ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ବ୍ରତର ସମାପନ ସମୟରେ, ଏକ ଶୟ୍ୟା ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ, ସୁନାର ତିଆରି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି, ଏକ ବୃଷଭ ଓ ଗାୟ ଦାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହି ଶୟ୍ୟାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶମୀ ତିଥିରେ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହା ସହିତ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ମଣିଷ ତାଙ୍କ ମନର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ। ସମ୍ଭବ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଧାନ୍ୟ, ଅଳଙ୍କାର, ଗାୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। କଞ୍ଚନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଏହି ମଙ୍ଗଳ ଶୟ୍ୟା ବ୍ରତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଇଛା ପାଇଁଥାଏ କିମ୍ବା ଚିରକାଳ ଦେବଲୋକରେ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ମଣିଷ ପ୍ରତିମାସ ଖ୍ୟାତି, ଶ୍ରୀ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ମଣି ଲାଭ କରେ। ମଙ୍ଗଳ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଅଭାବରେ ପଡ଼େନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଏହି ବ୍ରତ ସାତ ବା ଆଠ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ଓ ଦଶ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କ ଲୋକ ଲାଭ କରାଯାଏ; ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ ନାରୀ ବା କନ୍ୟା କରିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ମନନ କରିବା ମାତ୍ରେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦ୍ୟାଧର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିଥାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବେ ମଦନ, ଶତଧାନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନେ କରିଥିଲେ। ପବନ ଓ ନନ୍ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଲେ—"ଏହି ବଳିକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାବଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠି ତାଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିଲେ, ଏହି ପଦକ୍ରମ କାହିଁକି ହେଲା? ଏହା କିଏ କଲେ? ଏଠି କେଉଁ ଦାନବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ହେଲା? ଏହି ପଦକ୍ରମ ପରେ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବାସ କଲେ? ସେ କିପରି ମାନବଲୋକକୁ ପଦାର୍ପଣ କଲେ?" "ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିରନ୍ତର ଲିନ ଥିଲେ। ଶ୍ରୀବରାହଙ୍କ ନିବାସ ମହର୍ଲୋକରେ, ନୃସିଂହଙ୍କ ଜନଲୋକରେ, ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ତପୋଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ସବୁ ଛାଡ଼ି, ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଏଠି ପୃଥିବୀରେ, ପୁଷ୍କରର ଏହି ବଳିପର୍ବତରେ ଦୁଇ ପଦ ରଖିଥିଲେ? ଏହି କଥା ସବୁ ଖୋଲାସା କର, ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଭୀଷ୍ମ। ଏବେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କିପରି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିଲେ।" "କୃତୟୁଗରେ, ଦେବମାନେ ଚାହିଥିବା କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ଯଜ୍ଞ ପର୍ବତକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇଥିଲା। ଦାନବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ଜିତି, ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କରୁଥିଲେ ଓ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।" "ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବଳ ବାଷ୍କଳି ନାମକ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଦୁଃଖ ଓ ନିରାଶାରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ବାଷ୍କଳିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଜୟ କରିପାରିବିନାହିଁ।' ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ, ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗ ଅଧିକୃତ କରିଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବମାନେ ଓ ଅମରମାନେ ସହିତ, ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦୁଃଖର କଥା କହିଲେ—'ଏହି ଭୟର କାରଣ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ କି?' "ଦାନବମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି, ବାଷ୍କଳିର ଦୁଷ୍ଟତା ସହିତ। ଆପଣ ଶୀଘ୍ର କିଛି କରନ୍ତୁ, ପିତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ। ଏଠି ଜଗତର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ କି କରିବା ଉଚିତ, ବିଚାର କରନ୍ତୁ।" "ଏସବୁ ଦେଖି, ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉନଥିଲା; ଏହି ଦୁଃଖ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା। ଆମେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଭାବି କଥା କହିଛୁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଉପକାର ନିମିତ୍ତରେ।" "ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟରୁ ଉପକାର ନେଇ, ତାହାକୁ ହଜାର ଗୁଣା ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ, ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟର୍ଥ। ଯେଉଁଠି କେହି ଉପକାର ପାଇ, ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ନରକରେ ବାସ ମିଳେ। କେବଳ ଦେଉଘଟା ଦ୍ୱାରା ଭଲ କିଛି ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ଲାଭ ଭାବନାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏପରି କରନ୍ତିନାହିଁ।" "ଏହି ସଂସାରରେ ଯଦି କେହି ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଶତଗୁଣ ଭାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ମିଳେନାହିଁ। ଆମେ କେଉଁଠି ଯିବା ଉଚିତ, ଆପଣ ଉପାୟ କହି, ଆମକୁ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।" ଏଭଳି ଭାବେ, ବ୍ରତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦାର୍ପଣର ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।