ପୁଷ୍କର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ସେଠାରେ ବସିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର। ଏଠାକୁ ଏକ ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ସ୍ନାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ ସେମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି। ଏଉଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କେବଳ ଏଠାକୁ ଯାଇ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରନ୍ତି, ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅପାର। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କଲେ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି କଥା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଂଶରେ ସାବିତ୍ରୀ ଦୋଷ ଆସେନାହିଁ। ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ଜଳ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ଅବଧି ରହନ୍ତି। ଯଦି କେବଳ ଏକାଏକି ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ନିୟମରେ ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପୁଷ୍କର ଜଳ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ରଖି କରିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜା, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କଲେ, ପିତୃଦେବତାମାନେ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ପିତୃମାନେ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସ୍ତ୍ରୀଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏଉଁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ବଂଶ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ। ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବି, ହେ ରାଜା, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ଏଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଏକ ଦେବତା-ସମ୍ମାନିତ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଓ ମନୁମାନେ ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲା। ଏଠି ବଳିଦାନ ପର୍ବତ ତଳେ ନାଗମାନଙ୍କ ମଧୁର ନଗର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ମୁଁ ଏବେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ କୃତୟୁଗରେ, ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଉଠିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଳେୟ ନାମକ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବୃତ୍ରାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ନଶ୍ୱନ କରିବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ ଠିଆହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମୁଁ ସବୁ ଜାଣେ, ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଉପାୟ କହିବି—ଏହି ଉପାୟରେ ବୃତ୍ରା ନିବୃତି ହେବ।" "ଦଧୀଚି ନାମକ ଏକ ମହାର୍ଷି ଅଛନ୍ତି, ସଦାଚାର ଓ ମହାନ ମନଃସ୍ଥିତି ଥିବା। ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ବର ମାଗ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଖୁସି ହୋଇ ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ବର ଦେବେ। ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ମାଗିବା। ସେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଦେଇଦେବେ।" "ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥିରୁ ଏକ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ, ଭୟାନକ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ବଜ୍ର ତିଆରି କରିବା, ଯାହା ବୃହତ୍ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନାଶ କରିବ। ଏହି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବୃତ୍ରାକୁ ବଧ କରିବେ। ଏହିପରି କଥା କହିଛି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହିପରି କର।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଏକ ଦୂର ପାରେ, ଜଣାଜଣି ଚାରିପଟେ ଗଛ-ଲତା ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଗୁଞ୍ଜରଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଶାନ୍ତିମୟ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା। ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ମହିଷ, ବନ୍ଦର, ହରିଣ ଓ ନୀଳଗାଏଁ ଏକାଠି ଘୂରୁଥିଲେ। ହାତୀ ଏଠାଏଠି ନିର୍ଭୟରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମୟୂର ଗୁହା ଓ ପାହାଡ଼ର ଖାଦରେ ଲୁଚି ମଧୁର ଧ୍ଵନି କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖିଲେ। ସେ ଚାରିହାତ ଲକ୍ଷ୍ମୀପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବର ମାଗିଲେ। ଦଧୀଚି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, "ଆଜି ମୁଁ ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା କଲ୍ୟାଣ କରିବି, ନହେଲେ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।" ଏହିପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ନେଇ, ଏହାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ ପାଇଁ ନେଇଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଟ୍ୱଷ୍ଟାରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ବଜ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଟ୍ୱଷ୍ଟା ଖୁସି ହୋଇ, ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଜ୍ର ତିଆରି କରି, କହିଲେ, "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଦେବତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କର।" "ତା'ପରେ ଏହି ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ବଧ କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦରେ ରାଜ୍ୟ କର।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବଜ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ବୃତ୍ରାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅବରୋଧ କରି ଦାଡ଼ିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟ ଦାନବମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ଦଣ୍ଡଧାରୀ ହୋଇ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତା'ପରେ ଦେବାସୁର ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଭୟାନକ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବୀରମାନେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଶରୀର ଛିନ୍ଦି ଲୁହା ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଲା, ଭୂମି ପାଳ ଗଛ ପରି ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଗଲା।