ଏହି ଉପାକ୍ୟାନରେ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ଜୀବନର ଏକ ଦିନ ଦେଖାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ଜଣ ଲୋଭୀ ଦମ୍ପତି ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ ରାଜନୀଙ୍କ ଦେଖାକୁ ଅତି ଶୁଭ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଦମ୍ପତି କହିଲେ, “ଆମେ ଆଜି ଉପବାସ କରିବା; ଆପଣଙ୍କ ସାଥିରେ ରହିବା ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଅଟୁଟ ରହିବ। ଆମ ଦୁଇ ଜଣ ଜନ୍ମଠୁ ଅତି ପାପୀ, ତଥାପି ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ; ଆପଣଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରହିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଘରରେ ଏକ ଅନ୍ଶ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ସେହି ଦିନ ଦମ୍ପତି ରାଜନୀଙ୍କ ସହିତ ରାତି ଜାଗିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭାତେ ରାଜନୀ ତାଙ୍କୁ ଲୁଣ ଦେଇ ଏକ ଶୟନ ଓ ଖାଦ୍ୟର ପାହାଡ଼ ଦେଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏକ ଗ୍ରାମ ଦିଆଯିଲା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦ୍ବାଦଶ ଗ୍ରାମ, ଗାଁ ଗାଁ ଗାଏ, ସୁନା ଓ ମାଳା ଦିଆଯିଲା। ବନ୍ଧୁ, ସାଥୀ, ଗରିବ, ଅନ୍ଧ, ଦୁଃଖୀ ମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ହେଲା; ଏବଂ ଲୋଭୀ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଦର କରି ବିଦାୟ ଦିଆଯିଲା। ଏହି ଦମ୍ପତି, ଅନେକ ଦିନ ପରେ, ରାଜା ହେଇଥିଲେ; କେଶବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପାପ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ତାଙ୍କର ପୁଷ୍କରା ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା, ଏବଂ ଅପ୍ରମାଦ ଓ ଅଲୋଭ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ଚତୁର୍ମୁଖ ଦେବତା, ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଯିବା ଯାନ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଁ, ରାଜା ପୁଷ୍କରାରେ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠା ରହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ। ଏହି କଥା କହି ଋଷି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ରାଜା ପୁଷ୍ପବାହନ ପୂଜା ଆଉ ଏକ ଥର କଲେ। ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ଦ୍ବାଦଶ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିନରେ ଗାଏ ଦିଆଯାଏ, ମଧ୍ୟମରେ ଜମି, ନିମ୍ନରେ ସୁନା। ସବୁଠୁ ଲାଗି ସୁନା ଦିଆଯାଏ—ଏହା ଉଚିତ ଦାନ; ପ୍ରଥମ ଦାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତୃତୀୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ; ଏହି ତିନି ଦେବତା ଏହି ଦାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେ ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପଢିବା ଓ ଶୁଣିବା, ସେ ପାପ ନାଶ କରିବେ। ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ, ଗ୍ୟାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର କେତେ ଚୁଲ ଅଛି, ତେତେ ବର୍ଷ ରହିବେ। ଏବେ ମୁଁ ସବୁ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ କରିବି। ଏହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ରାତି ଉପବାସ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଗାଏ ଦାନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ। ଏକ ସୁନା ଚକ୍ର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ, ପୋଷାକ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିଲେ, ଶିବଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପାପ ନାଶକ; ଯେଉଁଠି ଏକ ଗାଏ ଏବଂ ବଳଦ ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ଶିବଲୋକ ଲଭ୍ୟ। ତିଳର ଗାଏ ଦେଇଲେ ଶିବଲୋକ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତ ରୁଦ୍ରବ୍ରତ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ସୁନାର ନୀଳପଦ୍ମ, ଚିନିର ପାତ୍ର ଓ ବଳଦ ଦାନ କରି, ବିକଳ୍ପ ଦିନ ଉପବାସ କରିଲେ, ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ଲଭ୍ୟ; ଏହି ବ୍ରତ ନୀଳବ୍ରତ। ଚାରି ମାସ ଆଷାଢ଼ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତେଲ ଲଗାଇବା ରହିବା ଉଚିତ। ଖାଇବା ପାତ୍ର ଦେଇଲେ ହରିଲୋକ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତ ଆନନ୍ଦବ୍ରତ। ଯେଉଁଠି ଶିଶିର ଋତୁରେ ଦହି, ଦୁଧ, ଘୀ, ଓ ଇଖ ଖାଇବା ରହିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକ ଓ ପାତ୍ର ଦେଇ, ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ‘ଗୌରୀ ମୋଠୁ ଖୁସି ହେଉ’ କହିଲେ, ଭବାନୀ ଲୋକ ମିଳେ; ଏହି ବ୍ରତ ଗୌରୀବ୍ରତ। ପୁଷ୍ୟ ମାସର ଆରମ୍ଭରେ, ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି, ସୁନାର ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଅଶୋକ ଗଛ ଓ ଚିନି ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୋଷାକ ସହିତ ‘ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମୋଠୁ ଖୁସି ହେଉ’ କହିଲେ, ବିଷ୍ଣୁନଗରରେ ଏକ ଯୁଗ ରହିବେ ଓ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହେବେ; ଏହି ବ୍ରତ କାମବ୍ରତ। ଆଷାଢ଼ରୁ ଆରମ୍ଭିତ ବ୍ରତରେ ଫଳ ଖାଇବା ରହିଲେ, ଚାରି ମାସ ଶେଷରେ ଘୀ ଓ ଗୁଡ଼ର ଭର୍ତି ମାଟିର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ; କାର୍ତିକରେ ଏକ ସୁନା ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଶିବବ୍ରତ, ରୁଦ୍ରଲୋକ ଲଭ୍ୟ। ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର ଋତୁରେ ଫୁଲ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ; ଫାଲ୍ଗୁନରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଯେତେ ସୁନା ଦେଇପାରିବେ, ଦିନର ଦୁଇ ସମୟରେ ଶିବ ଓ କେଶବଙ୍କ ପୂଜା କରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଲଭ୍ୟ; ଏହି ବ୍ରତ ସୌମ୍ୟବ୍ରତ। ଫାଲ୍ଗୁନ ଆରମ୍ଭରୁ ତୃତୀୟ ଦିନରେ ଲୁଣ ଖାଇବା ରହିଲେ, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଶୟନ ଓ ଘର ଦେଇ, ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ‘ଭବାନୀ ମୋଠୁ ଖୁସି ହେଉ’ କହି ପୂଜା କରିଲେ, ଗୌରୀଲୋକରେ ଏକ ଯୁଗ ରହିବେ; ଏହି ବ୍ରତ ସୌଭାଗ୍ୟବ୍ରତ। ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ମୌନବ୍ରତ ରହି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ଘୀର ମାଟିର ପାତ୍ର, ଦୁଇ ପୋଷାକ, ତିଳ ଓ ଘଣ୍ଟା ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ, ସରସ୍ୱତୀଲୋକ ଲଭ୍ୟ; ଏହି ବ୍ରତ ସରସ୍ୱତୀବ୍ରତ, ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥାଏ। ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଉପବାସ କରି, ଶେଷରେ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଓ ଗାଏ ଦେଇଲେ, ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ରହିବେ; ଏହି ବ୍ରତ ଲକ୍ଷ୍ମୀବ୍ରତ, ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ। ଶିବ ଓ କେଶବଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଗାଏ ଓ ଜଳପାତ୍ର ଦେଇଲେ, ଦଶ ହଜାର ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ହେବେ, ପରେ ଶିବନଗର ଲଭ୍ୟ; ଏହି ବ୍ରତ ଆୟୁବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରେ। ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗଙ୍ଗାକୁ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ନମସ୍କାର କରି, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନକୁ ଏକଥର ଖାଇ ଇର୍ଷା ରହିଲେ, ଶେଷରେ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତିନି ଗାଏ ପୂଜା କରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏହିପରି ବ୍ରତ ଓ ଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଫଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।