ଏହି କଥାରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଓ ଅପରାଧର ଫଳରେ ନିଜ ସମ୍ପଦ ହରାଇ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ନିଜ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ କରି ଦେଲେ, ଅର୍ଥହୀନ ହେବା ପରେ ବେଶ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦେଲେ ଓ ସମାଜରେ ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାୟରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହେଇ, ତାଙ୍କର ମନେ ଚିନ୍ତା ହେଲା—"ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି?" ଏହି ଉତ୍ତାପ ଓ ଅପରାଧରେ ତିନି ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସହରରେ ଚୋରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନରେ ମୁକ୍ତ କରି ଦେଲେ। ପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ଧରାଗଲା, ପୁନଃ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ତୃତୀୟବାର ଅଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଧରାଗଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବଳିଯାଉଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଗଲା। ତାଙ୍କୁ ଚାବୁକ ଦେଇ ପୀଡା ଦିଆଗଲା, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଇଲା। ରାଜା କହିଲେ—"ଅଜ୍ଞାତ ବ୍ୟକ୍ତି, ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏହିପରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଭୟରେ ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଶିକାର କରିବାରେ ଲଗିଲେ। ସିଁହ ପରି ହୋଇ, ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମାରି ଦେଲେ। ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ତିନି ସଦା ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, ହାତରେ ଧନୁ ଓ ପିଠିରେ କୁଇଭର ନେଇ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲଗିଲେ। ଏହିପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଚକୋର, ମୟୁର, ବକ, ତିତିର, ଏବଂ ଉନ୍ଦୁମାନେକୁ ମାରି ଦେଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅପରାଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପରେ ଦୁଃଖର ଦଳଦଳାରେ ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମାରି ଦେଲେ। ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଇ, ଏକ ଦିନ ତିନି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଶୁଭ କର୍ମର ପ୍ରଭାବରେ ସମ୍ଭବ ହେଲା। ମାଧବ ମାସରେ, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ଦୁଃଖର ଭାରବୋଧରେ ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଋଷିଙ୍କ ଚାମ୍ବାର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଛୁଇଁ ଯିବାରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ନଷ୍ଟ ହେଲା। କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡି ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି କହିଲେ—"ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟା କରନ୍ତୁ, କିପରି ଶୁଭ କର୍ମରେ ମୋକୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବ?" କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ କହିଲେ—"ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ: ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଏକ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଏକାଦଶୀ ଅଛି—ମୋହିନୀ।" "ସେ ଦିନ ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କର; ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ ପାପ ମଧ୍ୟ ଦେହୀମାନେ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" "ଯଦି ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଏହା ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।" ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଚିତ୍ତରେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ। ତିନି କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ; ବ୍ରତ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇ, ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଓ ରାମ, ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ତିନି ଲୋକରେ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଉଚ୍ଚତର କିଛି ନାହିଁ। ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ ଏହାର ଏକ ଷୋଡଶାଂଶ ପରି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିଏ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ସମାନ। ଏହିପରି ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦରେ, 'ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ' ନାମକ ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ନାରଦ କହିଲେ—"ଓ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଉପକାର ପାଇଁ ଯମଦେବ ଉପାସନା ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ; ଏକ ମଣିଷ କିପରି ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ?" "ଶୁଣିଛି, ଯମଲୋକରେ ସଦା ବହୁ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବାହିତ, ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିସ୍ତୃତ, ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅଛି।" "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ନଦୀ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ; କିପରି ସହଜରେ ଏହାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବି? ଏହି ଯମଲୋକ ପ୍ରତି ମୋର ଭୟ ଅତି ଉତ୍ତାପର।" "ତାହାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିପରି କରିବା ଉଚିତ୍, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହନ୍ତୁ, ଦୟା କରି ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।" ମହାଦେବ କହିଲେ—"ଏକ ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରାବତୀର ଲବଣ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖିଲି।" "ତାଙ୍କର ଦେହ ତପସ୍ୟାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା; ମୋତେ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, କହିଲେ—" "ଓ ଦେବ, ହଠାତ୍ ମୁଁ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲି; ମୋ ଅଙ୍ଗ ଜଳିଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଲି।" "ଶକ୍ତିପୂର୍ବକ ଟାଣି ନେଇ, ମୁଁ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ହୋଇଗଲି; ଯମଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦଢ଼଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଉଥିଲି।" "ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସଭାରେ ମୁଁ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ତାଙ୍କର ଚାୟା ପାର୍ବତୀ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲି; ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ରୋଗ, ମୃତ୍ୟୁ, ଦୂତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।" "ତାଙ୍କ ସହ ବାୟୁ, ପିତ୍ତ, କଫ ଦୋଷର ଦୂତମାନେ, କ୍ଷୀଣତା, ଜ୍ୱର, ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଫୁଲା, ଶୋଷ ଆଦି ଥିଲେ।" "ଜ୍ୱର, ଶରୀର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମୁଣ୍ଡ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଭଗନ୍ଦର, ଶକ୍ତି ହାନି, ଗଳ ଗଠୋ, ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ, ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ମୁତ୍ର, ଜ୍ୱର ଓ ଗଠୋ ଥିଲେ।" "ମୃଚ୍ଛା, ଗଳ ନିରୋଧ, ହୃଦୟ ରୋଗ, ଭୂତ-ଚୋର, ଏପରି ଅନେକ ଭୟାନକ ଦୂତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।" "ଖୋପ, କଟା ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ନରକର ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଭୟାନକ ଦେମନ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଥିଲେ।