ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁଠି ଦେବୀଗମନ ମାନେ ସଦା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିବେ, ସେଠି ସେମାନେ କେବେ ଶୟନକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନିୟମ ଏହିପରି ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଯେପରି ହେଉ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଶୟନ କେବେ ଖାଲି ହୁଏ ନାହିଁ, ମୋର ଶୟନ ମଧ୍ୟ ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହୁ, ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ । ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ସଜାଇବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ନୀତି ଦେବୀଗମନମାନେ ପାଳନ କରିବେ, ପୁରୁହୂତ ଓ ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ଦାନବ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେସବୁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି । ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଦେଶ ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଏହି ଉପାସନା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବ୍ରତ ଧର୍ମପରାୟଣ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଯିଏ ଏହାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ, ସେ ମାଧବଙ୍କ ଭକ୍ତମଣ୍ଡଳୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ହେବେ । ସେ ନାରୀ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ମୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ । ମୁନି ଏହି ବ୍ରତ ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ଓ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବେ, ହେ ଦିବ୍ୟଜନ୍ମା । ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଭଗବତୀ, ଏଠି ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ କେମିତି ଏମିତି ବର ପାଇପାରିବେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଭୟ କିମ୍ବା କଷ୍ଟ କେବେ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ ?” ତାହାପରେ ଶଙ୍କର କହିଲେ, “ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ ସଦା କ୍ଷୀରସାଗରରେ ବିହାର କରନ୍ତି, ହେ କେଶବ । ଏହି ଦିନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ଗୋ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନର ସାତଶେ ଯୁଗର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ।” “ଏହି ଦିନ ଆଗରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହାକୁ ‘ଅଶୂନ୍ୟଶୟନା’ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତି, ଶ୍ରୀଧର, ଅକ୍ଷୟ’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।” “‘ମୋର ଗୃହ କେବେ ନାଶ ହେଉ ନାହିଁ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଦିଆଯାଉ; ଅଗ୍ନି କେବେ ନାଶ ହେଉ ନାହିଁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ରହନ୍ତୁ ।’” “‘ମୋର ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ କେବେ ନାଶ ହେଉ ନାହିଁ; ଯେପରି ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ କେବେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ମୋର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ହରି ।’” “‘ଏପରି ଭାବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଜୀବନସଂଗିନୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କେବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉ ନାହିଁ; ହେ ବରଦାତା, ମୋର ଶୟନ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିହୀନ ହେଉ ନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମର ଶୟନ ସଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀମୟ ।’” “‘ମୋର ଶୟନ ମଧ୍ୟ କେବେ ଖାଲି ହେଉ ନାହିଁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ରଖିବା ଉଚିତ ।’” “ଯଦି କେହି ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଘଣ୍ଟା ଧ୍ୱନି ଦେବେ, କାରଣ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ଧାରଣ କରେ । ଏଭଳି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତେବେ ତେଲ ଶୂନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ ।” “ରାତିରେ ଲୁଣ ଓ ଖାର ବିହୀନ ଖାଦ୍ୟ ଚାରିଥର ଯାଏଁ ନେବାଯିବ; ପରେ ପ୍ରଭାତରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ସହିତ, ଖାସ୍ ଶୟନ, ଭୋଜନପାତ୍ର, ଦୀପ, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ବିଶ୍ରାମାସନ ଦେବା ଉଚିତ ।” “ଏହି ଶୟନ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବସ୍ତୁ, ଧଳା ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା ଏକ ନିଷ୍ପାପ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ।” “ଏହି ଶୟନ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦିଅ, କିନ୍ତୁ ଯାହାର ଜନ୍ମହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ କଦାପି ନୁହେଁ; ଦମ୍ପତିକୁ ବସାଇ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ରୀତିରେ ଶ୍ରୀଙ୍ଗାର କରିବେ ।” “ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟର ପାତ୍ର ଦିଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦିଅ । ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ । ଏପରି ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଅଶୂନ୍ୟଶୟନା’ ବ୍ରତ କରନ୍ତି—” “ସେମାନେ ଦାନ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଛାଡ଼ି, ନାରାୟଣ ଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ଥାଇ, ସେମାନେ କେବେ ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଦମ୍ପତି ଏକାଠି ରହିବାରୁ ବିୟୋଗ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ ।” “ସେଉଁଠି ନାରୀ କେବେ ବିଧବା ହେବେ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ କେବେ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ ନାହିଁ ।” “ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ପଶୁ, ଓ ଧନ ଅବିନାଶୀ ରହିବ, ସାତ ହଜାର କଳ୍ପ ଓ ସାତଶେ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।” “ଏହି ଅଶୂନ୍ୟଶୟନା ବ୍ରତ କରି, ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଥାଏ ।” ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କିପରି ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧନ, ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ରତା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ନିର୍ମଳତା ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତି ମିଳେ ?” ତେବେ ଈଶ୍ୱର କହିଲେ, “ବଡ଼ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା ! ଏବେ ମୁଁ କହିବି ।” “ଏହି ବିଚାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପେ ବିରୋଚନ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, ସେହି ଭାର୍ଗବପୁତ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।” “ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ‘ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ, ହେ ବଳଶାଳୀ ବିରୋଚନ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ,’ ବୋଲି ହସିଥିଲେ । ଏହି ହସ କାହିଁକି କଲ, ମୋତେ କହ,’ ବୋଲି ଦେବତା ହନ୍ତା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।” “ତାହାର ଉତ୍ତରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା କହିଲେ, ‘ଏହି ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ହସିଥିଲି । ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷ ବିନାଶ ପାଇଁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ରୁଷ୍ଟ ହେବାବେଳେ—’” “ତାଙ୍କ ଭୟାନକ ମୁଣ୍ଡ ରୁଅ ଘେଉଁ ଘର୍ମ ଥିଲା, ଯାହା ଚାରିପାଖ ଗଡ଼ି ଏଁଠାଁଠାରେ ପଡ଼ି, ସପ୍ତ ପାତାଳ ଓ ସପ୍ତ ସାଗରକୁ ଦହିଦେଇଥିଲା ।” “ସେହି ଘର୍ମବିନ୍ଦୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଭୟାନକ ଭୂତ ‘ବୀରଭଦ୍ର’, ଅନେକ ମୁହଁ, ଚକ୍ଷୁ, ଅଗ୍ନିମୟ ଦେହ, ଦଶହଜାର ହାତ ପାଉଁ ସହିତ ।