ସେଇ ସମୟରେ, ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ ସେଉଁଠାରେ ଥିବା ମୁନିମାନେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଲା। ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ ନେବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏହିପରି ଦୟାଳୁ ମୁନିମାନେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଗ୍ରାମ, ଚାଉଳ, ଜୌ, ଖାଦ୍ୟ, ମଣି, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ—ଏସବୁ ମୁଁ ଦେଉଛି, ଦୟାକରି ମାଂସ ରନ୍ଧନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।” ମୁନିମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜା, ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭୟାନକ। ମଧୁର ସ୍ବାଦ ମଧୁ ମଧ୍ୟ ବିଷ ସମାନ। ଏହା ଜାଣି ଆମକୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କାହିଁକି କରୁଛ?” ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଉଦାହରଣ ଦେଇ କହିଲେ, “ଦଶ ଜଣ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଚାଳକ ସମାନ; ଦଶ ଚାଳକ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଧ୍ୱଜଧାରୀ ସମାନ; ଦଶ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ବେଶ୍ୟା ସମାନ; ଏବଂ ଦଶ ବେଶ୍ୟା ହତ୍ୟା କରିଥିବା ରାଜା ସମାନ। ଏକ ଜଣ ଜବାଇ କରିଥିବା କସାଇ ଯଦି ହଜାର ପଶୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ରାଜା ସମାନ। ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭୟାନକ। ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ରାଜାଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ତାମିସ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାଜା, ତୁମ ଦାନ ସହିତ ତୁମେ ଯାଅ; ଏହି ଦାନ ଅନ୍ୟମାନେ ନେଉନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉଡୁମ୍ବର ଫଳ ଭିତରେ ସୁନା ଭରି ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଛିଁଡିଦେଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ମୁନିମାନେ ଏହି ଉଡୁମ୍ବର ଫଳ ଉଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଭାରି ଦେଖି ଅତ୍ରି ମୁନି କହିଲେ, “ଏହି ଫଳ ନ ନେବା ଉଚିତ। ଆମେ ମୂଢ ନୁହେଁ, ଆମ ପ୍ରଜ୍ଞା ଦୃଢ; ଏହି ଫଳ ସୁନାର ତିଆରି, ଆମେ ଜାଣିଛୁ। ଏହି ଧନ ପୃଥିବୀର ସୁଖ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହା ବୈକୁଠକୁ ନେଉଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଚାହେ, ସେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉତ୍ସରୁ ଶତଗୁଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ହଜାର ମୁଦ୍ରା ମିଳେ, ତଥାପି ଏହା ଅପରାଧ ଫଳ ଦିଏ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଚାଉଳ, ଜୌ, ସୁନା, ପଶୁ ଓ ନାରୀ ଏକ ଲୋକ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ସନ୍ତୋଷ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।" ତାପରେ ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, "କାହାର ତପସ୍ୟା ଆହୁରି, କାହାର ଧନ ଆହୁରି; କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାର ସଞ୍ଚୟ ଧନ ସଞ୍ଚୟଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ସଞ୍ଚୟ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦୁଃଖ ନାଶ ପାଏ; କାରଣ ସଞ୍ଚୟ ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେପରିମାଣେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ନ ନେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ସେତେ ତାଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜ ବଢ଼େ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ରାଜତ୍ୱକୁ ତୁଳାରେ ଦେଖିଲେ, ଆତ୍ମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁଥିବା ପାଇଁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ରାଜତ୍ୱଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।" ତାପରେ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, "ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅତିଧିକ ଧନ ଅପଶୁକ୍ର। ଧନର ମୋହରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ହରାଇଦିଏ; ଧନର ଅଧିକ୍ୟ ମୋହ ଓ ନରକକୁ ନେଉଛି। ତେଣୁ, ଯିଏ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ, ସେ ଧନକୁ ଦୂରରୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଧନକୁ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ ଅଧିକ। କାଦୁଛୁଆକୁ ଦୂରରୁ ଛୁଅ ନୁହେଁ, ଚେଷ୍ଟା କରି ପରେ ଧୁଇଁବାଠାରୁ ଭଲ; ଧନରେ ଲଭ୍ୟ ଧର୍ମ ଅସ୍ଥାୟୀ।" ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ ଓ କ୍ଷତି ମୁକ୍ତିର ଚିହ୍ନ। ଚୁଲ ଓ ଦାନ୍ତ ତ ଦେହ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଝରିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ ଜୀବନର ଆଶା କଦାପି କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ। ଚକ୍ଷୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ତୃଷ୍ଣା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ। ଯେପରି ଦରଜି ସୁଇ ଦ୍ୱାରା କପଡ଼ାରେ ସୁତା ତାଣେ, ସେପରି ତୃଷ୍ଣା ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଜୀବନକୁ ତାଣି ନେଉଛି। ପଶୁ ଦେହରେ ଶିଙ୍ଗ ଯେପରି ବଢ଼େ, ତେଣୁ ତୃଷ୍ଣା ଅନନ୍ତ, ଅତୃପ୍ତ ଓ ଶତଶଃ ଦୁଃଖ ଦିଏ। ଏହି ତୃଷ୍ଣା ଅଧର୍ମ ଭରା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।" ଗୌତମ କହିଲେ, “ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ କୌଣସି କର୍ମଫଳ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ। ଲୋଭି, ଅସ୍ଥିର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନ ଥିଲେ ସମସ୍ତଠାରେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଯାଯିବ। ଯେଉଁଠି ପାଦ ଚମଡ଼ରେ ଢାକାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଚମଡ଼ରେ ଢାକାଯାଇଛି ବୋଲି ଲାଗେ; ଏହିପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକ ମନର ଶାନ୍ତିର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଧନପ୍ରତି ଲୋଭ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହିପରି ସଉଖ୍ୟ କେମିତି ମିଳିବ? ଅସନ୍ତୋଷ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ; ସନ୍ତୋଷ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସଉଖ୍ୟ। ତେଣୁ ଯିଏ ସଉଖ୍ୟ ଚାହେ, ସେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିବା ଉଚିତ।" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ଯଦି କିଛି ଭୋଗପଦାର୍ଥ ଅଭିଲାଷୀଙ୍କ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହୁଏ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଚାହିଦା ପୁନି ତୀବ୍ର ଶର ଭଳି ଆସି ଘାତ କରେ; ଭୋଗ କରି ଚାହିଦା କଦାପି ତୃପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ଘୃତ ଦେଇ ଆଗୁନି ଯେପରି ବଢ଼େ, ତେଣୁ ଅଭିଲାଷା ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୁଏ; ଚାହିଦାରେ ମୋହିତ ଲୋକ କଦାପି ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ପୃଥିବୀ ଚାରି ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ଏକ ବୃକୁଷ ଛାୟାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶିଖି ଭଳି ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଥର ଓ ସୁନା ସମାନ; ସେ କଦାପି ରାଜା ନୁହେଁ।" ଯମଦଗ୍ନି କହିଲେ, “ଦାନ ନେବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ନେଉନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦାନଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କ ଧନ ଚାହେ, ସେ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି ମୁହଁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନରକର ଭୟକୁ ଦେଖିପାରି ନାହାନ୍ତି; ଦାନ ନେବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ପାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଦାନ ନ ନେଇ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାନଦାତାଙ୍କ ପରି ଏହି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦାତା ଯେଉଁ ଲୋକ ପାଉଛନ୍ତି, ଦାନ ନ ନେଇଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଲୋକ ପାଉଛନ୍ତି।