ଏକ ସଂବତ୍ସର ଶେଷରେ, ଜଣେ ମଣିଷ ଯଦି ଏକ ଦୀପ, ଏକ ଚକ୍ର, ସୁନାର ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଜୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହାକୁ ଦୀପ୍ତି ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ତୃତୀୟ ଦିନରୁ ଗୋମୁତ୍ର ଓ ଯବ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ଗୋଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ଗୌରୀ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରନ୍ତି, ତାପରେ ଏହି ଭୂମିରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସଦା ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ। ଚାରି ମାସ ଯାଏଁ ସୁଗନ୍ଧି ତେଲ ବ୍ୟବହାର ରହିତ ରହିବା ଉଚିତ। ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶଂଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଵରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତକୁ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବୈଶାଖରେ ଫୁଲ ଓ ଲୁଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗୋଦାନ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ରହି, ପୁନର୍ବାର ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଶାନ୍ତି ବ୍ରତ, ଯାହା କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସୁନାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମାନିକା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ତିଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଘୃତ ଦାନ କରି ଅଗ୍ନି ଓ ସୁ-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ତିନି ପଲା ଉପରେ ଓଜନ ଥିବା ଦାନ ଦେଇ, “ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ” ବୋଲି କହି ଶୁଭ ଦିନରେ ଦାନ କଲେ, ପରଲୋକରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି ଓ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ। ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦୁଇଟି ମୁଖ ଥିବା ପାତ୍ର ଭରି ପ୍ରଚୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ଏହି ଦାନ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହା ଶୁଭ ବ୍ରତ, ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ। ତିନି ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ସୁନାର କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ଏକ ପଲା ଉପରେ ଓଜନ ଥିବା ଚାଉଳ ଦାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହାକୁ ଭୟଙ୍କର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ। ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବିଶି ପଲା ଓଜନର ସୁନାର ଭୂମି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ସପ୍ତଶତ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ମାଘ କିମ୍ବା ଚୈତ୍ର ମାସରେ, ଯିଏ ଗୁଁଦ ଦେଇ ତୃତୀୟ ଦିନ ଗୁଁଦ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେ ଗୌରୀ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ମହା ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱିପକ୍ଷ ଉପବାସ କରି, ଦୁଇଟି ପିତାଳି ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଦେବାସୁରମାନ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ଦୀପ୍ତି ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଯିଏ ଚାରି ଋତୁ ଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଇଂଧନ ଦାନ କରନ୍ତି ଓ ଶେଷରେ ଘୃତଦାୟିନୀ ଗାଈ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ବୈଶ୍ୱାନର ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରି, ଶେଷରେ ଚକ୍ର ଦାନ କଲେ, ସୁନାର ଚକ୍ର ତିଆରି କରି ଦେଲେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହାକୁ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରତ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଯୁଗ ଶେଷରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ଶେଷରେ ଖିର ସେବନ କରି, ଦୁଇଟି ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ଦେବୀ ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରି, ଶେଷରେ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହା ଭାନୁ ବ୍ରତ। ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରି, ଶେଷରେ ସୁନା ଓ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ଏହା ବୈନାୟକ ବ୍ରତ, ଯାହା ଶିବ ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ କାର୍ତ୍ତିକ ଦିନ ହୋମ ଶେଷରେ ଦ୍ୱିଜକୁ ସୁନାର ବସ୍ତୁ ଓ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦେଇ ମହାଫଳ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଏହା ସୌରବ ବ୍ରତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଦ୍ୱାଦଶ ଉପବାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଈ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୁନା ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ରାତିରେ ଭୋଜନ କରି, ଶେଷରେ ଦୁଇଟି ଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହା ତ୍ରୟମ୍ବକ ବ୍ରତ। ସପ୍ତ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଦ୍ୱିଜକୁ ଘୃତ ଭରା କୁମ୍ଭ ଦାନ କଲେ, ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ, ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କାଶୀ ଉପରେ ପହଁଚି, ଗୋଦାନ କଲେ, ସେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରତ ନାମରେ ପରିଚିତ। ମୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶେଷରେ ଗୋଦାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ବରୁଣ ବ୍ରତ। ଚନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ସୁନାର ଚନ୍ଦ୍ର ଦାନ କଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ଚନ୍ଦ୍ର ବ୍ରତ, ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ, ପଞ୍ଚତପ ନିୟମ ନେଇ, ସୁନାର ଗାଈ ଦାନ କରି, ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏହା ରୁଦ୍ର ବ୍ରତ। ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ତୃତୀୟ ଦିନ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ଶେଷରେ ଗୋଦାନ କଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ଭବାନୀ ବ୍ରତ। ମାଘ ମାସରେ, ରାତିରେ ଭିଜା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଗାଈ ଦାନ କରି, ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ରହି, ପରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ପବନ ବ୍ରତ। ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରି, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ଦାନ କଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ଧାମ ବ୍ରତ। ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା କରି, ଦମ୍ପତି ଭାବେ ଉପବାସ କରି, ଦାନ କଲେ, ସେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହି ବ୍ରତ ମୋକ୍ଷ ବ୍ରତ।