ହେ ରାଜନ୍, ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ ଏକ ମହାସଭା ଡାକିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଅଜୟ ଭୈକୁଣ୍ଠବାସୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ— “ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ରକ୍ଷକ। ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି। ଏକଥା ମଧୁର ନୟନ ଧାରୀ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିଲା, ଆପଣ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ, ପ୍ରଥମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଆପଣ ନରସିଂହ ରୂପେ ବଧ କରିଥିଲେ। ବଳଶାଳୀ ବଳି ଦେବତା-ଦାନବ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ଥିଲେ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ତିନି ଲୋକରୁ ବିଦାୟ କରିଥିଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଯଜ୍ଞ ବିଧ୍ୱଂସକ ଦାନବ ଜମ୍ଭକୁ ମଧୁଶତ୍ରୁ ଆପଣ ଦେବମାନେ ସହିତ ମାରିଥିଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଏପରି ଅସଂଖ୍ୟ କୃତ୍ୟ ଅଛି। ଆମେ ଭୟଭୀତ, ଆପଣ ମଧୁସୂଦନ ଆମର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବେଶ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନତି କରୁଛୁ—ଇହି ବିପଦରୁ ଲୋକ, ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ଉନ୍ନତି ପାଉଛନ୍ତି, ମଣିଷମାନେ ଶୁଭରେ ଅଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ହବନ ଓ ପିତୃକର୍ମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଜଗତ ଏକାପରି ଅନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ଏବେ ଆମେ ଦେଖୁଛୁ—ଏହି ଜଗତ ଉପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆପଦ ଆସିଛି। ରାତିରେ କିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନାଶ ହେଲେ ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ହେ ବାହୁଶାଳୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆପଣ ରକ୍ଷା କଲେ ସେମାନେ ନାଶ ହେବେ ନାହିଁ, ନହେଲେ ସମସ୍ତେ ନଶ୍ୱର ହେବେ। ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—"ହେ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଏହି ଜୀବନାଶର କାରଣ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି। ଆପଣମାନେ ଚିନ୍ତା କରିବେ ନାହିଁ, ମୁଁ କହୁଛି। ଦେଖ, କାଳକେୟ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇ ଭାରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ପରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାତିରେ ଏଠାରେ ଋଷିମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଭାବେ ସଂସାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବାରୁ ବିନାଶ ହେବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ—କିପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରାଯିବ?" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାପରେ ଏସାଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ—ବରୁଣଙ୍କ ମହାନ ତପସ୍ୱୀ ପୁତ୍ର, ତେଜର ଅପାର ମାଳିକ, ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର, ନିଜ କର୍ମରେ ଲିନ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ—"ପୂର୍ବେ ନହୁଷ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଆପଣ ଆମ ଆଶ୍ରୟ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଜଗତ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେର ରାଜାତ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।" "ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ କ୍ରୋଧରେ ଫୁଲି ଉଠିଥିଲା, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲା। ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢକି ଯାଇଥିଲା, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦଳି ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଆମେ ସଦା ଭୟଭୀତ, ଆପଣ ସଦା ଆମ ଆଶ୍ରୟ। ତେଣୁ ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ବର ମାଗୁଛୁ, କାରଣ ଆପଣ ବରଦାତା।" ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—"ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ କାହିଁକି ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଫୁଲି ଉଠିଲା? ମୁଁ ଏହି କଥା ବିସ୍ତୃତରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମୟ ସମୟରେ ସୁର୍ଣ୍ଣମୟ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରୁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଯେପରି ତୁମେ ସଦା ମେରୁକୁ ପରିକ୍ରମା କରୁଛ, ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଏପରି କର।'" ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ—"ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ପରିକ୍ରମା କରୁନାହିଁ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଥ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଠି ହୋଇ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ନିରୋଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ସମସ୍ତେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ବିପଦ ବିଷୟରେ କହିଲେ—"ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ କ୍ରୋଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳର ପଥ ଅଟକାଇ ଦେଇଛି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କୁ ନିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ—"ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପଥ ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଫେରି ଆସିବି, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ବଢ଼ିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଫେରିଲେ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ତେପରି ବଢ଼ନ୍ତୁ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—"ଏଠିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାରୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ବଢ଼ିନାହିଁ, ଯେପରି ତୁମେ ପଚାରିଥିଲ। ଏବେ, ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି କିପରି କାଳକେୟମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ଏହି କଥା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।