ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି—ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାତିରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାତି ଜୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିର ତିନି ପ୍ରହର କଟିଗଲାପରେ, ଏକ ଲୋକ ଉଠିବା ଦରକାର। ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗୃହଣୀମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଚାହିଁଁଦି। ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ମହିଳାମାନେ, କିମ୍ବା କମ୍ସେକମ୍ ଗୋଟିଏ ଜଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ପାଇବେ; ଏବଂ ଯିଏ ଜଳରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପୁନି, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ-ଉପକରଣ ସହିତ ସେଇ ରାତି ଜାଗି ରହିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତରେ, ସ୍ନାନ କରି, ବିବାହିତ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, କଞ୍ଜୁସି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁରାଣ ଶ୍ରବଣ କରି, ସେଇ ଦିନଟି କଟାଯିବା ଦରକାର; ଏପରି ପ୍ରତି ମାସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଉପବାସ ଶେଷରେ, ଏକ ଶଯ୍ୟା, ଏକ ଗୁଁଢ଼ ଗୁଡ଼ ଓ ଏକ ଗାଈ, ତାଙ୍କ ସହିତ ତକିଆ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ, ଓ ଭଲ ଚାଦର ଦେଇ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର—“ଯେପରି ରାଜନ୍ୟ, ତୁମକୁ ଶ୍ରୀ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୋ ପାଖରେ ସଦା ଶୋଭା, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ଥାଉ। ଯେପରି ଭାଗ୍ୟ କେବେ ଦେବତା ବିନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ କେଶବଙ୍କୁ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ପାଉ।" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୁଡ଼ ଓ ଗାଈ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ଯେଉଁମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଇଥାନ୍ତି। ନୀଳ କମଳ, କରାବଲ୍ଲୀ, ତାଜା କେସର, କେତକୀ, ସିନ୍ଧୁବାର, ମଲ୍ଲିକା, ପାଟଳା ଫୁଲ, କଦମ୍ବ, କୁବ୍ଜକା, ଓ ଜାତୀ ଫୁଲ ଏହି ଉପଚାର ପାଇଁ ସଦାଯୋଗ୍ୟ। ଏବେ, ମୁଁ ଗୁଡ଼-ଗାଈ ଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କହିବି। ଗୁଡ଼-ଗାଈ କେମିତି ତିଆରି କରିବେ, କେଉଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ ଓ ଏହାର ଫଳ କ’ଣ, ଏହି ସବୁ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ କରାଯାଏ। ଚାଉଳ ମାଟିରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଚାରି ହାତ ଲମ୍ବା କୃଷ୍ଣା ମୃଗଚର୍ମ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର। ଗୋବର ଲେପା ଭୂମିରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ପତିଆଯିବା ଓ ଏକ ଛୋଟ ଛାଗଳ ଚର୍ମ ଏବଂ ଏକ ବଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମାଟି କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗାଈ ଏବଂ ବଛଡ଼ା ତିଆରି କରିବା ଦରକାର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଡ଼-ଗାଈ ସଦା ଚାରି ମାପର ହେବା ଉଚିତ। ବଛଡ଼ା ଏକ ମାପର, ଦୁଇ ମାପରେ ମଧ୍ୟମ, ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପରେ ଅଳ୍ପ, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାପରେ ଅତି ଅଳ୍ପ ମନାଯାଏ। ଘରର ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗାଈ ଓ ବଛଡ଼ା ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଦରକାର। ଗାଈ ଓ ବଛଡ଼ାଙ୍କର ଶଂଖାକାର କାନ, ଇଖ ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ପାଦ, ମୁକ୍ତା ଭଳି ଶୁଭ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ଧଳା ସୂତା ଓ ଧଳା ମାଳା, ଧଳା ଚାଦର ରେ ଢାଙ୍କି ରଖିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର କପିଶ ଗାଲ ଓ ପୃଷ୍ଠ, ଧଳା ଚମର ଭଳି କେଶ, ପ୍ରବାଳ ଭଳି ଭୃକୁଟି, ତାଜା ମକ୍ଖନ ଭଳି ଅଂଶ, ସୁନା ଚକ୍ଷୁ, ନୀଳ ନୀଳମ ଭଳି ପୁପିଲ, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ତାଲ, କଞ୍ଚନ ଭଳି ଅଗ୍ରପାଦ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ଓ ଚମକଦାର ହେବା ଉଚିତ। ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ଶିଙ୍ଗରେ, ଚାନ୍ଦି ଭର୍ଣ୍ଣିତ ଖୁର, ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ନାସା ରହିବା ଦରକାର। ଏପରି ଗାଈ ଓ ବଛଡ଼ା ତିଆରି କରି, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା; ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଦରକାର। “ଏ ଗାଈ ରୂପେ ଥିବା ଦେବୀ, ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କର; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସ୍ୱାହା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଅବସ୍ଥିତା। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ରୂପେ ଯିଏ, ସେଇ କାମଧେନୁ ଗାଈ ମୋର ହେଉ। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱଧା, ଯଜ୍ଞ ଭୋଜନକାରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା।" ଗାଈ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ତେଣୁ ମୋତେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦିଅ। ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଏହି ଗାଈ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଗାଈ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଏବଂ ଏଠାରେ ପାପ ନାଶକ ଦଶଟି ଗାଈ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକର ରୂପ ଓ ନାମ ହେଉଛି: ପ୍ରଥମ ଗୁଡ଼-ଗାଈ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଘୃତ-ଗାଈ, ତୃତୀୟ ତିଳ-ଗାଈ, ଚତୁର୍ଥ ଜଳ-ଗାଈ, ପଞ୍ଚମ ଦୁଧ-ଗାଈ, ଷଷ୍ଠ ମଧୁ-ଗାଈ, ସପ୍ତମ ଚିନି-ଗାଈ, ଅଷ୍ଟମ ଦହି-ଗାଈ, ନବମ ରସ-ଗାଈ, ଦଶମ ସ୍୵ଭାବିକ ଗାଈ। ରସ-ଗାଈ ପାଇଁ ମାଟି ଭାଣ୍ଡ ଦରକାର, ଅନ୍ୟ ଗାଈ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। କେତେକ ଲୋକ ସୁନାର ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାଜା ମକ୍ଖନ, ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ସବୁ ଉପକରଣ ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଓ ଉପଚାର ସହିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିନରେ ଏହି ଦାନ ଦେଇବା ଉଚିତ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦିଏ। ଗୁଡ଼-ଗାଈ ସହିତ ସମସ୍ତ ଏହି ଉପାୟ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଏହା ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦିଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ। ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ “ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ” ବ୍ରତ, ଏହି ଗୁଡ଼-ଗାଈ ତାହାର ଅଂଶ ଭାବେ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ବିଷୁବ, ଗ୍ରହ ସଂଯୋଗ, ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଣ୍ୟ ଦିନରେ ଗୁଡ଼ ଓ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ। ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ଓ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ଜନ୍ମରେ ସେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରୀକୁ ଯାଏ ଓ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ଧର୍ମଜ୍ଞ ୯,୮୧୮ ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ଦୁଃଖ, ଦୁର୍ଗତି, କିମ୍ବା ଅପମାନ ଭୋଗ କରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ବିଶୋକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଯଦି କୌଣସି ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଲଗ୍ନ ରହି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।