ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତର ଉପକ୍ରମରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଏକାତ୍ମତାରେ, ଶରୀରରେ ଶୁଦ୍ଧତା ଏବଂ ଭକ୍ତି ନେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ତିଥିରେ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, "ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ସାର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ କରିବି, ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସୁ," ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜମିନରେ ଶୋଇବା ଓ ପୁନର୍ବାର ପୁରାତନ କଥାମାଳା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମହାନ ନାୟକ ଭାବେ, ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ପୁନଃ ନଦୀସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଅପସୃତିବାଦୀଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖିବା ଅନୁଶାସନ ଅଛି। ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ପିତୃତର୍ପଣ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରି, ଶେଷରେ ନାଗଶୟ୍ୟାରେ ଶୟାନ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ତା'ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ଭାବରେ ଘର ସାମ୍ନାରେ ଚାରି ହସ୍ତ ଆକାରରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଓ ଶୁଭ ଭୂମିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଚାରି ହସ୍ତ ମାପର ଦ୍ୱାର ରଖିବା ଓ ମଧ୍ୟରେ କଳଶ ଭରି କଳା ଉଡଦ ରଖିବା ନିୟମ। ଏହି କଳଶ ତଳେ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ରଖି, ତା' ଉପରେ ଜଳ ଭରି ଏକ ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାରା ରାତି ଶିର ଉପରେ ଝରଣା ପ୍ରବାହ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, ଯେତେ ଅଧିକ ଝରଣା ହେବ, ଫଳ ତେତେ ଅଧିକ ମିଳିଥାଏ, ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି, ପଶ୍ଚିମରେ ବୃତ୍ତ, ଉତ୍ତରରେ ପିପଳ ପତ୍ର ଆକୃତି ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ଆକୃତି ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ। ବିଷ୍ଣୁରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଏହି ଝରଣା ଶିର ଉପରେ ଧାରଣ କରିବା ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବେଦିରେ ପଦ୍ମ ଏବଂ କଣ୍ଡ ଥିବା ଆକୃତି ରଖିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ହସ୍ତ ମାପର ବେଦିରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ତିନିଟି ଘେରା ଏବଂ ଯୋନି ଆକୃତି ମୁଖ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବାର୍ଲି, ଘୃତ ଓ ତିଳ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର। ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରି, କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବରେ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭଗବାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଦୁଧ ଓ ଜଳର ଧାରା ଦିଆଯିବା ଓ ଅର୍ଧ ନିଷ୍ପାଭ ମାପର ଘୃତ ଧାରା ଦିଆଯିବା ନିୟମ। ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସାରା ରାତି ଅଟୁଟ ଦୁଧ ଓ ଜଳ ଧାରା ରଖିବା, ତେରଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି କଳଶଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଓ ପଞ୍ଚ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ଚାରିଜଣ ବାହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନିହୋମ କରିବେ, ଚାରିଜଣ ଯଜୁର୍ବେଦୀ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବେ, ଚାରିଜଣ ସାମବେଦୀ ବୈଷ୍ଣବ ସାମନ୍ ଗାଇବେ—ଏପରି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣୀୟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଙ୍ଗୁଠି, କଙ୍କଣ, ସୁନାର ତାଗ, ବସ୍ତ୍ର, ଶଯ୍ୟା ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆଦରିତ ହେବେ। ଏହି ରାତି ଶୁଭ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ମଧ୍ୟରେ କାଟିବା ଓ ଆଚାର୍ୟ ପାଇଁ ସବୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ତେରଟି ସୁନାର ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗାଈମାନେ ଦୁଧାରୁ, ଶିଳ୍ପ ଭଲ, କଂସ୍ୟ ଦୁଧ ବାଟି, ଚାନ୍ଦିର ପାଦ, ଗୋଞ୍ଜା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେବା ଦରକାର। ଏହି ଦାନ ପରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭାରି ଭୋଜନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଛତା ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ନମକ ନଥିବା ଭୋଜନ କରି, ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ ସହିତ ଆଠ ପଦ ଚାଲି ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଦରକାର। "ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଶବ ଏଠି ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ," ବୋଲି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଜଳ କଳଶ, ଶଯ୍ୟା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇବା ଉଚିତ। ଯଦି ବହୁତ ଶଯ୍ୟା ନଥାଏ, ତେବେ ଏକ ଭଲ ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଦରକାର। ଗୃହସ୍ଥ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟା ଦେଇ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପାଠ କରାଇବା ପରେ, ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା କରିବା ଦରକାର। ଏହି ଦିନରେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତେଣୁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଭାବରେ ଧର୍ମ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏହି ବ୍ରତ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରେମରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ନିୟମ ଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ହେବ। ଏହି ଭୀମ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ବଡ଼ ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶକ; ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଏହାକୁ କଲ୍ୟାଣିନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭୀମ, ତୁମେ ମହାପୁରୁଷ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ତୁମର ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦିନ ଦେବଙ୍ଗନା ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ଉର୍ବଶୀ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ବେଶ୍ୟା ରୂପେ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗୋପୀ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ କେବେ ବାଣିଜ୍ୟ ପରିବାରରେ, କେବେ ପୁଲୋମାର କନ୍ୟା ରୂପେ, କେବେ ପୁରୁହୂତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ମୋ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତ୍ୟଭାମା। ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବେ ବେଦବତୀ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ରୀ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଶୁଭ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ହେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଦାନବମାନେ କରିଥିଲେ; ଏହାର ଫଳ ଅନେକ ଜିହ୍ବା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ପାଠ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଭକ୍ତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ସମ୍ମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ କଲ୍ୟାଣିନୀ ନାମକ ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା; ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିବେ। ଏଠି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ଏବେ ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।