ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ରାଜା ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ଲାବଣ୍ୟବତୀ ନାମରେ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଜନନୀ ହେଲେ, ଯିଏ ଭବଙ୍କ ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଦଶ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଥମ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରଚେତସ ନାମକ ଗୁରୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଏହି ଅଚଳ ସମୃଦ୍ଧି କିପରି ହେଲା? ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋ ରାଣୀ କମଳଜା ପରି କିପରି ହେଲେ?" ରାଜା କହିଲେ, "ମୋର ସାଧାରଣ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ମୋ ଜନନୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ କମଳ ଗୃହ ଦେଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏତେ ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଜନସମୂହ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୃହର ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଗୃହ ଆକାଶ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାମାନେ, ତାରା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୃଢ଼ ସମୃଦ୍ଧି, ଜନ୍ମ, ଧର୍ମ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କିପରି ସମ୍ଭବ ହେଲା?" ରାଜା ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋ ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନେ, ମୋ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଣୀ ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ଆସିଲା? ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।" ପ୍ରଚେତସ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ଆଶ୍ଚର୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ତୁମର ଜନ୍ମ ଏକ ଶିକାରୀ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା। ତୁମେ ଦିନକୁ ଦିନ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିଲା। ତୁମର ଦେହ ଅପମାନ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ନଖରେ ଭରିଥିଲା। ତୁମେ ଏକା, କୌଣସି ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ଭାଇ, ବୋନ୍, ମା ନଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ଶାପିତ ଥିଲେ। ତଥାପି ଏହି ପୃଥିବୀ, ଶତାଧିକ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁସାରେ ତୁମେ ସମ୍ମୁଖ ହେଲେ।" "ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା, ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତୁମେ କୌଣସି କାନ୍ତା ଫଳ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ଏକ ବଡ଼ କମଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଝିଲିକୁ ଦେଖିଲେ, ମାଟିରେ ବାଧା ହୋଇଥିଲା। ତୁମେ ଏଠାରୁ ବହୁ କମଳ ନେଇ, ବୈଦିଶ ନାମକ ନଗରକୁ ଗଲେ।" "ତାଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ନଗରରେ ଘୂଞ୍ଚିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି କ୍ରେତା ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତୁମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଶ୍ରମିତ ହେଲେ, ତୁମେ ଏକ ଘରର ଅଙ୍ଗଣରେ ତୁମର ଜନନୀ ସହ ବସିଲେ। ରାତିରେ ଏଠାରେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।" "ତୁମେ ତୁମର ଜନନୀ ସହ ଏହି ଶବ୍ଦ ଯେଉଁଠାରେ ଆସିଥିଲା, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠି ଏକ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭିତ୍ତି ଦେଖିଲେ। ଏଠି ଅଙ୍ଗବତୀ ନାମକ ଏକ ବେଶ୍ୟା ମାଘ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ବ୍ରତ ଶେଷ କରି, ସେ ଲବଣାଚଳକୁ ଗଲେ।" "ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁକୁ ଶୟନ ଦାନ କଲେ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଭୂଷିତ କଲେ, ଅତି ଭକ୍ତି ସହ କରିଲେ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କଲେ: 'ଏହି କମଳର କଣ ଉପଯୋଗ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭୂଷିତ କରିବା ଉତ୍ତମ।'" "ଏପରି ଭକ୍ତି ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତେଣୁ ସେମାନେ ଲବଣାଚଳରେ କେଶବଙ୍କୁ ଅନେକ କମଳ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ଶୟନ ସ everywhere ଫୁଲର ଢେର ଦେଇ ପୂଜା ହେଲା। ଅଙ୍ଗବତୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ତିନି ଶତ ମାପ ଧାନ ଦେଲେ।" "ତିନି ଶୁଧ ଧାତୁର ପାତ୍ର ଦେବାକୁ ଆଦେଶ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁଇଜଣେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ପୁନି ଅଙ୍ଗବତୀ ଚାରି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ କହିଲେ: 'ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ।'" "କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହା ମନା କରି କହିଲେ: 'ଆମେ ଆଗାମୀ ଦିନ ଖାଇବା, ଆଜି ତୁମ ସଙ୍ଗରେ ଉପବାସ କରିବା; ଏହା ଶୁଭ ଦେଉଥିବା।'" "ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ କହିଲେ: 'ଜନ୍ମଠୁ ଆମେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ; ତୁମ ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ, ତୁମ ଘରରେ ଦୟାର ଅଂଶ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।'" "ଏପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ଏହି ରାତି ଜାଗିଲେ; ପ୍ରଭାତରେ ଅଙ୍ଗବତୀ ତାଙ୍କୁ ଲୁଣ ଓ ଖାଦ୍ୟର ପାହାଡ଼ ଦେଇ ଶୟନ ଦେଲେ। ଏକ ଗୁରୁକୁ ଏକ ଗ୍ରାମ ଦାନ ହେଲା, ଦ୍ୱାଦଶ ଗ୍ରାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଲେ; ଗୋ-ଗণ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଭୂଷଣ ଦିଆଗଲା।" "ମିତ୍ର, ସାଥୀ, ଦରିଦ୍ର, ଅନ୍ଧ, ଅପହୃତ ମାନେ ସହ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟିଲା; ଏହି ଲୋଭୀ ଦୁଇଜଣେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଦୂର କରାଗଲେ।" "ଏହି ଶିକାରୀ ଓ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ଆଜି ତୁମେ ହେଲା, ହେ ରାଜା, କେଶବଙ୍କୁ କମଳ ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିବାରୁ।" "ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ପୁଷ୍କର ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ଅଲୋଭ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା।" "ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଯାଇପାରିବା ଯାନ ଦେଲେ; ତେଣୁ, ପୁଷ୍କରରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।" "ଏକ କଳ୍ପ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ଶ୍ରୀ, ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ମିଳିବ।" ଏପରି କହି ପ୍ରଚେତସ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କ ଦିଆ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପୁଷ୍ପବାହନ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଅଟୁଟ ରହେ; ଏକ ଭଳି କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାଦଶ ବାର ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅତି ଉତ୍ତମରେ ଗୋ-ଦାନ, ମଧ୍ୟମରେ ଭୂ-ଦାନ, ଅଧମରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ। ଅତି ଅଧମରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ ଉଚିତ—ଏହି ଠିକ୍ ଦାନ; ପ୍ରଥମ ଦାନ ବ୍ରହ୍ମା ପାଇଁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଷ୍ଣୁ ପାଇଁ। ତୃତୀୟ ରୁଦ୍ର ପାଇଁ; ଏହି ତିନି ଦେବତା ଏହି ଦାନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି କଥା କିଏ ଭକ୍ତି ସହ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ପାପ ନଶ୍ଟ କରିଥାଏ। ସେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଦେବ ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ପରି ବର୍ଷ ରହିଥାଏ। ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରତମାନ୍ୟ ବ୍ରତ ପ୍ରକାଶ କରିବି। ଏହି ବ୍ରତକୁ ରୁଦ୍ର ନିଜେ, ମହାପାପ ନାଶକ ବିଶେଷ ବ୍ରତ ଭାବରେ କହିଥିଲେ: ଏକ ବର୍ଷ ରାତି ଉପବାସ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ଗୃହସ୍ଥ ଅର୍ଦ୍ଧ ଗୋ-ଦାନ ଫଳ ପାଏ। ସେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ, ଉପରେ ଅଂଗବସ୍ତ୍ର ସହ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଶିବ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଏହି ବ୍ରତ ମହାପାପ ନାଶକ; ଏକ ଗୋ ଓ ଏକ ବଳଦ ଦେଇ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ କିଏ ଦେଇଥାଏ।