ଏକ ସମୟରେ, ଦ୍ରୌଣୀ ମହାମୁନି ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଜିଜ୍ଞାସା କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଏବେ ଭୀମସେନ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବେ ଓ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଦ୍ୱାରାଧ୍ୟାୟୀ ହେବେ। ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଭୀମ, ଯାହାର ପେଟରେ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି 'ଵୃକୋ' ବସିଥାଏ, ଏହି ଧର୍ମର ଆରମ୍ଭକାରୀ ହେବେ। ଭୀମ ଭୋଜନରେ ଅତି ଆସକ୍ତ, ଦଶ ହଜାର ଗଜର ଶକ୍ତି ଥିବା ଏବଂ ମହାବଳୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ସହ କଥାବାର୍ତା କରିବେ। ଏହି ବ୍ରତ ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯେ, ଯେଉଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିବା ଶକ୍ତି ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ବ୍ରତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବ୍ରତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହି ବ୍ରତର ବିଷୟରେ ବସୁଦେବ, ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ଶିକ୍ଷକ, ନିଜେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ — ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା କୁ ନାଶ କରେ, ଦେବତାମାନେ ଏହାକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଏହା ସମସ୍ତରେ ଶୁଧ୍ଧତମ ଓ ମଙ୍ଗଳତମ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ବ୍ରତରେ ସବୁଠୁ ପୁରାତନ। ବସୁଦେବ କହିଲେ: "ଓ ଭାରତ, ତୁମେ ଯଦି ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୃତ୍ୟ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ଭୀମ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ପାପନାଶୀ ଚନ୍ଦ୍ରଦିନ ବ୍ରତକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପାଳନ କର, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।" ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ଦଶମୀ ଆସିଲେ, ଗଉ ଘିଏ ଦେହରେ ଲଗାଇ ଓ ତିଳ ଦେଇ ନିସ୍ପାପ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ "ନାରାୟଣାୟ ନମଃ" କହି ପୂଜା କରିବା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦ ପୂଜା କରି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ "ତୁମେ କୃଷ୍ଣ, ଆତ୍ମା" କହିବା ଉଚିତ। "ୱୈକୁଠାୟ" କହି ବୈକୁଠଙ୍କର ଛାତି, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଧାରୀଙ୍କୁ; ଶଂଖ, ଗଦା, ଚକ୍ର ଧାରୀ ଓ ଵରଦାନ ଦେବାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା; ଡାମୋଦରଙ୍କୁ ଡେହ, ପଞ୍ଚଜନ୍ୟଙ୍କୁ କମର। ଶ୍ରୀ ଧନ୍ୟତାଙ୍କୁ ଜଘା, ଭୂବାହକଙ୍କୁ ଗୁଡା, ଶ୍ୟାମଙ୍କୁ ଗଣ୍ଡ, ଏବଂ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପାଦ। ଦେବୀ, ଶାନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୀ, ତୃପ୍ତି, ପୋଷଣ, ଧୃତି, ସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଗରୁଡ଼, ଶୀଘ୍ରପଙ୍ଖୀ, ବିଷ ନିବାରକ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଉମାପତି ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗଉ ଦୁଧରେ ଚାଉଳ ରାନ୍ଧିବା କିମ୍ବା ଘିଏ ମିଶା ଖିର ଖାଇବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏକ ଅଞ୍ଜିର କିମ୍ବା ଖଦିର କ୍ଷୁଦ୍ର ଦାଣ୍ଡ ନିଅ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମୁଁହ ଧୋଇ ଦାନ୍ତ ଶୁଧ କରିବା ଉଚିତ। ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ କରି, "ନାରାୟଣାୟ ନମଃ; ଆମି ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ନେଲି" କହିବା ଉଚିତ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରି କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏକାଦଶୀ ରାତି ସମସ୍ତ ଜାଗି ଭୂମି ଉପରେ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଶୟନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ଘିଏ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ନିରେ ହୋମ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଦୁଧରେ ତିଆରି ଭୋଜନ ଖାଇବା ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। "ମୁଁ ଏହାକୁ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କରିବି; ମୋ ପାଇଁ ବାଧା ନ ଆସୁ" ଏହିପରି କହି, ଭୂମି ଉପରେ ଶୟନ କରି ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ନଦୀକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅସ୍ତିକ୍ରମୀ ଲୋକଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ସଂଧ୍ୟା ବନ୍ଧନ ଓ ପିତୃପୂଜା ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ କରି, ହୃଷୀକେଶ, ନାଗଶୟନ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତିସହିତ ଗୃହ ପୂର୍ବରେ ଚାରି ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଏକ ଶୁଭ୍ର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ଏକ ଶୁଭ ଅଲତାର ବନାଇବା ଉଚିତ। ଉପରେ ଚାରି ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଏକ ଦ୍ୱାର ବନାଇ, ମଧ୍ୟରେ ଏକ କଳଶ ପିରିଅ କଳା ଉଡ଼ଦ ଭରି ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ ତ୍ରିରାତ୍ରିକ ତ୍ରୋଟା ତଳେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଉପରେ ଜଳ ଭରି ଏକ ଗାଁଠି ରଖି, ଏହି ଜଳର ଧାର ରାତି ଭରି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ଜଳଧାର ରହିଥାଏ, ତେଉଁଠି ଅଧିକ ଫଳ ମିଳିଥାଏ; ତେଣୁ ଏକ ଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହାକୁ ଯଥାଯଥି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ପଶ୍ଚିମରେ ବୃତ୍ତ, ଉତ୍ତରରେ ପିପଳ ପତ୍ର ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣ କମଳ ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା; ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଅଲତାର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବିଷ୍ଣୁରେ ଲୀନ ହୋଇ ଜଳଧାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ିବା ଦିଅ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା ଅଲତାରରେ କମଳ ଏବଂ ତାର ପରିକର୍ପ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି କମଳ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ରଖି, ଅଲତାର ଏକ ହସ୍ତ ପରିମାଣରେ ତିଆରି କରି, ତାହାରେ ତିନି ଆବରଣ ଓ ଯୋନି ଆକୃତି ମୁଖ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବାର୍ଲି, ଘିଏ ଓ ତିଳ ବିଷ୍ଣୁମନ୍ତ୍ର ସହ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ବୈଷ୍ଣବ ହୋମ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରି, ଅର୍ପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା; ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟରେ ଘିଏ ଧାର ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଢାଲିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଃଧ ଧାର ଦେବା ଓ ଜଳର ଆକୃତି ମୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ଦୁଃଧ ଧାର ଏବଂ ଅର୍ଧ ନିଷ୍ପାବ ପରିମାଣ ଘିଏ ଧାର ଦେବା ଉଚିତ। ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଦୁଃଧ ଓ ଜଳର ଅବିରତ ଧାର ରାତି ଭରି ରଖିବା; ତେର ଜଳକଳଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଖିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ, ସଫେଦ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଭୂଷିତ, ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ବାସନ ଉପରେ ରଖିବା, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ସହ ଯଥାଯଥି ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଚାରି ଜଣ ବହ୍ୱୃଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା; ଚାରି ଜଣ ଯଜୁର୍ବେଦୀ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ଚାରି ଜଣ ସାମ ବେଦୀ ବୈଷ୍ଣବ ସାମ ହ୍ୟମ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ ପୁଜାରୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଉଙ୍ଗି, ବ୍ରାସଲେଟ, ସୁନା ତାରର ଆଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୟନ ପ୍ରଦାନ କରି, କଞ୍ଜୁସି ଛାଡ଼ି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶୁଭ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ସହ ରାତି ଯାପିବା; ଗୁରୁ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦ୍ବିଗୁଣା ମାପରେ ଦେବା ଉଚିତ।