ଏହି କଥା ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର। ଏଠି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଉପାଖ୍ୟାନ ଅଛି, ଯାହା ପାଠ କରିଲେ ମହାପାପ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏମିତି କିଛି ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପବେଶିଥିଲେ, ସେଠାରେ କିଛି ଲୋକ ତାଳମୂଳ ଚୋରି କରିଥିଲେ। ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ମହାର୍ଷିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ତାଳମୂଳ ଚୋରି କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଏକାଏକା ଗ୍ରାମରେ ଏକ କୂଆ ନିକଟରେ ବସିବେ, ଅପରେକ ଘରରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଭୋଜନ ନିଅନ୍ତୁ, ତଳମୂଳ ଚୋରି କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିମ୍ନଜାତି ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବସିବେ, ସେ ଏହି ଦୁନିଆରେ ନିରାଶା ଓ ଦୁଃଖରେ ରହିବେ। ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବାରେ ନିଜେ ଅପମାନିତ ହେବେ, ଅନ୍ୟକୁ ମାଡ଼ିଲେ ନିଜେ ମାଡ଼ ଖାଇବେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ ନିଜେ ନିନ୍ଦିତ ହେବେ। ତଳମୂଳ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ସଦା ସିନ୍ଧୁ ଓ ରସ ବିକ୍ରୟ କରିବେ, ଦିନେ ଦିନେ କାମବାସନାରେ ଲିନ ରହିବେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭଲପାଇବେ, ନିଜ ପସନ୍ଦର ଖାଦ୍ୟ ଏକାଏକା ଖାଇବେ। ସେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବେ, ମାଆକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଭାବିବେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ, ତଥା ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରିବେ। ଏମିତି ଅନେକ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ଜମଦଗ୍ନି କହିଥିଲେ—ଏମିତି ଲୋକ ପୁନଃପୁନ୍ଃ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଦାସ ହେବେ। ଶୁନଃସଖ କହିଥିଲେ—ସେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ଗୃହସ୍ଥ ହୋଇ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବେ, ସତ୍ୟ କଥା କହିବେ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହୋମ ଦେବେ, ଯଜ୍ଞ କରିବେ। ତଳମୂଳ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବେ। ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଶପଥ ସଠିକ୍ ଓ ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଶୁନଃସଖଙ୍କୁ କହିଲେ—"ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ତଳମୂଳ ଚୋରି କରିଛ, ଏହା ସତ୍ୟ କି?" ଶୁନଃସଖ କହିଲେ—"ହଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏହି ତଳମୂଳ ତୁମ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲୁଚାଇଥିଲି, କାରଣ ଧର୍ମ କଥା ଶୁଣିବା ଇଛା ଥିଲା। ମୋତେ ଭି ଭାସବ ଭାବିବାକୁ ଜାଣ, ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ଲୋଭରେ ଅନାସକ୍ତ ଓ ଅବିନାଶୀ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଜୟ କରିଛ।" "ଏବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆମେ ଚଳିଯିବା, ଦିବ୍ୟ ଯାନାରେ ଚଢ଼।" ପରେ ମୁନିମାନେ ଏହା ବୁଝି, ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏଠାକୁ ଯିଏ ଆସି, ମଧ୍ୟମ ପୁଷ୍କରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ଯଦି ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରେ, ତେବେ ନିଜ ଇଛିତ ଫଳ ପାଏ। ବନବାସୀମାନେ ବାରୋ ବର୍ଷ ଯେଉଁ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ଏଠାରେ ସେହି ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ, ସେ ଅପମୃତ୍ୟୁରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ଅବଧି ରହିଥାନ୍ତି।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ତାପରେ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀଗର୍ବରେ ଗଲେ। ଏମିତି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଲୋଭ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ କେବେ ଲୋଭରେ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଗଥା ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।" ଏଉଁପରେ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—"ହେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏହା ପାପକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ମୋତେ ଏହା ପ୍ରକୃତ ରୂପେ ବିସ୍ତାରିତ କରି କୁହ। ମଧ୍ୟମ ଦେଶର ମହିମା, ଖାଦ୍ୟର ଫଳ, ସଂୟମର ମହିମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ ରଖିଥିବା ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ସବୁଠୁ କନିଷ୍ଠ ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠି ହେଲା—ସବୁ ମୋତେ କୁହ।" ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ପ୍ରାଚୀନ ରଥଂତର ଚକ୍ରରେ ପୁଷ୍ପବାହନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଳ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାହିଲେ ଯେଉଁଠିକୁ ଯିପାରିଥିଲେ। ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ଆଦିକାଳରେ ସେ ଦ୍ୱୀପ ପୁଷ୍କରବାସୀଙ୍କ ସହ ବଣ୍ଟିଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ପୁଷ୍କର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, କାରଣ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଲୋଟସ୍ ଯାନା ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା, ଏହିକାରଣ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ପୁଷ୍ପବାହନ' କହୁଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତାଳରେ ବସୁଥିବା ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ତିନି ଲୋକରେ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କ ରାନୀ ଲାବଣ୍ୟବତୀ ନାମକ ହେଲେ, ଯିଏ ହଜାରେ ଗର୍ବିତ, ଭବଙ୍କ ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ରାଜାଙ୍କ ୧୦,୦୦୦ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର। ଏପରି ସନ୍ତାନ ଦେଖି ରାଜା ଅବାକ୍ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଏକ ଦିନ ସେ ପୂଜ୍ୟ ପ୍ରଚେତସ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୋତେ ଏପରି ଅଚଳ ସମୃଦ୍ଧି କିପରି ମିଳିଲା? ଦେବ ଓ ମାନବମାନେ ଯେଉଁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଏପରି ରାନୀ କିପରି ମିଳିଲା?" "ମୁଁ ମୂଦ୍ରା ତପସ୍ୟା କଲି, ତାହାରେ ମୋ ଭାର୍ୟା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଏହି ତାଳ ଘର ଦେଇଥିଲେ। ଏଠି ଅପାର, ଆଖିରେ ନ ପଡ଼େ, ଦିନେ ଶତ କୋଟି ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ହାତୀ, ରଥ, ଜନସମୂହ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅନ୍ତ ନ ଦେଖିପାରିବେ। ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା ମଧ୍ୟ ଏଠି ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଭାଗ୍ୟ କିପରି ମିଳିଲା? ଧର୍ମ କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କିଏ ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇପାରିବ?" ତେବେ ପ୍ରଚେତସ କହିଲେ—"ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଏକ ଶିକାରୀ ଗୋଟିଏ ପରିବାରରେ ହେଇଥିଲା। ସେଠାରେ ତୁମେ ଦୃଢ ଓ କ୍ରୂର ଚରିତ୍ରର ଥିଲ, ପ୍ରତିଦିନ ପାପ କାମ କରୁଥିଲ। ତୁମର ଶରୀର ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେଇଥିଲା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଅଭଦ୍ର ନଖ, ଭୂଷଣ ଥିଲା। ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ, ଭଉଣୀ, ମାଆ କିଏ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶାପିତ ଥିଲେ। ଏହି ଭୂମି ତଥାପି ତୁମକୁ ଚୟନ କଲା, ଅନେକ ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଓ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ ହେଲା।" "ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅନାବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଖାଦ୍ୟ ନ ମିଳିବାରୁ ତୁମେ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲ, କୌଣସି ବନଫଳ କିମ୍ବା ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ମିଳୁନଥିଲା।