ହେ ଭାରତ, ଏହି ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଷଷ୍ଠୀ ବ୍ରତର କଥା ତୁମକୁ କୁହିଲି। ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ଓ ଫଳଦାୟି। ଯଦି ତୁମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର, ରାଜାମନ୍ୟ, ତେବେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଶୁଣ। ଶରୀର ଓ ମନର ପବିତ୍ରତା ସ୍ନାନ ବିନା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ମନ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଆଦିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ। ଜଳ ତୁଳି କିମ୍ବା ଅତୁଳି, ଯେପରି ହେଉ, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଜେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି— “ନମୋ ନାରାୟଣାୟ”। ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି, ନିୟମିତ ଭାବେ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଚାରିହାତ ଦୀର୍ଘ ଏକ ଚତୁରସ୍ର ଭୂମି ତିଆରି କରିବା ପରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ— “ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଦେବୀ, ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମକୁ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କର।” ବାୟୁ କହିଛନ୍ତି— ତୁମ ପାଖରେ ତିରିଶି ମିଲିଅନ୍ ଭଳି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ସେମାନେ ସବୁ ତୁମର। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ନାମ ହେଉଛି ନନ୍ଦିନୀ, ନଳିନୀ, ଡକ୍ଷା, ପୃଥ୍ୱୀ, ସୁଭଗା, ବିଶ୍ୱକାୟା ଓ ଶିବାସିତା। ତୁମେ ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ସଦା କୃପାମୟୀ, ଲୋକପ୍ରସାଦିନୀ, କ୍ଷେମା, ଜାହ୍ନବୀ, ଶାନ୍ତା ଓ ଶାନ୍ତିପ୍ରଦାୟିନୀ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ତିନିପଥ ଚାରିଣୀ ଗଙ୍ଗା ସେଠାରେ ବିରାଜିତିନ୍ତି। ଯୋଗଂଠି ହାତରେ ସାତଥର ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଳ ତିନି, ଚାରି, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତଥର ଢାଳିବା ଉଚିତ। ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ମାଟି ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର କହିବା ଦରକାର— “ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ବସୁନ୍ଧରା, ମୋ ପାପ ଦୂର କର।” “ଏ ମୃଦା, ମୁଁ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ସେସବୁ ଦୂର କର। କୃଷ୍ଣ ବରାହ ଶତବାହୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ଏଭଳି ଭାବରେ ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଉଠି, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଦରକାର। ତାପରେ ତିନି ଲୋକର ପୋଷଣ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ; ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବୃକ୍ଷ, ଜମ୍ଭକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମେଘବାସୀ ଓ ଆକାଶଚାରୀମାନେ; ଯେମାନେ ଆଶ୍ରୟହୀନ, ଅପରାଧରେ ରତ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଳର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଉପବୀତ ଏବଂ ନିବୀତ କରି, ମନୁଷ୍ୟ, ଋଷିପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୃପ୍ତି କରିବା ଦରକାର। ସନକ, ସନନ୍ଦ, ସନାତନ, କପିଳ, ଅସୁରି, ବୋଢୁ ଓ ପଞ୍ଚଶିଖ; ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ; ପ୍ରଚେତସ, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ନାରଦ ଓ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏବେ ପବିତ୍ର ତାଗ ଅପସବ୍ୟ କରି, ଡାହାଣ ପାଦ ଭୂମିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ, ହବିଷ୍ମତ୍, ଉଷ୍ମପାଦିମାନେ ପାଇଁ ତୃପ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ସମୟେ ପାଉଥିବା ବର୍ହିଷଦ୍ ଓ ଘୃତପାନୀମାନେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତିଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ମିଶିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ସହିତ ତୃପ୍ତି କରିବା ଦରକାର। ଦର୍ଭା ଧରି, ନିୟମାନୁସାରେ ନିଜ ବଂଶଜ ପିତୃମାନେ ଓ ମାତୃପକ୍ଷ ପିତାମହମାନେ ପାଇଁ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତୃପ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ସଠିକ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର କହିବା ଦରକାର— “ଏଠାରେ ଓ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମୀୟ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।” ଏପରେ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ସାମ୍ନାରେ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରକୃତିକ ଫୁଲ, ତିଳ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। “ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର, ବିଷ୍ଣୁରୂପକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ମୋପରେ କୃପା କର। ଦିବାକରକୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଭାକରକୁ ନମସ୍କାର।” ଏଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ଦେଖି କିମ୍ବା ଛୁଇଁ ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଘରେ ରଖା ଶୁଭ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏପରେ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଷଷ୍ଠୀ ବ୍ରତର କଥା ହେବା ପରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ଯିଏ ହଜାର ଦୈତ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ, ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ, ଯିଏଙ୍କର ତେଜରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ତେଜ ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ଯିଏ ଶତଶଃ ଦାନବଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ ରହନ୍ତି— ସେମାନେ ଭାନୁମତୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ। ଭାନୁମତୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭଳି ରୂପବତୀ, ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିନଥିଲେ। ସେ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ରାଣୀ, ଦଶ ହଜାର ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ଭଳି ଚମକିଉଠୁଥିଲେ, ଲକ୍ଷ ରାଜା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ନଥିଲେ। ଏକଥର, ରାଜା ତାଙ୍କର ଦରବାରରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବଶିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୂଛିଲେ— “ମହାନୁଭାବ, କଣ ପୁଣ୍ୟରେ ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୋତେ ମିଳିଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ସଦା ମୋ ଦେହରେ ବିରାଜିତି?” ତାହା ପରେ ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ— “ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୁଷ୍କରରେ, ସେ ମହାପାହାଡ଼ ଲବଣକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ...