ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ। ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ପ୍ରହାର ପାଇଲେ। ଏହି ମହାସୁରମାନେ, ଦେବତାଙ୍କ ହାତରେ ବଧ ହେବା ପରେ, ବାୟୁ ବେଗରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅପାର ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ମାଛ ଓ ରତ୍ନ ରହିଛି, ସେଠି ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ କୌଣସି କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କେହି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଧରି, ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ଓ ଭୟାଭୀତ ହୋଇ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକ ନାଶ କରିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସମୟ ଏସାରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ତାଙ୍କ ମନରେ ଉଦୟ ହେଲା—"ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟା ରେ ନିପୁଣ, ପ୍ରଥମେ ସେମାନେ ନାଶ ହେବା ଉଚିତ, କାରଣ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ରହିଛି। ତେଣୁ ତପସ୍ୟା ନାଶ କରିବାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଅ।" "ଏ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ବୀ ଓ ଧର୍ମବିଦ୍ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ବଧ ହେଉନ୍ତୁ; ସେମାନେ ନାଶ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଯିବ।" ଏଭଳି ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ଧରି, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୁଦ୍ରକୁ, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଓ ରତ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ ଭଳି ଅଟୁଟ, ସେଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଁଚି, କାଳେୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତିନି ଲୋକ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ରାତିରେ, ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ, ସେମାନେ ତପୋବନ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯିବା ସହ, ଅଠାସି ଶହ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହେଲେ। ପୁନି, ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଏକ ଶତ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିଗଲେ। ଏଭଳି ରାତିରେ ଅନ୍ଧକାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦିନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ବସୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ବାୟୁ ଓ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବିଶି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଏଭଳି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ପଦେ ପଦେ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ରାତିରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଚାରିପାଖ ଘୁରିବା ସହ, ଅନେକ ତପସ୍ବୀ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। କିନ୍ତୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଲୋକମାନେ ଏହି ଘଟଣା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ବେଦ ପାଠ, ଯଜ୍ଞ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଉତ୍ସବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପସାରିଗଲା। କାଳେୟଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇଯିଲା। ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ନିଜ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଦଶ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; କେହି ଗୁହାରେ ଲୁଚିଗଲେ, କେହି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇଯିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜ ଋଷି। କେହି ଅତି ଭୟରେ ନିଜ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ; କେହି ଶୂରବୀର ଧନୁର୍ଧର ଅଭିମାନୀ ତଥା ଶୂର ଥିଲେ, ସେଠି ରହିଗଲେ। ସେମାନେ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ର ଅଭିମୁଖେ ଯିବା ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ବନ୍ଦ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଯିଲା। ଏବେ ଦେବତାମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଭୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ଭଗବାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ବସାଇ, ସମସ୍ତେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—"ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ପୋଷକ। ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି।" "ଏକଥା ମନେ ପକାନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା, ଆପଣ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ପୁରୁଣା କାଳରେ ମହାଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଆପଣ ନରସିଂହ ରୂପେ ବଧ କରିଥିଲେ। ବଳି ଦୈତ୍ୟ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପେ ତିନି ଲୋକରୁ ବିଦାୟ କରିଥିଲେ। ଜମ୍ଭ ଦୈତ୍ୟ, ଯିଏ ମହାଧନୁର୍ଧର ଓ ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।" "ଏପରି ଆପଣଙ୍କ କୌଣ୍ଟିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ; ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ। ତେଣୁ, ହେ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଆମ ଅନୁରୋଧ—ଏହି ବିପଦରୁ ତିନି ଲୋକ, ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଚାରିପ୍ରକାର ଜୀବ ଉନ୍ନତି ପାଉଛନ୍ତି; ମାନବମାନେ ସୁସ୍ଥ ରହନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ହବି ଓ ପିତୃତର୍ପଣରେ ତୃପ୍ତ। ଏପରି ଭାବରେ, ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଜଗତ୍ ନିରାପଦ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ।" "ଏବେ ଏହି ଚରମ ଭୟ ଆସିଛି; ଆମେ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ କିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ରାତିରେ ବଧ କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନାଶ ହେଉଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବ ରକ୍ଷିତ। ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ସେମାନେ ଅବିନାଶୀ, ନହେଲେ ସମସ୍ତେ ନାଶ ହେଉଛନ୍ତି।" ତେବେ, ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—"ଦେବଗଣ, ମୁଁ ଜଣେ ଏହି ଜୀବମାନଙ୍କ ନାଶର କାରଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କାଳକେୟ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଦଳ ଅଛି। ବୃତ୍ରାସୁର ହତ୍ୟା ପରେ, ସେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲୁଚିଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚି, ସେମାନେ ରାତିରେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜଗତ୍ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଥିବାରୁ ନାଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ତୁମେ ବିଚାର କର, କିପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୋଷିବାଯାଏ।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ, ସେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି।