ରାମ, ଏହି କଥା ଶୁଣ ଏବଂ ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କର। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପାପ ନାଶକ କଥା କେବଳ ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଶୋଭାମୟ କୂଳରେ ଭଦ୍ରବତୀ ନାମକ ଶୁଭ ନଗର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ଏକ ବଣିକ ଥିଲେ, ଯିଏ ଧନ ଓ ଧାନରେ ପ୍ରଚୁର, ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ଅଟଳ ଓ ନୀତିମାନ ଥିଲେ। ସେ ବଣିକଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଧନପାଳ। ସେ ନିତି ଓ ଧର୍ମରେ ଲିନ୍, ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ—ଯଥା ଧର୍ମଶାଳା, କୁଆଁ, ମଠ, ଉଦ୍ୟାନ, ପୋକରି ଓ ଘର ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ—ସୁମନସ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ମେଧାବୀ, ସୁକୃତ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଥିଲା ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି। ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ସଦା ପାପରେ ଲିନ୍, ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ, ଜୁଆଘର ଓ ସଭାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଅନେକ ଅପରାଧରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଦେବତା, ପିତୃ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜାରେ ରୁଚି ଥିଲା ନାହିଁ, ଅଧର୍ମୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ପିତାଙ୍କର ସମ୍ପତି ଅପବ୍ୟୟ କରିଥିଲେ, ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନରେ ଲିନ୍ ଥିଲେ। ସେ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ଗଳାରେ ହାତ ଦେଇ ଚଉକ ଚଉକରେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚି ଫିରୁଥିଲେ, ପିତା ତାଙ୍କୁ ଘରରୁ ତାଲିଦେଲେ, ଆତ୍ମୀୟ ଜନମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ସେ ନିଜ ଗହଣା ମଧ୍ୟ ନିଜ ପାଇଁ ଚାଲାଇଦେଲେ, ବେଶ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ, ଧନ ହରାଇବାରୁ ଉପେକ୍ଷିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ ଦୁଃଖ ଏବଂ ଭୟରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ, ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୋକରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ, ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଚିନ୍ତା କଲେ—“କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? କେମିତି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି?” ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ନଗରରେ ଚୋରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଆଦରରୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପୁନଃ ଧରାଗଲେ, ପୁନଃ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ଆଉ ଏକଥିରେ ଆତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ଶେଷରେ ଦୃଢ଼ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଚାବୁକରେ ମାରାଗଲେ, ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ; "ତୁମେ ମୂର୍ଖ, ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ," ବୋଲି କହିଲେ। ଏଭଳି କହି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ; ଭୟରୁ ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଭୋକ ଓ ତିଆରୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର, ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୌଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସିଂହ ପରି, ହରିଣ, ଶୁଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମାରିଥିଲେ। ମାଂସ ଖାଇବାରେ ଆସକ୍ତ, ହାତରେ ଧନୁ ଓ ପଛରେ ତୀରର ଥଳା ଆଣି ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହୁଥିଲେ। ସେ ଚଉଡ଼ିଯାଇ ଫୁଟା, ମୟୂର, କଉଡ଼ିଆ, ତିତିର, ଉଦବା ଓ ମୂଷ ମାରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଦୃଢ଼ମନ, ପାପରେ ଅନ୍ଧ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ପାପର ଦୁଃଖରେ ତଳିଥିଲେ। ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ, ଏକ ଦିନ ସେ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ଏକ ଅତିତ ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ। ମାଧବ ମାସରେ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିଥିବା କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଋଷିଙ୍କ ପୋଷାକର ଏକ ଫୁଟିକା ସ୍ପର୍ଶରେ ତାଙ୍କର ପାପ ଓ ଦୁଃଖ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି କହିଲେ—“ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋପରି ଦୟା କର; କେଉଁ ଶୁଭ କର୍ମର ଶକ୍ତିରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହେବ?” କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ କହିଲେ—“ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଶୁଣ; ଯାହାରେ ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେବ: ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତ ଅଛି। ଏହି ଦିନ ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କର; ଶରୀରଧାରୀ ପାଇଁ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।” “ଯଥାଯଥ ପାଳନ କରିଲେ, ମୋହିନୀ ବ୍ରତ ଅନେକ ଜନ୍ମର ପାପ ନଷ୍ଟ କରେ।” ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଧୃଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିର ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ସେ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ; ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପାଇ, ଗରୁଡ଼ରେ ଚଢ଼ି ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହିପରି, ଓ ରାମ, ମୋହିନୀ ବ୍ରତର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା; ତିନି ଲୋକରେ ଚଳ ଅଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିଛି ନାହିଁ। ଯଜ୍ଞ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦାନ ଏହି ବ୍ରତର ଏକ ଷୋଳାଂଶ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନର କଥା, 'ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ' ନାମକ ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଉମାପତି ଓ ନାରଦଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ପଚାସ ହଜାର ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଲୋକରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏହିପରେ, ନାରଦ କହିଲେ—“ଓ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଉପକାର ପାଇଁ ଯମର ପୂଜା କଥା କହ; ଏକ ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ?” “ଶୁଣିଛି, ଯମଲୋକରେ ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ଅସୀମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ, ରକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।” “ସମସ୍ତ ଜୀବ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ; କିପରି ସହଜରେ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? ମୋର ବଡ଼ ଭୟ ଏହି, ମହାଦେବ, ଯମଲୋକ ସମ୍ପର୍କରେ।” “ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, କିପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହ, ଦୟା କରି ମୋପରି।” ମହାଦେବ କହିଲେ—“ଏକଥା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରାବତୀର ଲବଣ ସମୁଦ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲି।” “ସେ ତାପସ୍ୟାର ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ମୋତେ ନମସ୍କାର କରି, ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ—” “‘ଓ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ହଠାତ୍ ଅଚେତନ ହେଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲି; ମୋର ଅଙ୍ଗ ଦହିଯାଉଥିଲା, ଯମଦୂତମାନେ ମୋତେ ଧରିଲେ।’” “‘ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣି ନେଲେ, ମୁଁ ଅଙ୍ଗୁଠିପରି ଛୋଟ ହୋଇଗଲି; ଯମଦୂତମାନେ ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାନ୍ଧି, ଯମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ।