ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ରତର ବିଧି ବିବର୍ଣ୍ନନ ହେଉଛି, ଯାହା 'ଅଖାଳିଆ ଶୟନ' ବ୍ରତ ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ବ୍ରତ କେବଳ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, କେବେ ମନ୍ଦା ପତ୍ନୀ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରତ କାଳରେ, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ବସାଇ ଯଥାବିଧି ସଜାଯିବା ଉଚିତ। ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭର୍ତି ଏକ ପାତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁବৰ্ণ ଭାଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ହରିଙ୍କୁ ଅଖାଳିଆ ଶୟନ ବ୍ରତ କରିଥିବା ଜଣେ ନର, ମୁଖ୍ୟତଃ କଞ୍ଜୁସି ନ ଥିବା ଓ ନାରାୟଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ହେଲେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରାଇ ନଥାଏ। ପତ୍ନୀ କେବେ ବିଧବା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ଦମ୍ପତି କେବେ ବି ଦୁଃଖ ଓ ବିକୃତିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ, ବୃଷ୍ଟି, ଓ ରତ୍ନ କେବେ ବି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ; ସାତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସାତ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ରହେ। ଅଖାଳିଆ ଶୟନ ବ୍ରତ କରି, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥିବା। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି: କିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ, ଓ ଧର୍ମରେ ନିରନ୍ତରତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? କିପରି ଦୋଷମୁକ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଇଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି: ବିରୋଚନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭାର୍ଗବଙ୍କର ସଂବାଦ ଆମେ ଶୁଣିବା। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସୋଳ ବର୍ଷରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଭାର୍ଗବ, ଭୃଗୁର ପୁଅ, ବିରୋଚନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଳଶାଳୀ ବିରୋଚନ, ତୁମେ ଶୁଭ ହୁଅ।" ଏହା ଶୁଣି ବିରୋଚନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିପାଇଁ ଆପଣ ମୋପାଇଁ ହସିଲେ?" ଭାର୍ଗବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହି ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇ ହସିଲି। ପୂର୍ବରୁ ଡକ୍ଷ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ରୂଷ୍ଟି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ମୁହଁର ଘାମ ଫୁଟି ଏକ ଫୁଟା ପଡିଲା। ସେ ଫୁଟା ଦେଖି ସପ୍ତ ପାତାଳ ଓ ସପ୍ତ ସାଗର ଜଳିଗଲା।" "ସେ ଭୟଙ୍କର ବୀରଭଦ୍ର, ଅନେକ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖାରେ ଶୋଭିତ, ଦଶ ହଜାର ହାତ ଓ ପା ଥିବା। ସେ ଡକ୍ଷର ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରି ତିନି ଲୋକକୁ ଜଳାଇବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ଏହାକୁ ରୋକିଲେ। ଶିବ ଅବସ୍ଥା କହିଲେ, 'ଓ ବୀରଭଦ୍ର, ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିଛ। ଏବେ ତୁମେ ଶାନ୍ତି ଦିଅ, ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ହୁଅ। ଉତ୍ତମ କୁଳର ଲୋକ ତୁମେ ପ୍ରତି ବିଦ୍ଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବେ।' ତୁମେ ଅଙ୍ଗାରକ, ଭୂମିର ପୁଅ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ପାଇବେ। ଦେବଲୋକରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ମିଳିବ। ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ତୁମେ ପ୍ରତି ପୂଜା କରିଥିବା ଲୋକ ଅନନ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇବେ।" ଏଭଳି କହି ବୀରଭଦ୍ର ଶାନ୍ତି ଲଭିଲେ ଓ ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ସମୟରେ, ବିରୋଚନ ଦେଖିଥିଲେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିରୋଚନ ଏକ ଦେବତା ଭାବରେ ହାନ୍ସମନ୍ଦ ଓ ବିପକ୍ଷ ଦାନବ ଦଳ ପାଇଁ ବଜ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ବିଶ୍ୱଭରି ଖ୍ୟାତି ହେଲା। ଏହି କାରଣରୁ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ବିରୋଚନ ଭାବରେ ଡାକୁଛନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ରତ ଦେଖିଥିଲେ। ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ କହିଲେ, "ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବିରୋଚନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ବଡ଼ ଗୌରବ!" କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା, କିନ୍ତୁ କରିଲେ ତ ଅଧିକ ଫଳ! ଭୂମିର ପୁଅ ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ କୁ ଅବମାନ କରିଥିଲେ, ତାହା ଦେଖି ବିରୋଚନ ଦାନବ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବିରୋଚନ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୁଁ ଏହି ଦାନ ଦେଖିଥିଲି, ଏହାର ବିଧି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହିବେ।" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୟାସହିତ କହିଲେ, "ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ, ଅଙ୍ଗାରକ ଦିନରେ, ମାଟି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ମଣି ଧାରଣ କରି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତ କରିବା। ଶୂଦ୍ର ନିରବ ରହି, ଭୂମିପୁତ୍ର ଭୂମାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ରସ ତ୍ୟାଗ କରିବା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ଗୋମୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଚୁନାଇବା।" "ଅଳି ମଣ୍ଡପକୁ ଫୁଲ ମାଲାରେ ସଜାଇବା; ପୂଜା କରି, କେସରରେ ଅଠ ପତ୍ରର ଲଟୁସ ଚିତ୍ରାଇବା। କେସର ନଥିଲେ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେବା। ଚାରି ହାତ ଦାନ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଥାଇ ଦେବା। ଲାଲ ଚାଉଳ ମଣି ମିଶାଇ ଚାରି କୋଣରେ ରଖିବା, ଏହା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେବା। ସମସ୍ତ ଖୁସି ଦ୍ରବ୍ୟ, ମାଲା ଓ ଦ୍ବାରା ସଜାଇବା। ପରେ, ଶୁଭ୍ର ଗୋଧୂଳି ହସ୍ତ, ସୁବৰ্ণ ଶିଙ୍ଗ, ଚାନ୍ଦି ଖୁର, କଂସ ଦୁଧ ପାତ୍ର ଓ ଶୋଭିତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଗାଁ ପୂଜା କରିବା।" "ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଲାଲ ଖୁର ଧାରଣ କରିଥିବା ଶାନ୍ତ ବୃଷ୍ଟି, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ ଦୀର୍ଘ ହାତ ସହିତ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।" "ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଚାରି ହାତ ଧାରଣ କରିଥିବା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖି, ଗୁଡ଼ ଓ ଘୀ ମିଶାଇ ଉପରେ ରଖିବା; ଏହି ବ୍ରତ ସାମଗୀ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟୀ, ଶୋଭା ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।" "ଏହା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା, କିନ୍ତୁ କପଟୀଙ୍କୁ କେବେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ବ୍ରତ ପିନାକୀନଙ୍କ ଘାମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦାନ।" "ମୁଁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି; ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ମିଶା ଜଳ ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ପରେ..." ଏଭଳି ଏହି ବ୍ରତର ବିଧି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଦୂର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ଅସୁନ୍ଦରତା ଦୂର କରେ, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ନିରଘ୍ନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।