ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସଠିକ୍ ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି, ତଥାପି ଅଚାନକ ମୋ ମୁଁହଁରେ ବାଣୀ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲି, ଯାହାକୁ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା, ଶୁଣାଯାଇନଥିଲା—ସେଇ କ୍ଷଣରେ ରୋଷବଶତଃ, ମୁଁ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ବନ୍ଧନ ଦେଇଦେଲି। କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧନ, ଶ୍ରୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଏହି ବାୟୁ କି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇଦେଇଛି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବାୟୁ ଏବେ ବିକ୍ଷୁଭ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି? ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଏପରି ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି, ଯେପରି ଚିନ୍ତିତ ବସ୍ତୁ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛି; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅନୁଚିତ କିଛି କଥା ମୋ ମୁଁହଁରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ, ମୁଁ କ'ଣ କହିପାରିବି? ସନ୍ଦେହ ଦ୍ୱାରା ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନାରୀ ହୃଦୟରେ ଦିବ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଧାରଣ କଲେ। ତାହାପରେ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଅଦ୍ଭୁତ ବାମନ—ଯାହାଙ୍କ ଜନ୍ମରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧକାରିତ ହେଲା। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ନଦୀମାନେ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ବହାଇଲେ, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାୟୁ ବହିଲା। କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ସେଇ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ସୁଖୀ ହେଲେ; ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଭୂତମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବମାନେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ମାଡ଼ିଲେ। ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରୁ, ତିନି ଲୋକର ମାୟା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଲା; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆତ୍ମାମାନେ ମିଶିଗଲେ। ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଭିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟର ବିଚାର କଥା କହିଲେ, ବିଭିନ୍ନ କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ; ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ରାଗ ଦମିତ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ଶୋକ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଏଉଁଠାରୁ ସେମାନେ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପବିତ୍ର ଜଗତରେ ଏକ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ଏଠାରେ କିଛି ଲୋକ ଆକାଶରେ ଉଚ୍ଚାର କଲେ—‘ଜୟ, ଜୟ, ହେ ପ୍ରଭୁ!’ ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ଏପରି ଅବିରତ ଧ୍ୱନି ଓ ହୃଦୟର ଅନୁରଣନରେ, କିଛି ଲୋକ ଗୁପ୍ତରେ ଜନ୍ମ, ଭୟ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ସେଥିରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ—‘ଏହି ବାମନ, ଯଦ୍ୟପି ସ୍ୱାମୀ, ତଥାପି ତୁମ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।’ ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ନିଶ୍ଚୟ ମହେଶ୍ୱର; ସେ ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭିତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସେ ଏକ, ତଥାପି ଅନେକ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସ୍ଵୟଂଭୂ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ। ଯେପରି ଏକ ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ମଣି ତାହାର ଅବସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ନାନା ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ସ୍ଵୟଂଭୂ ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେପରି ଘରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅନ୍ୟ ନାମ ଦିଆଯାଏ, ପୁନି ସେ ତାହାର ମୂଳ ନାମକୁ ଫେରିପାରେ, ସେପରି ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ନାମ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ବାମନ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ—ଏହି ଭାବରେ ସ୍ଵର୍ଗବାସୀ ଭକ୍ତମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ସେ ବାଷ୍କଳା ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; ଦୂରରୁ ସେହି ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ନଗର ଶ୍ୱେତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାହାରେ ଚଡ଼ିବାଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମୁଖ୍ୟ ମହଲ ଓ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ; ଏଠାରେ ସଦା ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ଅଞ୍ଜନ ପାହାଡ଼ ପରି କଳା, ଦେବତା ହାତୀମାନଙ୍କ ବଂଶର, ଶତଶଃ ସଂଖ୍ୟା ଆଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ଗ୍ରୀବା, ଉଚ୍ଚ ଲଳାଟ, ଛୋଟ କାନ, ଚିତ୍ତର ତୁଳନାରେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସୁନା ରଙ୍ଗର ନାରୀମାନେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖ, ହାସ୍ୟ ଓ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବିଦ୍ୟମାନ। ବାଷ୍କଳା ନଗରରେ କୌଣସି ଶିଳ୍ପ, ଜ୍ଞାନ, କଳା, କୌଶଳ ନାହିଁ ଯାହା ନାସିଥାଏ। ଶତଶଃ ଉଦ୍ୟାନରେ ଭିଡ଼, ଉତ୍ସବ ଓ ସଭାରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ଦାନବମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ବଂଶନାଶକ ବ୍ୟତିତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବୀଣା, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ଅନୁରଣିତ; ଦାନବମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମେରୁପର୍ବତର ଦେବମାନେ ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି; ବୟସ୍କ ଦାନବମାନେ ବେଦ ପାଠ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଘୃତଧୂମ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ମୁଗ୍ଧ, ପବନ ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦୂର, ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ପବିତ୍ର। ବାଷ୍କଳା ନଗର ସୁଗନ୍ଧିତ ଦାନବମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ସେ ଦାନବ ତିନି ଲୋକକୁ ଅଧୀନ କରି ସୁଖରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ବସି, ସେ ତିନି ଲୋକ ଓ ତାହାର ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବକୁ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି; ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା। ଶୋଭାମାନ, ନୀତି ଓ ବିପରୀତ ନୀତିର ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତ, ଶରଣଦାତା, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ। ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ, ଷଡ୍ଗୁଣ ନୀତିରେ ଉତ୍ସାହୀ, ମିଷ୍ଟି ହସିରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ବେଦ ଓ ତାହାର ଉପାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ଅହିଂସକ। ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଓ ନେଇ, ପବିତ୍ର, ସୁମୁଖ, ପୂଜିତ ଓ ପୂଜକ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଅଜୟ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଦର୍ଶନୀୟ। ଏହି ଦାନବ ଧାନ୍ୟ, ଧନ, ଯାନରେ ସମୃଦ୍ଧ; ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ତିନି ପୁରୁଷାର୍ଥ ସାଧନ କରିଥିଲେ।