ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରିବାଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଜଣେ ସଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଅହିଂସା ଦାନ ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ ନାହିଁ, ଅହିଂସା ତପସ୍ୟା ପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ହାତୀର ପାଦ ମାନେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାଦ ଚିହ୍ନକୁ ଅପସାରଣ କରି ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ଅହିଂସାରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଅନ୍ତର୍ଭୁତ ହୋଇଯାଏ। ଯୋଗ ଗଛର ଛାୟା ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ତାହାର ଫୁଲ ହେଉଛି ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ। ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ଯୋଗ ଗଛର ଛାୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ବାଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ଆଉ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳକୁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିଛ, ତଥାପି ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ। ତେବେ ବାଘ କହିଲା: ମୁଁ ଏକ ମୃଗ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇ ବାଘର ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ମାରିବାରୁ ମୋର ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ହରାଇ ଯାଇଥିଲା। ତୁମ ସଂଗ ଓ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଆଉଥରେ ସ୍ମୃତି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି; ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ତେଣୁ ମୁଁ ଆଉଥରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଯାହା ପ୍ରାୟ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମୋର ହୃଦୟରେ ଅଛି, ହେ ଶୁଭଦାୟିନୀ, ମୁଁ ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରିଛି। ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟର ସଂଯୋଗରେ, କେତେବେଳେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗରେ ଧର୍ମର ଆଧାର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ପଥରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ତୁମର ନାମ କ'ଣ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି? ମୋତେ କହ, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ଗାଈ କହିଲା: ମୋର ନାମ ମୋ ନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନନ୍ଦା ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏବେ ତୁମେ କହୁଛ, "ମୁଁ ନନ୍ଦାକୁ ଖାଇବି"—ତୁମେ ଏହିପରି କାହିଁକି ଦଢ଼ିଲ? ନନ୍ଦା ନାମ ଶୁଣିବା ସହିତ ଶାପ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସେ ପୁନଃ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଧର୍ମା, ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଜାଣି, ଗାଈକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ ଓ କହିଲେ: ତୁମର ସତ୍ୟତାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଧର୍ମ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ନନ୍ଦା, ଏକ ଵର ଚୟନ କର; ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ। ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ଚାହୁଁଛ, ତାହା ମାଗ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇ, ଦେବୀ ନନ୍ଦା ତାଙ୍କର ଵର ମାଗିଲେ: ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି, ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦେବାରେ ଶୁଭ ହେଉ। ଏବଂ ଏହି ନଦୀ ମୋ ନାମରେ ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଉ। ହେ ଦେବତାମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି ଵର ଦେଇ ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବୀ ନନ୍ଦା ସତ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ପ୍ରଭଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ନନ୍ଦା ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇ ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ହେଲେ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ସରସ୍ୱତୀ ପୁନଃ ଖରଜୁର ଜଙ୍ଗଳରୁ ବାହାରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ। ଯେଉଁ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନରେ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଦେବତା ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ବିଦ୍ୟାଧର ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହୋଇ ଶୁଭ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପୁରୁଷମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ନାହାଇବା ଓ ଜଳ ପାନ କରିବା ଶ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଢ଼ି; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦିନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ନାହାଇଲେ ବିଶେଷ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସରସ୍ୱତୀ ଏଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସଦା ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ତୃତୀୟ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଏଠାରେ ଦେବୀକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରରେ ଜମା ହୋଇଥିବା ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ସେ ମହାଋଷି ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ; ଏଠାରେ ଚାନ୍ଦି ଦାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପବାନ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧର୍ମାତ୍ମା କନ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ, ନନ୍ଦା ନାମରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ନଦୀ। ସେ ବହୁ ଦୂର ନ ଯାଇ, ପୁନଃ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଲେ; ଏହିଠାରୁ ଦେବୀ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଓ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀରରେ ତୀର, ମନ୍ଦିର ଅଛି, ଯାହା ଚାରିପାଖରେ ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସରସ୍ୱତୀ ଧର୍ମର କାରଣ; ମହାନଦୀରେ ନାହାଇବା, ପାନ କରିବା କିମ୍ବା ସୁନା ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ନନ୍ଦା ତୀରରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ନାହାଇ ଦାନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ସୁନା ରଙ୍ଗର ଭୂଦେବୀମାନେ, ତାଙ୍କର ଦାନ ଅସୀମ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ମହାଋଷିମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଏଠାରେ ଧାନ ଓ ଧନ ଦାନ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁ ଦାନ ତୀରରେ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର କାରଣ ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ। ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ପ୍ରୟାସ ସହିତ ଏଠାରେ ଉପବାସର ନିୟମ ନେଇ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉନ୍ତୁ କି ପୁରୁଷ—ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦିବ୍ୟ ସଂଯୋଗ ପାଇ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର ଆଶ୍ରମରେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ନିକଟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା, ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କର କର୍ମ ଶେଷ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅପୂର୍ବ ଯଜ୍ଞ ଫଳ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏହି ମହାନଦୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଧର୍ମ ଫଳ ଦେବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।