ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ବାତ୍ସଲ୍ୟମୟ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି—ଆଜିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମର ଧର୍ମ ଉନ୍ନତି ପାଇବା। ଯେଉଁ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ପୁଷ୍କରାକୁ ଆସି, ଆଗରେ ଜଳରେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅଙ୍ଗ ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ନିଜ ଆକୃତି ପାଇଁ ଜଳରେ ଭାସିବେ। ଏହି ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବା ପରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୋଜନା ମାପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ପ୍ରସ୍ତ ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନା ଏବଂ ଲମ୍ବ ଏକ ଅଞ୍ଜ ଯୋଜନା; ଏହି ମାପ ବହୁ ସାଧୁମାନେ ବିନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ହେ ରାଜା, କେବଳ ପୁଷ୍କରାକୁ ଯିବା ଦ୍ୱାରା, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବା ପୁରୁଷ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ମହାପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ମୁଖ୍ୟ ପୁଷ୍କରାକୁ ନିବେଶ କରିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣମାନେ ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି ପିତୃପୂଜା ଓ ଦେବପୂଜା ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଗୋ-ୟଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ ଓ ନିଜ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ। ଏଭଳି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ବିଭାଗ ବଡ ଋଷିମାନେ କରିଥିଲେ। ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ପୁଷ୍କରାରେ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପବିତ୍ର ହେଉଛି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଯାଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବଦେବାଙ୍କର ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁଷ୍କରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ତୀର୍ଥ ବଡ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ଦଶ ଶତ କୋଟି ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ପୁଷ୍କରାରେ ଦିନର ତିନି ସଂଧିରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ ଦେବମାନେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତଥା ଦାନବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷ୍କରାକୁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଓ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ପିତୃ ସଦା ଉଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବେ ବାସ କରନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ। ପୁଷ୍କରାରେ ଦେବମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟ ଲଭିଥିଲେ; ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ପିତୃପୂଜା ଓ ଦେବପୂଜା ସହିତ ସ୍ନାନ କରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦଶଗୁଣା ଫଳ ପାଇଅନ୍ତି। ପୁଷ୍କରା ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ମାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଖାଇବା ଦେଲେ, ଏକ କୋଟି ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଭୀଷ୍ମ, ସେ ଏଠାରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ହେବା ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ—ଶାକ, ମୂଳ, ଫଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଅସୂୟା ଛଡା ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଯେହେଉଁଠି ହେଉନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବେଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୁଷ୍କରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିତୃତୀର୍ଥ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଖାନସ ତପସ୍ୱୀ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ସରସ୍ୱତୀ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର, କାରଣ ସେ ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଆଦିଦେବ, ମହାଯୋଗୀ ମଧୁସୂଦନ ସେଠି ବାସ କରନ୍ତି। ଏହି ତୀର୍ଥ ଆଦି-ବରାହ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ; ଏଠାରେ ଅବନତ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପିତୃତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ତାଙ୍କର ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହେଉନାହିଁ। ବିଶେଷ କରି, କେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଏଠାରେ ଫଳ ଅମର; ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ପୁଷ୍କରାକୁ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ହେ କୌରବ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ପୂତିତ ହେଇଯିବା ପରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମରୁ ଯେଉଁ ପାପ ହେଉଛି, ସମସ୍ତ ପାପ କେବଳ ପୁଷ୍କରାରେ ସ୍ନାନ କରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେପରି ପୁଷ୍କରା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗଣାଯାଏ; ଏହାକୁ ଦେଖିବା ପରେ, ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଓ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି କେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପୂଜା କରିଥାଏ, କିମ୍ବା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରାରେ ବାସ କରିଥାଏ, ଦୁଇଟି ଫଳ ସମାନ। ପୁଷ୍କରାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ, ତପସ୍ୟା କରିବା ଦୁର୍ଲଭ; ଦାନ ଦେବା ଦୁର୍ଲଭ, ବାସ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏକ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରାକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ମୋକ୍ଷ ଲଭିଥାଏ; ପିତୃପୂଜା କରିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି; କେବଳ ଯାଇ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଲଭିଥାଏ। ଯଦି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିଲେ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହି ଉପଦେଶ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ କହିଥିଲେ। ସବିତ୍ରୀ ଦୋଷ ତାଙ୍କ କୁଳରେ ଆସେନାହିଁ; ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରୁଥିବା ପତିକୁ ଯେ ପତ୍ନୀ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ତାଙ୍କୁ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଦେଇ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ଦିନ ଅବଧି ରହିଥାଏ। ଏକା ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା ଅନୁକ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଷ୍କରା ଜଳ ଲୋହ ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶାକୁ ମୁହଁ କରି ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଲେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲଭିଥାଏ; ଏହି ହେତୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପତ୍ନୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ବଂଶ ପାଇଥାଏ। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହି ଉପଦେଶ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ।