ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କରାଯିବା ଦରକାର—ସୁନାର କଉଁଠି ଓ ଘଣ୍ଟି, ରୂପାର ମାଛ ଓ ଡ଼ାକ, କାଉଁସର ଘଡ଼ା, ବେଙ୍ଗ, କାଉଁ, ଓ ଶୁଶୁକ। ଏହି ସବୁ ସାମଗ୍ରୀ ଯଥାଯଥି ସଂଗ୍ରହ କରି, ଯଜ୍ମାନ ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ୱେତ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଲଗାଇ ତଥା ଔଷଧୀୟ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ପୁଅ, ଓ ନତିମାନେ ସହିତ, ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ପୂଜାମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡପରେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ଢ଼ାକର ଗଞ୍ଜନା ସହିତ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରାଯିବା ଦରକାର, ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଚୂରା ଦ୍ୱାରା। ଏଥିରେ ଷୋଳ ତିଆରି ଚକ୍ର, ଚାରି ମୁହଁ ଥିବା ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୃତ୍ତ ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତି ରହିବା ଦରକାର। ଏହି ବେଦୀ ଉପରେ ଗ୍ରହ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିଗପାଳମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ସ୍ଥାପନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଭାରୁଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ଜଳ ଭରିଥିବା ଘଡ଼ା ରଖିବା ଚାହିଁ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ବିନାୟକ, କମଳା, ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ, ଫୁଲ, ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ ଦିଅଯାଇ ଏହି ଦେବତାମାନେ ଓ ଜୀବମାନେ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଘଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ରତ୍ନ ଭରି ଚାଦର ରେ ମୁଡି ଦେବା ଓ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଦରକାର। ପରେ, “ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ” ବୋଲି କହି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ସାମବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବସାଇବା ଦରକାର। ଯଜ୍ମାନ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦେଖି, ବେଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ବସିବେ। ପୁନଃ, “ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ” ଭାବରେ ପାଠକ ଓ ପୁଜାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ ସହିତ ଦଉଁ ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ଏପରେ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ଘୃତ ଓ କାଉଁ ଜଳାଇ ପୂଜା କରିବେ। ପୁଜାରୀମାନେ ଓ ଭାରୁଣ ପୁଜାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହୋମ କରିବେ; ପ୍ରଥମେ ଗ୍ରହମାନେ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହୋମ କରିବା ଦରକାର। ମରୁତ, ଦିଗପାଳ, ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଶାନ୍ତି ଷ୍ଟୋତ୍ର, ରୁଦ୍ର ଷ୍ଟୋତ୍ର, ପବମାନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ ପାଠକ ପୁରୁଷ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ଶକ୍ର, ରୁଦ୍ର, ସୋମ, କୌଶ୍ମଣ୍ଡ ଓ ଜାତବେଦସ ଷ୍ଟୋତ୍ର ପୃଥକ୍ ରେ ପାଠ କରିବେ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ ସୂର୍ୟ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ବିରାଜ, ପୁରୁଷ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ପାଠ କରିବେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସାମବେଦ ପାଠକ ଶୈଶବ, ପଞ୍ଚନିଧାନ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ, ବାମଦେବ, ବୃହତ୍ ସାମ, ରୌରବ, ରଥାନ୍ତର ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ; ଗାଉ ନିୟମ, ବିକୀର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ଷୋଘ୍ନ, ଯମ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ସାମବେଦ ଗୀତ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ଗାଇବେ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକ ଭାରୁଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ ମନରେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ। ଏପରେ, ପ୍ରଭାତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସ୍ଥାପନ କରି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପ୍ରତିବାଟା ଓ ଗାଉଁ ଠାରୁ ମାଟି ନେଇ ଘଡ଼ାରେ ରଖିବା ଦରକାର; ଔଷଧୀୟ ଗଛ, ରୋଚନା, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗୁଗୁଲୁ ମିଶାଇବେ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି ସ୍ନାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ପାଠ ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି ରାତି ଉପବାସ କରି ନିୟମାନୁସାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଶୁଧ୍ଧି ଆସିଲେ, ଶତ ଗାଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଅଠଷଠି, ପଞ୍ଚାଶ, ଛତିଶ, ପଚିଶ ମତେ ଦେବା ଯଥାଯଥି ଅନୁସାରେ। ଏପରେ ଶୁଭ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବେଦମନ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଗୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ସହିତ, ଗାଉଁକୁ ସୁନାର ଭୂଷଣ ଦେଇ ଜଳରେ ନେଇଯିବା ଦରକାର; ସାମବେଦ ପାଠକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପଛରେ, ସୁନାର ପାତ୍ର, ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନର ଭୂଷା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜଳଜୀବୀ (ଘଣ୍ଟି, ମାଛ ଏବଂ ଅନ୍ୟ) ଭରି, ଚାରିଜଣ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦେଖି, ଜଳରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିବା ଓ ଅଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁନଃ ମାୟା ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂଜା କରିବେ। “ଆପୋହିଷ୍ଠ” ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି, ପୂଜାମଣ୍ଡପକୁ ଫେରି, ସଭାକୁ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ, ଚାରି ଦିନ ହୋମ କରିବା ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୁଜାରୀମାନେ ବିଭାଜନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁନଃ ମଣ୍ଡପକୁ ବିଭାଗ କରିବେ। ଏହାପରେ, ସୁନାର ଭାଣ୍ଡା ଓ ଶୟନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଦରକାର; ଏକ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିମ୍ବା ଅଠଶଂଖ, ପଞ୍ଚାଶ, କିମ୍ବା କ୍ଷମତାଅନୁସାରେ ଖାଇବେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୁରାଣରେ ଜଳାଶୟ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ନିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁଆ, ଜଳାଶୟ, ପଦ୍ମପୋକରି ଓ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ବି ଏକା ସ୍ୱରୂପ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଦେବଳୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ପାଇଁ ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ଦରକାର; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଛୋଟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଏକ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ଭଳି କରିବା ଉଚିତ; ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଜଳ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶରତ ଋତୁରେ ଜଳ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଶୀତ ଓ ଶୀତଳ ଋତୁରେ ବାଜାପେୟ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।