ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହାକୁ ଫେରାଇ ଦେବି, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ମୋପରେ ରହୁ।" ବାସ୍କଲି ଏପରି କହିବା ପରେ, ଉସନା ନାମକ ପୁରୋହିତ ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଦାନବମହାରାଜ, ଆପଣ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ଏହି ସମୟରେ କ’ଣ ଉଚିତ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ, କିଏଠାରେ ମୁଁ କ’ଣ ଦେବି, ଏହା ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବା ଉଚିତ।" "ଆପଣ ଦେବମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି ସମସ୍ତ ତିନିଭୁବନର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଶେଷ ହେବା ସହିତେ ଆପଣ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିବେ। ଏହି ବାମନ ବାସ୍ତବରେ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ସେଇ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି, ସେଇ ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଆପଣଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଆପଣଙ୍କ ବଂଶର ନାଶକ, ପୂର୍ବେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବେ ଆସିବେ।" "ସେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ଏକ ଚତୁର ଠକାଇବାଳା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବାମନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି। ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଯଦି ଆପଣ ଏକ ମକିରା ପାଦଚିହ୍ନ ମାତ୍ର ଭୂମି ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବେ, ତେବେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ—ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି।" ଏଭଳି ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବି ଦାନବମହାରାଜ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତେ ପ୍ରତିଞ୍ଞା କରିଛି, ଗୁରୁଦେବ। ପ୍ରତିଞ୍ଞା ପୂରଣ କରିବା ନୀତିବାନଙ୍କ ନିତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଯଦି ଏହି ବାସ୍ତବରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟବାନ କେହି ନାହାନ୍ତି।" "ଯଦି ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ପାଖରୁ ଦାନ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଧନ୍ୟ ହେବି, ଗୁରୁଦେବ। ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦେଖିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମୁଁ ଆଜି ଦେଖିପାରିଛି। ଯେଉଁମାନେ କୁଶ ଓ ପାଣି ଧରି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।" "ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହିବା ପରେ, ମୋ ମନରେ ମୁକ୍ତିଯୋଗ୍ୟ କର୍ମ ସମ୍ପର୍କରେ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଶିଶୁବାସ୍ଥାରୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ମିଳିଛି: ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଘରକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ଏହି କଥା ଭାବି, ମୁଁ କହୁଛି, ଗୁରୁଦେବ, ମୋ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି; ମୁଁ ଭାମନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରର ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବି। ଯେ ଦାନ କୌଣସି କ୍ଷତି ଦେଉନାହିଁ, ସେଇ ନିଜରେ ଶୁଦ୍ଧ ଦାନ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଦାନ କ୍ଷତିକାରକ, ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନାଯାଏ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୁରୁ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହିଲେ। ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଚାହିଁଥିବାରୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦେଇଦେବି।" "ମୋତେ ମାତ୍ର ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଲେ ଲୋକେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେ," ବାସ୍କଲି କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ହେ ଦାନବମହାରାଜ, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ସତ୍ୟ।" "ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଚାହିଛନ୍ତି; ଆଉ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ହେ ଦାନୁପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି; ଏହି ବର ଦିଅନ୍ତୁ।" ବାସ୍କଲି କହିଲେ, "ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଭାମନଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।" "ଏଠାରେ ଆପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୁଭରେ ବସିବେ।" ଏହିପରି କହି ବାସ୍କଲି ଭାମନଙ୍କୁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦେଲେ। ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଦାନ କରାଗଲା; "ହରି ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।" ଦାନବମହାରାଜ ଦାନ ଦେଇବା ସହିତ, ହରି ବାମନ ରୂପ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ହରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ତିନି ପଦରେ ଅଟକିଲେ। ଯଜ୍ଞ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହେଲେ। ଦାନବମାନଙ୍କ ନିବାସ ଦେବଙ୍କ ବାମ ପାଦ ତଳେ ରହିଲା। ମହାପ୍ରଭୁ ପ୍ରଥମ ପଦ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦ ଧ୍ରୁବ ତାରାରେ ଦେଲେ, ତୃତୀୟ ପଦରେ ଏହି ବିଶ୍ୱାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡକୁ ଛିଦ୍ର କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଆଉଠିର ଟୋ ପ୍ରାଣ୍ତରୁ ବିଶ୍ୱାଣ୍ଡ ଛିଦ୍ର ହେବା ସହିତ ଅପାର ଜଳ ବାହାରିଲା, ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ଧ୍ରୁବ ଲୋକ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକ, ଯଜ୍ଞ ପର୍ବତ ସମେତ ଏହି ଧାରା ପୁଷ୍କରକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନକୁ ପବିତ୍ର କଲା। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁ ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଇଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଷ୍ଣବ ପଦଚିହ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ପୁଣ୍ୟସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ଏକୋଇଶି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହ ବୈକୁଣ୍ଠ ଲାଭ କରନ୍ତି। ତିନି ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିପୁଳ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ତା’ପରେ ପୃଥିବୀରେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ଜଳଧାରା, ଯାହା ବଡ଼ ଆଉଠିର ପ୍ରାଣ୍ତରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ତାକୁ ବୈଷ୍ଣବୀ ନଦୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏହି କାରଣରୁ ଗଙ୍ଗାକୁ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ସମେତ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ, ଯାହା ଆଉଠିର ପ୍ରାଣ୍ତର ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ହେବାର ମହିମା ଲାଭ କଲା, ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ନଦୀ ହେଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଚଳାଚଳ ସମେତ, ଦୟାବଶତଃ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ବାସ୍କଲିଙ୍କୁ ଭାମନ କହିଲେ, "ମୋର ପଦପୂରଣ କର।" ଏହାରେ ବାସ୍କଲି ଚୁପ୍ଚାପ ହେଇ ରହିଲେ, ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ନିରବ ଦେଖି, ପୁରୋହିତ କହିଲେ, "ଦାନ କରିବାର ଶକ୍ତି ସ୍ୱାଭାବିକ, ଆମେ ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।