ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଭକ୍ତ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବୈକୁଠ ଯିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରିଲେ। ସେ ବୈକୁଠର ଛାତିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ; ଶଙ୍ଖ, ଗଦା, ଚକ୍ର ଧାରୀ ଓ ଦାନଦାତା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପୂଜା କରିବାର ନିୟମ ଅନୁସରେ—ଡାମୋଦରଙ୍କ ଉଦରକୁ, ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖକୁ କଟିଠାରେ, ଶ୍ରୀର ନାଥଙ୍କୁ ଉରୁକୁ, ଭୂତଧାରୀଙ୍କୁ ଗୁଣିଠାରେ, ଶ୍ୟାମଙ୍କୁ ଗୋଡ଼ ତଳରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପାଦକୁ ପୂଜା କଲେ। ପରେ, ଅନେକବାର ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶାନ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ଧନ, ତୃପ୍ତି, ପୋଷଣ, ଧୃତି ଓ ସାଧନାକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ଦ୍ରୁତପକ୍ଷୀ ଓ ବିଷ ନିବାରଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଉମାପତି ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ। ତାପରେ, ଗାଈ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଘୀ ଦିଆ ମିଠା ଚାଉଳ ଖାଇ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ ତାଳ କିମ୍ବା ଖଦିର କାଠର ଦତୁନ ନେଇ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୁହଁ ଧୋଇ ଦତୁନ କଲେ। ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରି, "ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲି" ବୋଲି କହିଲେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକା ରାତି ଜାଗିଲେ—ଭୂମି କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଶୟନ ପରି ଶୁଇଲେ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଗ୍ରହସ୍ଥ ଅଗ୍ନିରେ ଘୀ ଅର୍ପଣ କରି, ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧା ଭୋଜନ ଖାଇ, ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। "ମୁଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ କରିବି; ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ନ ଆସୁ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭୂମି ଉପରେ ଶୁଇ, ପୁରାତନ ଗାଥା ଶୁଣିଲେ। ପ୍ରଭାତେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ନଦୀକୁ ଯାଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅସ୍ତିକ ଦ୍ୱିଷ୍ଟି ରଖିଲେ। ସଂଧ୍ୟା ପୂଜା ଓ ପିତୃଯଜ୍ଞା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରି, ନାଗଶୟୀ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏବେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଘର ମୁହଁରେ ଚାରି ହାତ ମାପର ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ଶୁଭ ଦେଉଳ ତିଆରି କଲେ। ଏଠାରେ ଚାରି ହାତ ମାପର ଦ୍ୱାର ରଖି, କେନ୍ଦ୍ରରେ ଉଡ଼ଦା ଦାଳ ଭରିଥିବା ଘଡ଼ା ରଖିଲେ। ଏଠି, ତଳେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଉପରେ ପାଣି ଭରିଥିବା ଘଡ଼ାର ଛିଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକ ଧାରା ରାତି ଭରି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ କଲେ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଜଣାନ୍ତି, ଯେତେ ଧାରା ବେଶି, ଫଳ ତେତେ ଅଧିକ; ଏହିପରି ଭାବେ ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ପଶ୍ଚିମରେ ବୃତ୍ତ, ଉତ୍ତରରେ ପିପଳ ପତ୍ର ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ। କେନ୍ଦ୍ରରେ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ଦିରେ ପଦ୍ମ ଆକୃତି ତିଆରି କଲେ; ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଶୁଭ ଦେଉଳ ନ ତିଆରି କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ, ଜଳ ଧାରା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରବାହିତ କଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେଉଳରେ ଦେବତା ପାଇଁ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ରଖିଲେ। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଦେଉଳ ଏକ ହାତ ମାପରେ, ତିନି ଘେରା ଓ ଯୋନି ମୁଖ ତିଆରି କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୂ ଓ ଘୀ, ତିଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ କରି, ଅର୍ପଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମଧ୍ୟକୁ ଘୀ ଧାରା ଅର୍ପଣ କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଜଳ-ତତ୍ତ୍ୱ ମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଦୁଧ ଧାରା ଓ ଅର୍ଧ ନିଷ୍ପାବ ଘୀ ଧାରା ଅର୍ପଣ କଲେ। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୁଧ ଓ ଜଳ ଧାରା ରାତି ଭରି ଅବିରତ ରଖିଲେ; ତେର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳ-ଘଡ଼ା ରଖିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ, ସ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର, ଉଡ଼ଦା ଦାଳ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ସହିତ ତିଆରି କଲେ। ଏଠାରେ ଚାରି ବହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଚାରି ଯଜୁର୍ବେଦୀ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କଲେ; ଚାରି ସାମବେଦୀ ବୈଷ୍ଣବ ସାମନ୍ ଗୀତ କଲେ; ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ପୁଜାରୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଉଙ୍ଗୁଳି ଅଙ୍ଗୁଠି, କଙ୍ଗନ, ସୁନା ତାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୟନ ଦେଇ, ମନ କଠୋର ନ ରଖି, ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ରାତି ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା କାଟିବା ଉଚିତ; ଗୁରୁ ପାଇଁ ସବୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ଦେଇବା ଉଚିତ। ସୁଧା ଉଷା ସମୟରେ, ଉଠି, ତେର ଗାଈ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ରହିଛି। ସେଗୁଡିକ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର, କାଞ୍ଚା ଦୁଧ ପାତ୍ର, ଚାନ୍ଦି ଖୁର, ପ୍ରତି ଗାଈ ପାଖରେ ଏକ ଛୋଟ ଗାଈ ଓ ଚନ୍ଦନ ରେ ଶୋଭିତ। ଏଗୁଡିକ ଦେଇ, ଭୋଜନ ଓ ମିଠା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଛତା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଭୋଜନ ପରେ, ନମକ ନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଅଠ ପଦ ଚାଲି, ବିଦାୟ ନିବା। "ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ କେଶବ, ଦୁଃଖ ନିବାରକ, ଏଠି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଜଳ-ଘଡ଼ା, ଶୟନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ; ଶୟନ ଅଧିକ ନ ଥିଲେ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଶୟନ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥ ଏକ ଶୟନ ସମସ୍ତ ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ ଦେଇ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ପାଠ କରାଇ, ସମ୍ବାଦ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନରେ, ମହାସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିର୍ମଳ ମନରେ, ଭୀମସେନ, ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା, ଧର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଏହି ବ୍ରତ ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଯେଉଁ ବ୍ରତ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛି, ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବେ; ଏହି ବ୍ରତ ଆପଣଙ୍କ ନାମରେ ରହିବ। ଏହି ଭୀମ-ଦ୍ୱାଦଶୀ ଅତି ଶୁଭ ଓ ପାପ ନାଶକ; ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଏହାକୁ କଳ୍ୟାଣିନୀ ଏହି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା।