ଏକ ଦୂର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ ଖୋଲା ମୁଁହରେ ବସିଥିବା ବାଘ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଗାଈର ପୁଅ, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଶେଉଁ ପୁଞ୍ଜି ଉଠାଇ ଆସିଲା। ସେ ନିଜ ମା'ଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାଘର ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଉଭୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଗାଈ ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲା। ଗାଈ ବାଘକୁ କହିଲା: “ଓ ବାଘରାଜ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ଆସିଛି। ଏବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୋ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜାତିକୁ ପୋଷଣ କର, ମୋ ରକ୍ତ ପିଉ।” ଗାଈ ଆଉ କହିଲା: “ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଏହି ମହାନ ଶ୍ରୀମାନ୍ତି ଛେଉଁକୁ ଖାଇବା।" ବାଘ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲା: “ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଗାଈ, ସତ୍ୟବାଦିନୀ, ତୁମକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ। ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଅଶୁଭ କିଛି ଘଟେନାହିଁ। ତୁମେ ଆଗରେ ଯାହା କହିଥିଲା, ସେ ସତ୍ୟ ଥିଲା, ତୁମେ ପୁନି ଫେରିଆସିଛ।" ବାଘ କହିଲା: “ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କିପରି ତୁମେ ପୁନି ଫେରିପାରିଲା? ସତ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନି ଯିବାକୁ ଦେଇଥିଲି। ନହେଲେ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଆସି ତୁମେ କିପରି ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିଲା? ମୋ curiosity ସତ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ଉପଜିଲା।" “ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି; ତୁମେ ମୋ ଭଉଣୀ, ଏହି ଛେଉଁ ମୋ ଭାଉଜ। ଓ ଶୁଭା, ମୋ ପାପି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଦିଆ ଉପଦେଶରେ ଜଗତ ତଥା ଧର୍ମ ସତ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ।" “ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରିୟ ନିବେଦନ; ତୁମ ଦୁଧରେ ଜୀବନ୍ତ ଗାଈପାଳକ ଧନ୍ୟ। ଓ ଶୁଭା, ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ତୁମ ଘାସ ଉଗୁଛି, ସେଉଁଠି ଲୋକ ଧନ୍ୟ ଓ ସଫଳ।" “ତୁମ ଦୁଧ ପିଇଥିବା ଲୋକ ପ୍ରଜନନର ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଥାଏ; ବାଘ ଏହି ଦୃଢ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା।" “ଏହା ଆମ ଆଜ୍ଞା, ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଇଛନ୍ତି; ଗାଈର ସତ୍ୟ ଦେଖି, ମୋର ଏବେ ଜୀବନ ରଖିବାର ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ।" “ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ମୁଁ ହଜାର ହଜାର ଜୀବ ଖାଇଛି।" "ମୁଁ ଧର୍ମର ପଥ ଚାହେଁ, ଏହି ସତ୍ୟ ଦେଖି ଯାଉଛି; ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ, ଅସଦାଚାରୀ, କ୍ରୂର, ଜୀବ ନାଶକ।" "ମୁଁ ଏତେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ପରେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବି? ମୁଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଦେଖିବି ଓ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧି କରିବି।" "ମୁଁ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି ନିଜକୁ ଫେଙ୍ଗିବି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି; ଓ ଗାଈ, ଆଜି ପାପ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କିଏସି ତପ କରିବି?" "ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପଦେଶ ଚାହେଁ, ଦୀର୍ଘ କଥାକୁ ସମୟ ନାହିଁ।" ଗାଈ କହିଲା: “କୃତ ଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା ସ୍ଥାନ ପାଇଥାଏ; ତ୍ରେତାରେ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ଦ୍ୱାପରରେ ଯଜ୍ଞ କଥିତ; କଳି ଯୁଗରେ ଦାନ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।" "ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରିବା ଦାନରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ; ଯେଉଁ ଜୀବ (ଚଳ-ଅଚଳ) କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ପାଇଥାଏ।" "ଅହିଂସା ଦାନ ପରମ; ଅହିଂସା ତପସ୍ୟା ପରମ।" "ଏକ ହାତୀର ପାଦରେ ସମସ୍ତ ପଦଚିହ୍ନ ଲିନ୍ ହେଉଛି, ଏମିତି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଅହିଂସାରେ ଲିନ୍।" "ଯୋଗର ଗଛର ଛାୟା ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ଫୁଲ ହେଉଛି ଧର୍ମଜ୍ଞାନ, ଫଳ ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ।" "ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ପ୍ରବଳିତ ଲୋକ ଏହି ଯୋଗ ଗଛର ଛାୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ଉତ୍ତମ ନିର୍ବାଣ ପାଇଲେ, ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।" "ଏପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଛି; ତୁମେ ସବୁ ବୁଝିଛ, ତଥାପି ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ।" ବାଘ କହିଲା: “ମୁଁ ଏକ ସମୟରେ ଏକ ହରିଣଙ୍କ ଶାପରେ ବାଘ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲି; ଜୀବ ହତ୍ୟାର ଫଳରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା।" "ତୁମ ସାଙ୍ଗ ଓ ଉପଦେଶରେ, ସ୍ମୃତି ପୁନି ଆସିଲା; ଏବଂ ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଥ ପାଇବ।" "ଏହିପାଇଁ, ମୁଁ ପୁନି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଯାହା ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ମୋର ହୃଦୟରେ ଅଛି, ଓ ଶୁଭା, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଛି।" "ତୁମ ଭାଗ୍ୟର ଯୋଗରେ, କେଉଁ ମହାସ୍ୱର୍ଗରେ ଧର୍ମର ଆଧାର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଶୁଭ ପଥରେ।" "ତୁମ ନାମ କଣ, ଓ ଧନ୍ୟବାଦିନୀ? ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ, ମୋତେ କହ।" ଗାଈ କହିଲା: “ମୋ ନାମ ମୋ ମାଲିକ ଦ୍ୱାରା ନନ୍ଦା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।" "ଏବେ ତୁମେ କହୁଛ, 'ମୁଁ ନନ୍ଦାକୁ ଖାଇବି'—କିପାଇଁ ଏପରି ଉଭୟ ହେଲା?" ବାଘ ନନ୍ଦା ନାମ ଶୁଣି, ଶାପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଓ ନଶ୍ୱ ହେଲା। ସେ ପୁନି ଶକ୍ତି ଓ ରୂପ ଉପରେ ରାଜତ୍ୱ ପାଇଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଭାବରେ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଧର୍ମ ଗାଈକୁ କହିଲେ: “ତୁମର ସତ୍ୟବାଦିତ୍ୱରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଧର୍ମ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।" “ନନ୍ଦା, ଏକ ଵର ଚୟନ କର; ତୁମେ ଧନ୍ୟ। ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ଚାହଁ, ଚୟନ କର।” ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ଦେବୀ ନନ୍ଦା ନିଜ ଵର ଚାହିଲେ: “ତୁମ ଦୟାରେ, ଓ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଦଶା ପାଇବି; ଏହି ତୀର୍ଥ ଶୁଭ ହେଉ, ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଧର୍ମ ପାଇବେ।" “ଏହି ନଦୀ ମୋ ନାମରେ 'ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ' ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଉ। ଓ ଦେବତା ନାୟକ, ଏହି ଵର ଦେଇ, ତୁମେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ ନନ୍ଦା ସତ୍ୟବାଦିନୀଙ୍କ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଇଲେ।" “ନନ୍ଦା ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ ଓ ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ହେଲେ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ନନ୍ଦା ସରସ୍ୱତୀ' କୁହନ୍ତି।" "ସରସ୍ୱତୀ ପୁନି ଖରଜୁର ଜଙ୍ଗଲରୁ ବାହାରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିଲେ।