ସେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କର କୃପାରେ ଅତି ପ୍ରିୟ ଫଳ ଲାଭ କଲେ; ଏବଂ ଯେ କେହି ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଏହାରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଶ୍ରୀଗତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି—ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ମଦନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା, ଶତଧାନୁ ଏହାକୁ ସାଧିଥିଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ପବନ ଓ ନନ୍ଦିନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ୟର କିଛି ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ବଡ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ନୁହେଁ। ଏହିପରେ, ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: “ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଯିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ କେମିତି ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଏଠି ରଖିଥିଲେ? ଏହି ପଦକ୍ରମ କାହିଁକି କରାଯାଇଥିଲା?” ସେଉଁଠି ଆଉ ପଚାରିଲେ: “ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା—ମୋତେ କହ, ଏଠି କେଉଁ ଦାନବକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦମନ କରିଥିଲେ? ଏହି ପଦକ୍ରମ କରିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁ କେମିତି ସ୍ୱର୍ଗରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବାସ କରିଥିଲେ, ଏହି ବିଷୟ ମୋତେ କହ। ସେ କେମିତି ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକକୁ ପଦପଦ୍ମ ରଖିଥିଲେ? ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରନ୍ତି। କୁହାଯାଏ, ଶ୍ରୀ ବରାହଙ୍କର ନିବାସ ମହର୍ଲୋକରେ, ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହଙ୍କର ନିବାସ ଜନଲୋକରେ, ଏବଂ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ନିବାସ ତପୋଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେବେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଛାଡ଼ି, ସେ କେମିତି ଏହି ପୌର୍ବପିତୃକ୍ଷେତ୍ର ପୁଷ୍କରରେ, ଯଜ୍ଞପର୍ବତରେ ଦୁଇ ପଦପଦ୍ମ ରଖିଲେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକେକ୍ କରି କହ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହେବ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ଏବେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିପରି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ପଦକ୍ରମ କରିଥିଲେ। କୃତଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞପର୍ବତରେ ଗଲେ, ଏହା ପାହାଡ଼ର ଶିଳାମୟ ଢାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦଳନ କରି ନିଅନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ, ତିନି ଲୋକରେ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ; ସେଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଯଜ୍ଞର ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସବୁ ଦାନବ ବାଷ୍କଳି ଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ସେ ସମୟରେ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜୀବରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲେଶରେ ପଡ଼ି, ଜୀବନ ନେଇ ନିରାଶ ହେଲେ: ‘ଏହି ବାଷ୍କଳି, ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଇଁ ଅଜୟ।’ ‘ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।’ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କ ସହିତ, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠି ଯାଇ, ସେ ବିଶ୍ୱର ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ କହିଲେ: ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ଭୟର କାରଣ ତୁମେ ଜାଣ ନାହାଁ କି?’ ‘ଦାନବମାନେ, ତୁମେ ଦିଆ ବରରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଦାନବମାନେ ଦଖଳ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଛି, ବାଷ୍କଳିଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ସହିତ। ଦେରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ପିତା, ହେ ପ୍ରପିତାମହ; ବିଶ୍ୱର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହା ଚିନ୍ତା କର। ଆମ ସାମ୍ନାରେ ବେଦିକ, ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି; ଏଥିରୁ ଆମର ନଷ୍ଟ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ଯେପରି ଏକ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ କଥା କହେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ନିଷ୍କଳଙ୍କ ହୋଇ ତୁମକୁ ସୂଚନା ଦେଇଛୁ। ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟରୁ ଉପକାର ପାଇଲେ, ଏବଂ ତାହା ପ୍ରତିଦାନ ଦେଉନାହିଁ, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଅର୍ଥହୀନ। ଯେ ଅନ୍ୟର ଉପକାରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜାହୀନ ଓ ଅସତ୍ୟ ହୋଇ ଫେରି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତାହାର ଦୁର୍ଗତି ନରକରେ ଅବଶ୍ୟ। କେବଳ ପ୍ରତିଦାନ ଦ୍ୱାରା ନ ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହିପରି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖମୟ ବିଶ୍ୱରେ ଯଦି କେହି ସ୍ଥାନ ନ ପାଇଥାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଶତଗୁଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତଥାପି ତାହା ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନାହିଁ। ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି, ତୁମେ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ବାଷ୍କଳିଙ୍କ ଶକ୍ତି କିପରି ନିବାରଣ କରିବାଯିବ, ଏହି ଉପାୟ କୁହ। ଯେପରି ମୁଁ ଦେଖିଛି ଓ ଅନୁଭବ କରିଛି, ବିଶ୍ୱ ଏବେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞମନ୍ତ୍ର ଶୂନ୍ୟ, ଉତ୍ସବ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ। ଲୋକ ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମ ନିୟମ ଛାଡ଼ି, କେବଳ ପ୍ରାଣ ନିୟମରେ ଅଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱ ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ଆଉ ଅଧିକ ଦୁଃଖରେ ପହଞ୍ଚିଛି; ଏହି ସମୟରେ ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ‘ମୁଁ ଜାଣିଛି ବାଷ୍କଳି, ସେ ତାଙ୍କର ବରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ; ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଜୟ, କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବେ।’ ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ, ଏବଂ କେବଳ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଚାରିହସ୍ତୀ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆସିଗଲେ, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ‘ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ଧ୍ୟାନ ବନ୍ଦ କର, ତୁମ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ଯେ କାରଣ ପାଇଁ ତୁମେ ଧ୍ୟାନ କରୁଛ, ତାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।’ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ‘ଏହା ମହା ଉପକାର, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ; ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏପରି ଚିନ୍ତା ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖରେ ଅଛି? ମୋର ସୃଷ୍ଟି ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ; ଏହି ବିଶ୍ୱ ତ ତୁମର, ଏହି କଥାରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, କେବଳ ରୁଦ୍ର ଏହାକୁ ସଂହାର କରିବେ। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ, ଏହି ମହାତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ...