ପୁଣି Pulastya ଋଷି କହିଲେ— ହେ ରାଜନ୍, ଶ୍ରୀ ତରୁରେ ଶିବ ନିବାସ କରନ୍ତି, ପାତାଳ ଗଛରେ ପାର୍ବ୍ବତୀ ଅଛନ୍ତି; ଶିମ୍ଶପା ଗଛରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ବସନ୍ତି, କୁଣ୍ଡ ଗଛରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ରହନ୍ତି। ଟିମ୍ଟିଡି ଗଛରେ ସେବକମାନେ, ବଞ୍ଜୁଳ ଗଛରେ ଚୋରମାନେ ବସନ୍ତି। ଚନ୍ଦନ ଓ କଠଳ ଗଛ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଚମ୍ପକ ଗଛ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଦେଉଛି, କରିରା ଗଛ ପରନାରୀ ରକ୍ଷା ପାଇଁ; ତଳ ଗଛ ସନ୍ତାନ ନାଶ କରେ, ବକୁଳ ଗଛ ପରିବାର ବୃଦ୍ଧି କରେ। ନାରିକେଳ ଗଛ ଅନେକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦେଉଛି, ଦ୍ରାକ୍ଷା ଲତା ଶରୀରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି; କୋଳ ଗଛ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, କେତକୀ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ। ଏପରି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ଯେଉଁଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପକାର କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଗଛ ରୋପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୁଭ ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ— ଏହାକୁ ପୁରାଣ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାୟ୍ୟା ବୋଲି କହନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ଭୂଲୋକ, ମଧ୍ୟମ ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମହାନ୍ତ ଲୋକଗୁଡିକ ଦହିଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭାଗ୍ୟ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ଭାଗ୍ୟ ସମସ୍ତେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପହଞ୍ଚି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ବସିଥିଲା। ବହୁଦିନ ପରେ, ସୃଷ୍ଟିର ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଜଗତ ଅହଂକାର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ କମଳାସନ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ବଢିଗଲା, ତେବେ ହରିଙ୍କ ଛାତିରୁ ଏକ ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ଦାହଜନକ ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହି ଭାଗ୍ୟ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲା, ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତରଳ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲାନାହିଁ। ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଆକାଶରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଇ, ସେ ଏହାକୁ ପାନ କଲେ, ଏହିଭଳି ତାଙ୍କ ଶୋଭା ଓ ଆକର୍ଷଣର କାରଣ ହେଲା। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ପୃଥିବୀରେ ଶେଷ ଆକାରେ ତଳିଗଲା, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଏଠାରୁ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଉପାଦାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପରେ ସପ୍ତ ଶୁଭ ଉଦ୍ଭିଦ ଉପଜିଲେ— ଚିନିଗଛ, ତରୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ନିଷ୍ପାବ, ଶାଲି ଧାନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଏହା ସହିତ ଗାୟର ଦୁଧ, କୁସୁମ୍ଭ, ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ଅଷ୍ଟମ ଉପାଦାନ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଷ୍ଟ ଉପାଦାନ ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଯେଉଁ ଦକ୍ଷ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପାନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୂପେ ପରିଣତ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେ ସତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବାରୁ ଲଳିତା ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଧନୁର୍ଧାରୀ ଶିବ ସେଇ ତିନି ଲୋକର ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକର ଭାଗ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଯେଉଁ ପୁରୁଷ ବା ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହନ୍ତିନାହିଁ। ତେବେ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ମୁନି, କିପରି ଲଳିତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବି, କେମିତି ଏହି ଉପାୟରେ ଜଗତର ଶାନ୍ତି ହୁଏ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ଚେତନ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ପ୍ରଭାତେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ଦିନ ଦେବୀ ସତୀ ଶୁଭ କାୟା ଧାରଣ କରି, ବିଶ୍ୱାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହିତ ହେଇଥିଲେ। ତୃତୀୟା ଦିନେ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଦୀପ, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଗାୟର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ପ୍ରତିମା ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା-ଶୋଭିତ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପାଟାଳା ଓ ଦେବୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କର, ଦୁଇ ଗୋଡ଼ର ଗୋଡ଼ଠାରେ ଜୟାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ 'ତ୍ରୟମ୍ବକାୟ', ଦୁଇ ଗୋଡ଼ର ଶିରା ଭାଗରେ 'ଭବାନୀ' ଓ ମୁଣ୍ଡରେ 'ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱର', ଦୁଇ ଘୁଁଡ଼ିରେ 'ବିଜୟା' ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଉରୁରେ 'ହରିକେଶ', କଟିରେ 'ଇଶା' ଓ 'ରତି', ଶଂକର ପାଇଁ 'ଶଂକର' ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କୋଟବୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଓ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ଛାତିରେ 'ସର୍ୱାତ୍ମା', ଦୁଇ ସ୍ତନରେ 'ଇଶାନୀ', କଣ୍ଠରେ 'ଶିବ' ଓ 'ରୁଦ୍ରାଣୀ' ପୂଜା କର। ଦୁଇ ହାତରେ 'ଅନନ୍ତା', ଭୁଜାରେ 'ତ୍ରିନେତ୍ର' ଓ 'କାଳାଗ୍ନିପ୍ରିୟା'। ଭୂଷଣରେ 'ଶ୍ରୀ', ମୁଁହରେ 'ସ୍ୱାହା' ଓ 'ସ୍ୱଧା', ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ 'ଇଶ୍ୱର'। ଅଶୋକବନବାସିନୀଙ୍କୁ ଅଧରେ, 'ସ୍ଥାଣୁ' ଓ 'ହର' ପାଇଁ ମୁଁହରେ, ନାସାରେ 'ସ୍ତ୍ରୀପତି' ଓ 'ହର', ଭୂବନେଶ୍ବର ଓ ଲଳିତା ପାଇଁ ଭୃକୁଟିରେ। ଶର୍ବ ଓ ଭୟାନକୀ ପାଇଁ କେଶରେ, 'ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥ' ଓ 'ଶିବ' ପାଇଁ ଜଟାରେ। ମୁଣ୍ଡରେ 'ଘୋର ରୂପ' ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ପୂଜି, ବିଧିଅନୁସାରେ ହରଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କର। ଏହି ପୂଜାରେ ନିଷ୍ପାବ, କୁସୁମ୍ଭ, କ୍ଷୀର, ଜୀରା, ତରୁ, ରାଜକ୍ଷାବ, ଲୁଣ, କୁସ୍ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ମଠା— ଏହି ଅଷ୍ଟ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଅଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶିବ-ପାର୍ବ୍ବତୀଙ୍କ ପାଖରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଶୃଙ୍ଗାଟକ ଭୋଜନ କରି, ଭୂମିରେ ଶୟନ କରିବା; ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ ଏବଂ ପାଠ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ଦମ୍ପତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ଭୂଷଣ ଓ ଅଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। "ଲଳିତା ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର; ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ତୃତୀୟା ଦିନେ ଏହି ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଖାଇବା ଓ ଦାନରେ ଏହି ନିୟମ ଅଛି— ଚୈତ୍ରରେ ଗାୟର ଶିଙ୍ଗର ଜଳ ଏବଂ ବୈଶାଖରେ ଗୋମୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଉପାୟରେ ଲଳିତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଭାଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କୀର୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।