ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ ପିତୃତର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ—ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ଯେଉଁପାଣି ଜଳ ଦାନ ହେଉଛି, ସେଥିରେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତୁ ବୋଲି କାମନା କରନ୍ତି। ପ୍ରଚେତସ୍, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଓ ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ତା’ପରେ, ପୂଜାରୀ ନିଜ ପବିତ୍ର ଜନେଉ କୁ ଅପସବ୍ୟ କରି, ଡାହାଣ ହାଟୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ, ହବିଷ୍ମତ୍, ଉଷ୍ମପାଦ୍ ଓ ବର୍ହିଷଦ୍ ପିତୃମାନେ ଏବଂ ଘୃତପାୟୀ ପିତୃମାନେ ଉପରେ ତିଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ନିଜ ବଂଶଜ ପିତୃମାନେ ଓ ମାମାଙ୍କୁ ନାମୋଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପରେ, ସେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି: “ଏଠି ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ସାକ୍ଷାତ୍କାରୀ ବାନ୍ଧବମାନେ—ମୋତେ ଯେଉଁମାନେ ଜଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ।” ଏହା ପରେ, ଶୁଦ୍ଧି କରି, ସେ ଆଗରେ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଏ। ସତ୍ୟ ଫୁଲ, ତିଳ, ରକ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି। “ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର, ବିଷ୍ଣୁରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ,” ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, “ଦିବାକର, ପ୍ରଭାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର,” ବୋଲି ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ସୁନା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି; ଘରେ ରଖା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ତା’ପରେ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଏହି ନିୟମରେ ସମସ୍ତ ଋଷି ମହାନ୍ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହିବେଳେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ: “ଯିଏ ହଜାର-ହଜାର ଦୈତ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ, ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କ ତେଜରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇଥିଲେ; ଶତ-ଶତ ଦାନବଙ୍କୁ ଯିଏ ଜୟ କରିଥିଲେ; ଯିଏ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ଭାନୁମତୀ, ତିନି ଲୋକରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପତିବ୍ରତା। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭଳି ରୂପ, ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଦଶ ହଜାର ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଭଳି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚମକେ, ଲକ୍ଷ ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏକଦିନ, ରାଜା ତାଙ୍କ ଦରବାରରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ପରିବାର ପୁରୋହିତ ଓ ବଶିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଏପରି ଅପୂର୍ବ ରାଣୀ ଲାଭ କରିଛି? ଏ ଦେହରେ ଏପରି ଦିବ୍ୟ ତେଜ କିଏଁ ଅଛି?” ବଶିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୁଷ୍କର ତୀରେ ଭାନୁମତୀ ପର୍ବତ ଲବଣ, ସୁନା ଗଛ ଓ ଦେବତାମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିଥିଲେ। ସେବେଳେ, ଏକ ଶୂଦ୍ର ସୁନା କାମି, ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ଘରେ ଦାସ ଥିଲେ, ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ସୁନା ଫୁଲ ଥିବା ସୁନା ଗଛ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣି, କୌଣସି ପରିଶ୍ରମିକ ନେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସୁନା ଗଛ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦାନ କରିଥିଲେ, ଲୀଳାବତୀଙ୍କ ଘରେ ସେବା ମଧ୍ୟ ହେଇଥିଲା। ଦୁଇଁଜଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଠକେଇ ବିନା କରିଥିଲେ। ଲୀଳାବତୀ ଯଦିଓ ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଅନ୍ତେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ସେ ସୁନା କାମି ଦରିଦ୍ର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ। ଏବେ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ରାଜା, ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ। ଯିଏ ଏହି ସୁନା ଗଛ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ଏହି ଭାନୁମତୀ—ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଟୁଟ ସଉଭାଗ୍ୟର କାରଣ। ଏହିପରି ଦାନ କରି, ତୁମେ ଅଜୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଅଧିକାରୀ ହେଇଛ। ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ପର୍ବତ ଦାନ କର।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ: “ଏପରି ଦାନ କରି ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଏହି ଦାନକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଛୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ରବଣ କରିଲେ କୁସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର ହୁଏ, ଏହି ମନ୍ଦିର ଦାନ କରିଲେ ଅତି ମହାଫଳ ମିଳେ।” ତେବେ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏ ଭୂମିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନିତ୍ୟତା ରହିଛି, ସଂସାର ଭୟକୁ କେଉଁଠି ନାଶ କରାଯାଏ?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ତୁମେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିବାରୁ ମୁଁ ଏହି ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଏକ ବ୍ରତ କହିବି। ଏହା ‘ବିଶୋକଦ୍ୱାଦଶୀ’ ବ୍ରତ, ଯାହା ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଦଶମୀ ତାରିଖରେ ହ୍ରସ୍ୱାହାର ଓ ନିୟମରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦଶନ ମାଜି, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଉପବାସ କରି, କେଶବଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ନିୟମରେ ରାତି କାଟି ସକାଳେ ଉଠି ନହାଇବା, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଓ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ, ଶୁଦ୍ଧ ମାଳ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ବିଶୋକଙ୍କ ପାଦେ, ଵରଦଙ୍କ ଜଂଘାରେ, ଶ୍ରୀଶଙ୍କ ଜାଙ୍ଘରେ, ଜଳଶାୟୀଙ୍କ ଉରୁରେ, କନ୍ଦର୍ପଙ୍କ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରେ, ମାଧବଙ୍କ କଟିରେ, ଦାମୋଦରଙ୍କ ଉଦରେ, ବିପୁଳଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।” ଏହିପରି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ଧର୍ମ ପଥରେ ଚାଲି, ଭକ୍ତି ଓ ନିୟମରେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ମହାଫଳ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।