ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦାନ ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟ ଶିର ନମାଇ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ଯଦି ବୃକ୍ଷମହୋତ୍ସବ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ରାଜା ରାଜେଶ୍ୱର, ଏଭଳି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ବୃକ୍ଷ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ତେତିସ ହଜାର ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଥାନ୍ତି, ସେତେ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଥାଏ। ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଲୋମ ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ, ସେତେ ଭୂତପୂର୍ବକ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଜନ୍ମର ଜୀବମାନେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣାଏ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯାହାଙ୍କ ନାହିଁ ପୁତ୍ର, ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ପୁତ୍ର ସମାନ ହୁଏ। ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ ବୃକ୍ଷମାନେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହିଠିପାଇଁ, ରାଜା, ଏକ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ଲାଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏହି ଏକ ବୃକ୍ଷ ହଜାରପୁତ୍ରର ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ଅଶୋକ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ପ୍ଲକ୍ଷ ବୃକ୍ଷ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କ୍ଷୀରୀ ବୃକ୍ଷ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ; ଜାମ୍ବୁ ବୃକ୍ଷ କନ୍ୟା ଦେଇଥାଏ, ଦାଦିମ୍ବ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇଥାଏ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବ୍ରୁକ୍ଷ ରୋଗ ନାଶ କରେ, ପଳାଶ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ; ବିଭୀତକ ବୃକ୍ଷ ଲାଗାଇଲେ ପିତୃଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଅଙ୍କୋଳ ବୃକ୍ଷ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରେ, ଖଦିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ନୀମ ଚାରା ଲାଗାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଶ୍ରୀ ବୃକ୍ଷରେ ଶଙ୍କର, ପାଟଳା ବୃକ୍ଷରେ ପାର୍ବତୀ, ଶିଂଶପା ବୃକ୍ଷରେ ଅପ୍ସରା, କୁଣ୍ଡ ବୃକ୍ଷରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଟିମ୍ଟିଡି ବୃକ୍ଷରେ ସେବକମାନେ, ବଞ୍ଜୁଳ ବୃକ୍ଷରେ ଚୋରମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ଚନ୍ଦନ ଓ କଠଳ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଧନ୍ୟତା ଦେଇଥାଏ। ଚମ୍ପକ ସୁଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, କରିରା ବୃକ୍ଷ ପରସ୍ତ୍ରୀର ରକ୍ଷା କରେ; ତାଳ ବୃକ୍ଷ ସନ୍ତାନ ନାଶ କରେ, ବକୁଳ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରେ। ନାଡିଆ ବହୁ ପତ୍ନୀ ଦେଇଥାଏ, ଦ୍ରାକ୍ଷା ଶରୀରକୁ ସୁନ୍ଦର କରେ; କୋଳା ସୁଖ ଦେଇଥାଏ, କେତକୀ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରେ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉପକାର କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବୃକ୍ଷ ଲାଗାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯଶ ଅମର ହୁଏ। ଏହିପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ—"ଏହିପରି ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ—ଏହାକୁ ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ 'ଶ୍ରୀୟା ଶୟ୍ୟା' ବୋଲି କହନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମହାଲୋକ ଦହିଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସଂକଳିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସିଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ସହିତ ଅହଂକାରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପର୍ଧା ବଢିଗଲା। ସେତେବେଳେ ହରିଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଏକ ତାମ୍ରାବର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନିସମ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀ ତାପିତ ହୋଇ ବାହାରିଗଲା। ସେଇ ଶ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ, ତିନି ଭୂମିରେ ଆସିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତରଳ ରୂପ ନେଲେ ନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରୁ ଉଠାଇ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ, ଏହି ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ଓ ଆକର୍ଷଣର କାରଣ ହେଲା। ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଭୂମିରେ ପଡି, ଶେଷ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ତାହାରୁ ଅଷ୍ଟଧା ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେପରି, ସାତଟି ଶୁଭ ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଖଣ୍ଡସାର, ବୃକ୍ଷରାଜ, ନିଷ୍ପବ, ଶାଳି ଚାଉଳ, ଧାନ୍ୟ। ଏହା ସହିତ ଦୁଧ, କୁସୁମ୍ଭ, ଫୁଲ ଓ ଏଠାରେ ଲବଣ ଅଷ୍ଟମ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହାକୁ ଅଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁ ଶ୍ରୀକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ସତୀ' କୁହାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ଲଳିତା' କୁହାଯାଏ। ଧନୁର୍ଧର ଶିବ ଏହି ତିନି ଲୋକର ସବୁଠାରୁ ଶୋଭାବନ୍ତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରୀର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ। ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିଲେ, କିଏ ନ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ? ଏଠିରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, "ମୁନିବର, ଏହି ଲଳିତାଙ୍କୁ କିପରି ପୂଜିବି, କେଉଁ ବିଧିରେ ଜଗତର ଶାନ୍ତି ହୁଏ?" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ବସନ୍ତ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଇ ଦିନ ସତୀ ଦେବୀ ବିଶ୍ୱାତ୍ମାଙ୍କ ସହ ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିବାହିତ ହୋଇଥିଲେ। ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ଦୀପ, ଧୂପ ଓ ଭୋଗ ଦେଇ। ଗୋମୟ, ଗୋଦୁଧ ଓ ଗନ୍ଧ ଜଳରେ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପାଟଳା ଓ ଦେବୀ ଓ ଶିବଙ୍କ ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରି, 'ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପାଦଠାରେ 'ଜୟା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ 'ତ୍ରୟମ୍ବକାୟ', ଦୁଇ ଗୋଡ଼ରେ 'ଭବାନୀ', ମୁଣ୍ଡରେ 'ରୁଦ୍ରେଶ୍ୱରାୟ', ଗୁଡ଼ାରେ 'ବିଜୟା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉରୁରେ 'ହରିକେଶାୟ', 'ବରଦାୟିନେ', କଟିରେ 'ଈଶାୟ', 'ରତି', ଓ 'ଶଙ୍କରାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ପାଶ୍ୱରେ 'କୋଟବୀ', 'ତ୍ରିଶୂଳଧାରିଣୀ', 'ମଙ୍ଗଳା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉଦରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। 'ସର୍ବାତ୍ମନେ', 'ରୁଦ୍ରାୟ', ଦୁଇ ସ୍ତନରେ 'ଈଶାନୀ', ଗଳାରେ 'ଶିବ', 'ବେଦାତ୍ମନେ', 'ରୁଦ୍ରାଣୀ' ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ଦୁଇ ହାତରେ 'ଅନନ୍ତା', 'ତ୍ରିନେତ୍ରାୟ', 'କାଳାଗ୍ନିପ୍ରିୟାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭୂଷଣରେ 'ଶ୍ରୀନିବାସ', ମୁଖରେ 'ସ୍ୱାହା', 'ସ୍ୱଧା', ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଣୀ ପାଇଁ 'ଈଶ୍ୱର' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂଜିବା ଉଚିତ।