ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଏହିପରି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି—ଯେଉଁ ମହାପୁରୁଷ ୩୦୭ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭବେ, ସେ ଶେଷରେ ଏମିତି ଏକ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହି ଫଳ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଯିଏ ରୋହିଣୀ-ଚନ୍ଦ୍ର ଶୟନ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ମଧୁମଥନଙ୍କର ପୂଜା, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସ୍ତୁତି ସହିତ ଯିଏ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ମନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୌରିଙ୍କର ଧାମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଉଁ ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ମହାରାଜ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତଲାବ, ବଗିଚା, କୁଆଁ, ଜଳାଶୟ ଓ ପଦ୍ମସରସ୍ବୁ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ କିପରି ପୂଜାବିଧି କରାଯିବ? ସେଠାରେ କିଏ ପୂଜାରୀ, କିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦରକାର, ବେଦି କିପରି ହେବା ଉଚିତ୍, ଦାନ, ଶକ୍ତି, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଶିକ୍ଷକ କିଏ? କେଉଁ ପଦାର୍ଥ ଉପଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ତଲାବ ଓ ଏହାଦିକର ପୂଜାବିଧି ଶୁଣ। ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି—ଜେତେବେଳେ ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଥାଏ ଓ ଶୁଭ ପକ୍ଷ ମିଳିଥାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ ଦିନକୁ ପବିତ୍ର ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ସେହି ଦିନ ଏବଂ ଅଶୁଭତା ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ତଲାବ ନିକଟେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ କରି ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ବେଦି ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଓ ଚତୁର୍ସ୍କୋଣ ହେବା ଉଚିତ୍। ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟ ଶୋଳହ ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ଚାରି ମୁହଁ ହେବା ଦରକାର। ବେଦି ଚାରିପଟେ ଏକ ହାତ ଚୌଡ଼ା ତିନିଟି ଗର୍ତ୍ତ ଥିବା ଉଚିତ୍—ନଅଟି, ସାତଟି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି, ସମ ମୁହଁ ହେବା ଦରକାର। ଯୋନି ଏକ ବିତ ଲମ୍ବା, ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚୌଡ଼ା, ଗର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଏକ ହାତ ଚୌଡ଼ା ଓ ତିନି ଗର୍ତ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଥିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଏକ ରଙ୍ଗର, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାରେ ସୁଶୋଭିତ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଉଦୁମ୍ବର, ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ବଟ ଗଛର ଡାଳିରେ ତିଆରି ହେବା ଉଚିତ୍। ମଣ୍ଡପର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ଏଠି ଆଠ ଜଣ ଶୁଭ ପୂଜାରୀ ଓ ଆଠ ଦ୍ୱାରପାଳ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ। ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଓ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ଆଠ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠକ ରଖିବା ଦରକାର। ଉତ୍ତମ କୁଳ ଓ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ। ଚାରିପଟ ଗର୍ତ୍ତରେ ଜଳଭରା ଘଡ଼ା ଓ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ରଖିବେ। ଏକ ପବିତ୍ର ଆସନ, ବେନା ଓ ବିଶାଳ ତାମ୍ବା ଦେଉଁଥିବା ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପଦେଶ ନେଇ, ଏକ ଦୂଧଯୁକ୍ତ ଗଛର ଏକ ହାତ ଉଚ୍ଚ ଯୂପ ତିଆରି କରି ଭୂମିରେ ରଖିବେ। କିମ୍ବା, ଯଜ୍ଞକାରୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ମାପ ହେବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରସ୍ପେରିଟି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ, ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ୨୫ ଜଣ ପୂଜାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ। ସୁନାର କନ୍ସା, ବାହୁବନ୍ଧ, କଙ୍ଗନ, ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦାନ ଦେବା ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣା ଦେବା ନିୟମ, ସେଥିରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ, ଶଯ୍ୟା ଓ ଛତା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣରେ ସୁନାର କଛୁଆ, ମଗର, ଚାଁଦିର ମାଛ, ଢୋଲ, ତାମ୍ବା ଘଡ଼ା, ବାଙ୍ଗ, କାଉଁ ଏବଂ ଶୁସୁକ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଶୁଭ ମାଳା ଓ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବେ। ତାଙ୍କ ସହ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ପଉତା ମଧ୍ୟ ଥିବେ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଖି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ତାପରେ ଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଓ ଢୋଲର ଗର୍ଜନା ହେବ। ଯେଉଁ ଜଣେ ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ୟ, ସେ ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଗୁଲାଳରେ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବେ—ଏଠାରେ ଷୋଳହ ଅରା ଥିବା ଚକ୍ର, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ। ଚାରିପଟ ଚତୁର୍ସ୍କୋଣ, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ବୃତ୍ତ ହେବ। ବେଦି ଉପରେ ଗ୍ରହଦେବତା ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବସାଯିବେ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏମିତି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳଘଡ଼ା ବସାଯିବ। ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଭିନାୟକ, କମଳା ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ବସାଇବେ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଫୁଲ, ଭୋଗ, ଫଳ ଦେଇ ଜନସମୂହଙ୍କୁ ବସାଇ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାର କରିବେ। ରତ୍ନଭରିତ ଘଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ଦେଉଥିବା ଉଚିତ୍, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ ହେବେ। ଏବେ ସେମାନେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେବେ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ। ରିଗ୍ବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣରେ, ସାମବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମରେ, ଅଥର୍ବବେଦ ପାଠକଙ୍କୁ ଉତ୍ତରରେ ବସାଇବେ। ଯଜ୍ଞକାରୀ ଉତ୍ତରମୁଖୀ ହୋଇ ବେଦିର ଦକ୍ଷିଣରେ ବସିବେ। ପୁନଃ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ‘ଯଜ୍ଞ କର’ ବୋଲି କହିବେ, ପାଠକଙ୍କୁ ‘ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ’ ବୋଲି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଆଦେଶ ଦେବେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବେ। ଘୃତ ଓ କାଷ୍ଠ ଦେଇ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ହବନ କରିବେ। ପୂଜାରୀମାନେ ଓ ବରୁଣପୂଜକମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଘ୍ରୟଣ କରିବେ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରହମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଘ୍ରୟଣ ଦେବେ। ମରୁତ୍, ଦିଗ୍ପାଳ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଅଘ୍ରୟଣ ଦେବେ। ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତ, ରୁଦ୍ର ସୂକ୍ତ, ପବମାନ ସୂକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ରିଗ୍ବେଦ ପାଠକ ପୃଥକ୍ ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ଶକ୍ର, ରୁଦ୍ର, ସୋମ, କୌଶ୍ମଣ୍ଡ, ଜାଟବେଦସ୍ ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବେ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ଯଜୁର୍ବେଦ ପାଠକ ସୂର୍ୟ ସୂକ୍ତ, ବିରାଜ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ପଢ଼ିବେ। ଶୈଶବ, ପଞ୍ଚନିଧାନ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ, ବାମଦେବ, ବୃହତ୍ ସାମ, ରୌରବ, ରଥନ୍ତର ସୂକ୍ତ ପଢ଼ିବେ।