ଏକ ସମୟର କଥା, ବଳିଦାନ ପାହାଡ଼କୁ ଆରୋହଣ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଉଦ୍ଭବ ହେଉଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ବହି, ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯିଏ ପିତୃଦେବ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠି ଏକବାର ମାତ୍ର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ଏହା କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ସମାନ; ଏଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ପାନୀୟ କ୍ଷୟ ହୁଏନି। ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ମନୋରଥ କରାଯାଏ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ ହୁଏ; ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସର୍ବୋପରି; ମୁଁ ଏହାକୁ ଦାନ କରିଛି, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି ରହିବ। ପୁରୁଷ ବା ନାରୀ ଯେଉଁ ପାପ ଜନ୍ମରୁ ଆଣିଛନ୍ତି, ଏଠି ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। ଏପରି ଉଚ୍ଚ କଥା କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଲେ; ଏହିଭଳି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଶ୍ରମର ଉତ୍ପତ୍ତି ତୁମକୁ କୁହିଲି। ଏବେ ମୁଁ କୁରୁବଂଶଜଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ବିଷୟରେ କହିବି: ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ଗୌତମ, ସୁମତି, ସୁମୁଖ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ସ୍ଥୂଳଶିରା, ସମ୍ବର୍ତ୍ତ, ପ୍ରତର୍ଦନ, ରୈଭ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଚ୍ୟବନ, କଶ୍ୟପ, ଭୃଗୁ, ଦୁର୍ବାସା, ଜମଦଗ୍ନି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଗାଳବ, ଉଶନା, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଯବକୃତ, ସ୍ଥୂଳକ୍ଷ, ସକଳକ୍ଷ, କଣ୍ୱ, ମେଧାତିଥି, କୃତ, ନାରଦ, ପର୍ବତ, ସ୍ୱଗନ୍ଧି, ଦ୍ୱିଜ ଚ୍ୟବନ, ତ୍ରିନମ୍ବୁ, ଶବଳ, ଧୌମ୍ୟ, ଶତାନନ୍ଦ, କୃତବ୍ରଣ, ଜମଦଗ୍ନି, ରାମ, ଅଷ୍ଟକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ-ଶିଷ୍ୟମାନେ। ଏହି ସମସ୍ତେ ପୁଷ୍କରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏଠି ଉପବାସ, ଦୟା, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆଶ୍ରମ ଶୋଭିତ ହେଲା। ଦୟା, ବିଜୟ, ସାହସ, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ, ଧୈର୍ୟ, ସରଳତା, ଦୟାଳୁତା, ଦାନ, ଓ ପାଠ—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠି କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ, ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦେଉଛି; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଋଷିମାନେ ପରମ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି। ଏଠି ଅନାସ୍ତିକ, ଚୋର, ଅନିୟମିତ, କ୍ରୂର, ନିନ୍ଦକ, କୃତଘ୍ନ, ଅଭିମାନୀ—ଏମାନେ ଯାଉନାହାନ୍ତି। ଏଠି ସତ୍ୟବାଦୀ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସାହସୀ, ଦୟାଳୁ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ବଳିଦାନରେ ନିଷ୍ଠ, ଅକାମୀ ଓ ଅହିଂସକ ଲୋକମାନେ ଯାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅସଙ୍ଗ ଓ ଅଭିମାନ ହୀନ, ସେମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, କାମ, ଲୋଭ, ମଦ, ଦ୍ୱେଷ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ, ସେମାନେ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସମ୍ମାନ-ଅପମାନରେ ସମ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ତ୍ୟାଗୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାନ୍ତି। ଏଠି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମରେ ନିୟମିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବଡ଼ ଲୋକକୁ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ କାମ, ମନ, ବାଚନାରେ ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ ଓ ସଦା ମୃଦୁ ଭାଷୀ। ସେମାନେ ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠ, ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠ, ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠ, ସ୍ନାନରେ ନିଷ୍ଠ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ମା, ବୋନ୍, କିମ୍ବା ଝିଅ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, କାମନା ହୀନ। ଯେଉଁମାନେ ଅପମାନରେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି କ୍ଷତି କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଃଖ-ସୁଖରେ ସମ, ମହାତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହୀ—ଏମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାର ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେଲା; ସମସ୍ତେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏହି ଅନ୍ନହୀନ ଦେଶରେ, ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ଏକ ମୃତ ଶିଶୁକୁ ନେଇ, ଏହି ଅତି ଦୁଃଖରେ ରୁଧିଗଲେ ଓ ତାକୁ ରନ୍ଧିଲେ। ଏପରି ଋଷିମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ: “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ନୀତିସମ୍ମତ; ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” “ଗ୍ରାମ, ଚାଉଳ, ଯବ, ଖାଦ୍ୟ, ମଣି, ସୁନା, ଗାଈ, ଦୁଧାଳୁ ଗାଈ—ଏସବୁ ମୁଁ ଦେଉଛି; ମାଂସ ରନ୍ଧିବେନି, ଦ୍ୱିଜମାନେ।” ତେବେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭୟଙ୍କର; ମଧୁର ରୁଚି ବିଷ ସମାନ। ତୁମେ ଏହା ଜାଣି ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମକୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କାହିଁକି କରୁଛ? ଦଶଜଣ ହତ୍ୟାରି ଏକ ରଥୀ ସମାନ; ଦଶ ରଥୀ ଏକ ଧ୍ୱଜୀ ସମାନ; ଦଶ ଧ୍ୱଜୀ ଏକ ବେଶ୍ୟା ସମାନ; ଦଶ ବେଶ୍ୟା ଏକ ରାଜା ସମାନ। ଏକ ହଜାର ପଶୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା କସାଇ ଏକ ରାଜା ସମାନ; ତେଣୁ ତାଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ନେଇଥାଏ, ସେ ତାମିସ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଦାନ ସହିତ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଅ; ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।” ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ଭିତରେ ସୁନା ଭରି ଭୂମିରେ ଛଡ଼ିଦେଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି, ଋଷିମାନେ ଏହି ଉଦୁମ୍ବର ଫଳ ନେଇଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଫଳ ଭାରୀ ହେବାକୁ ଜାଣି, ଅତ୍ରି ମୁନି କହିଲେ—ଏହା ନେଉନାହାଁ।