ମହାମୁନିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଶୁଧ୍ଧ ମକ୍ଖନ, ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଧିକୁ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଠିକ୍ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଯେଉଁସବୁ ପର୍ବ ହୁଏ, ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅବସରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ଗୁଡ଼ ଗାଈ ଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଁ ସବୁ କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏହି ଦାନ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର ଅଂଶରୂପ ଗୁଡ଼ ଗାଈ ଦାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଶୁଭ ଦିନ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ, ଉତ୍ତରାୟଣ, ସମକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଅବସରରେ ଗୁଡ଼, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ମହାମଙ୍ଗଳମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଓ ସଉଖ୍ୟ ଦେଉଛି। ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ଲୋକରେ ସେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରୀକୁ ଯାଏ ଓ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ରାଜନ୍, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରାୟ ୯,୮୧୮ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଦୁଃଖ, କ୍ଷତି କିମ୍ବା ଅପମଙ୍ଗଳ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରେ, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗାନରେ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି ରଖେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। କାରଣ, ସେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନନ୍ତ ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତ ଦେଖିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ମଧୁସୂଦନ, ମୁର, ଓ ନରକାସୁରଙ୍କ ପୂଜା ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି ଦାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଭଗବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉପକୃତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଦାନର ପରମ ମହିମା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହି ଦାନ ଅମର ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ମେରୁ ଦଶ ଦାନର ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ମାନ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ପୁରାଣ, ବେଦ, ଯଜ୍ଞ ବା ଦେଉଳରେ ଏହି ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। ତେଣୁ, ପର୍ବତ ଦାନ କ୍ରମରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପ୍ରଥମେ ଧାନ୍ୟ ପର୍ବତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଲୁଣ ପର୍ବତ, ତୃତୀୟ ଗୁଡ଼ ପର୍ବତ, ଚତୁର୍ଥ ସୁନା ପର୍ବତ; ପଞ୍ଚମ ତିଳ ପର୍ବତ, ଷଷ୍ଠ କପାସ ପର୍ବତ, ସପ୍ତମ ଘୃତ ପର୍ବତ, ଅଷ୍ଟମ ମଣି ପର୍ବତ; ନବମ ଚାନ୍ଦି ପର୍ବତ, ଦଶମ ଚିନି ପର୍ବତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନର ବିଧିକ୍ରମ ମୁଁ କହିବି। ଏହି ଦାନ ସମୟ ହେଉଛି—ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ସମକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହ ଯୁଗ୍ମ, ଦିନ ଶେଷ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ତୃତୀୟା, ଗ୍ରହଣ, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ। ବିବାହ, ଉତ୍ସବ, ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, କିମ୍ବା ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଏହି ଦାନ ଦେବା ନିୟମ। ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ପର୍ବତ ଦାନ କାର୍ତ୍ତିକୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କର, ତୀର୍ଥ, ଦେଉଳ, ଗୋଶାଳା କିମ୍ବା ଘର ଉଠାଣରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମଣ୍ଡପ ଭକ୍ତିସହ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ ଦେଇଥାଏ, ଉତ୍ତର ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଢଳା ଓ ଶୁଭ ହେବା ଦରକାର। ଗୋମୟ ଲେପି ଭୂମିରେ କୁଶ ଛାଡ଼ି, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବତ ଏବଂ ତାହା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବତ ତିଆରି କରିବା ନିୟମ। ଏଠାରେ ହଜାର ମାପ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ; ପଞ୍ଚଶତ ମାପରେ ମଧ୍ୟମ, ତିନିଶତ ମାପରେ ଅଳ୍ପ। ମେରୁ ପର୍ବତ ମହା ଚାଉଳରେ ତିଆରି, ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ସୁନା ଗଛ ରଖିବା, ଚୂଡ଼ା ଉପରେ ଛତା ଓ ଦ୍ୱିଜଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ସ୍ଥାପନା କରିବା ଦରକାର। ଚାରିଟି ରୂପା ଶିଖର ଓ ତଳ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ରୂପାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମୁକ୍ତା ଓ ହୀରା, ଦକ୍ଷିଣରେ ଗାର୍ନେଟ୍ ଓ ପଦ୍ମରାଗ, ପଶ୍ଚିମରେ ପୀତପଦ୍ମ ଓ ନୀଳମଣି, ଉତ୍ତରରେ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଓ ବୈଦୂର୍ୟ, ଚାରିପାଖରେ ଚନ୍ଦନ, ପ୍ରବାଳ, ଲତା ଓ ମୁକ୍ତା ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଦେବ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସୁନାରେ ତିଆରି କରି ରଖିବା, ଚିନି ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ଏବଂ ଘୃତ ଓ ଜଳ ଧାରା ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ପୂର୍ବରେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ଦକ୍ଷିଣରେ ହଳଦିଆ, ପଶ୍ଚିମରେ ବିବିଧ ରଙ୍ଗ, ଉତ୍ତରରେ ଲାଲ ଏବଂ ଘନ ମେଘ ଭଳି ବସ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି, ରୂପାରେ ତିଆରି କରି ଅନୁସାରେ ରଖିବା, ଚାରିପାଖ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଶୋଭା କରିବା ଦରକାର। ଉପରେ ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣୀ ଛତା, ଅକ୍ଷୟ ଫୁଲ ଓ ଧଳା ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ସଜାଇବା; ଏହିପରି ଦେବତାମୟ ପର୍ବତ ଏବଂ ତାହା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେରୁ ସହାୟକ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀ ସଜାଯିବ। ଚାରି ଦିଗର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଅଧିକ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ରଖିବା; ପୂର୍ବରେ ମଣ୍ଡର ପର୍ବତ, ଅନେକ ଫଳ ଓ ସୁନା ଆଭାରେ ଶୋଭିତ; ଦକ୍ଷିଣରେ ଗନ୍ଧମାଦନ, ଗହୁଁ ଓ ଚିକ୍କଣ ବାଁସରେ ତିଆରି, ସୁନା ଯଜ୍ଞପାତ୍ର, ଘୃତପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଷ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ରୂପା ଅରଣ୍ୟ ସହିତ; ପଶ୍ଚିମରେ ତିଳଚଳ ପର୍ବତ, ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ, ସୁନା ପିପଳ ଗଛ, ସୁନା ହଂସ, ରୂପା ଫୁଲ ଅରଣ୍ୟ, ପାଖରେ ଦହି ଓ ଶୀତଳ ଜଳ ହ୍ରଦ; ଉତ୍ତରରେ ମହାପର୍ବତ, ମସୁର ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ତିଆରି, ଫୁଲ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ଉପରେ ସୁନା ବଟ ଗଛ ଓ ସୁନା ଧ୍ୱଜାରେ ଚମକୁଥିବା। ମଧୁ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଜଳ, ରୂପାରେ ତିଆରି, ଚମକୁଥିବା ଛତା ସହିତ, ଚାରି ଜଣ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ସଦାଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବରେ ହସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ତିଳ, ଯବ, ଘୃତ, ସମିଧ୍, କୁଶ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ କରିବା, ରାତିରେ ଜାଗରଣ, ଗୀତ ଓ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ତା’ପରେ ପର୍ବତ ଶିଖରଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍: “ଅମର ଦେବତାମାନଙ୍କର ପର୍ବତ, ଦିବ୍ୟ ସମୂହର ନିବାସ, ଆମ ଘରକୁ ଯାହା କ୍ଷତିକାରକ, ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କର; ନିରାପଦ ଦିଅ, ପରମ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କର, ଏବଂ ମୋର ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହୁଅ। ତୁମେ ଏକାଇ ଶୁଭ ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଚିରଅବିନାଶୀ ବୀଜ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ଏହିପରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।