ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବଡ଼ ଆପଦକୁ ଏଡ଼ିବା ପାଇଁ କୌଶଳ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଶପଥ ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏବଂ କେବେ ଉଦ୍ୟମ କରି ନିଜ ନାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ମାତା ନନ୍ଦାଙ୍କୁ କହାଗଲା: "ନନ୍ଦା, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମ ନିଜ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବା ଅଧର୍ମ ଅଟୁଟ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ରେ।" ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ଋଷିମାନେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ: ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ଦେଇବାର ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ଶପଥ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ। ଏଠାରେ, ଯେଉଁଠି ଅସତ୍ୟ କହିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେଠି ଅସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ଜନାନୀ, ବିବାହ, ଗୋମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆପଦରେ ଶପଥ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ପାପ ନାହିଁ। ନନ୍ଦା କହିଲେ: "ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଅସତ୍ୟ କହିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପାଇଁ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି କଥା କହିପାରିବି ନାହିଁ।" ସେ କହିଲେ: "ଜନ୍ମ ଦେବାରେ, ମୃତ୍ୟୁରେ, ଦୁଃଖ ସହିବାରେ ଏବଂ ସୁଖ ଭୋଗ କରିବାରେ ମୁଁ ଏକା, ତେଣୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ସେ ଏହିପରି ବିଶ୍ୱାସରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ: "ସମସ୍ତ ଜଗତ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଧର୍ମ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ସମୁଦ୍ର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ସୀମା ଅଟୁଟ ରଖିଛି।" ବଳି ଭୂମିକୁ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇ ନିମ୍ନଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ଠକେଇ ଯାଇ ବଳି ବାନ୍ଧି ଦିଏ, ତଥାପି ସେ ନିଜ ସତ୍ୟବାଦୀ ଶବ୍ଦକୁ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଏକ ଶତ ଶିଖର ନେଇ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ରହିଛି, ତାଙ୍କ ସୀମା ଅଟୁଟ। ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ନରକ ଏହି ସତ୍ୟବାଦୀ କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ; ଯିଏ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ସମସ୍ତକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଯିଏ ନିଜ ଅସଲି ଚେହେରା ଚାପି ଅନ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଏ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚୋରି କରିଥିବା ଚୋର; ସେ କେଉଁ ପାପ କରି ନାହିଁ? ଏହିପରି ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଧର୍ମର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଯମ ରାଜା କାଟି ଦେଇଥିବେ। ସତ୍ୟର ପବିତ୍ର ତୀରେ, କ୍ଷମାର ହ୍ରଦରେ ନିସ୍ପାପ ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟ ଏକ ତାଳାରେ ରଖିଲେ, ସତ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ସତ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ, ଶିକ୍ଷା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ; ଏହା ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଧନ, ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥାର ଫଳ; ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ—ତାକୁ କିପରି ଛାଡ଼ିଯିବି? ଏହି ସଭାରେ ସତ୍ୟ କହିବାକୁ ବିନା ଅବଲମ୍ବନ କର। ସେଠାରେ ମିତ୍ରମାନେ କହିଲେ: "ନନ୍ଦା, ତୁମେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ; ତୁମେ ସତ୍ୟବାଦୀ ରହି ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଯାଉଛ।" "ଏହି ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ କିପରି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି?" ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ। "ଏହି ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ପୁଅ ସହ ବିଚ୍ଛେଦ ହେବ ନାହିଁ; ଏକ ଉଚ୍ଚ ଚିତ୍ତ ନାରୀ ପାଇଁ କେହିଁ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।" ନନ୍ଦା ଗୋକୁଳର ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ଦେଖି ଏବଂ ଚାରିପାଖି ଘୁଞ୍ଚି, ଦେବତା ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ସହ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଚାଲିଲେ। ସେ ପୃଥିବୀ, ଵରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଦଶ ଦିଗର ଦେବତା, ବୃକ୍ଷ, ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସହ ନିଜ ନିବାସ ନେଇ ଚାଲିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନ, ବନରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ କହିଲେ: "ବନରେ ଉଠୁଥିବା ଘାସମାନେ ମୋର ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ସରଳ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷମାନେ।" ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷମାନେ ମୋର ଦୁଃଖ ଭରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତୁ: ମୋ ଛୁଆ, ଏକା ଏବଂ ଦୁଃଖ ଭରା, ବନରେ ଭୂଲିଯାଇଛି। ପ୍ରେମରେ ମୋର ଛୁଆକୁ ତୁମେ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର; ସେ ଜନନୀ-ପିତା ହୀନ, ଅସହାୟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଭରା। ପୃଥିବୀରେ ଏକା ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛି—ଏହି ବଡ଼ ବନରେ ମୋର ପୁଅ ଚିତ୍କାର କରୁଛି। ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଭୋକ ଓ ତପସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ, ଏକା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଖାଲି ଦେଖୁଛି। ଏକା ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଦୟାରେ ରକ୍ଷା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି, ମାତୃସ୍ନେହରେ ଭରି, ନନ୍ଦା ଏହି ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଦେଇଥିଲା, ପୁଅକୁ ଦେଖିବାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି ବିଭାଜିତ, ଗଛରୁ ପତିଥିବା ଲତା ପରି ଅଳଗା ହୋଇଗଲେ। ଅନ୍ଧା ପରି, ଦୃଷ୍ଟି ହୀନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦେ ଲଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, ସେ ପୁନି ସେ ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ମୁଁ ଖୋଲି ସେ ବସିଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ପୃଷ୍ଟ ଉଠାଇ ଆସିଲା। ସେ ମାତା ପାଖକୁ ଆସି, ପଶୁରାଜ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା; ମାତା ପୁଅକୁ ଆସିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖିଲେ। ବାଘକୁ ଦେଖି, ଗୋମାତା କହିଲେ: "ପଶୁରାଜ, ମୁଁ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି ଆସିଛି।" "ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର, ମୋ ମାଂସ ଭୋଜନ କର; ତୁମ ପ୍ରଜାକୁ ପୋଷଣ କର, ମୋ ରକ୍ତ ପିବ।" "ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଏହି ଛୁଆକୁ ଖାଉ; ତାହା ପରେ ବାଘ କହିଲେ: 'ସତ୍ୟବାଦୀ ଗୋ, ତୁମେ ଆସିଛ, ଶୁଭ ହେଉ।'" "ସତ୍ୟପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ କିଛି ଅଶୁଭ ଘଟେ ନାହିଁ; ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କହିଥିଲା, ସେ ସତ୍ୟ ଥିଲା, ଏବଂ ତୁମେ ପୁନି ଫେରିଛ।" "ଏହିପରି, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି, କିପରି ତୁମେ ପୁନି ଫେରିଛ; ସତ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଠାଇଥିଲି।" "ଅନ୍ୟଥା, ମୋ ସହ ମିଳି, ତୁମେ କିପରି ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିଥିଲା? ମୋର ଉତ୍ସୁକତା ସତ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଉପଜିଥିଲା।" "ଏହିପରି, ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି; ତୁମେ ମୋର ଭଉଣୀ, ତୁମ ପୁଅ ମୋର ଭଉଣୀପୁଅ।" "ଏହି ଶୁଭ ଲୋକେ, ମୋତେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ, ମୁଁ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଗତ ସତ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଧର୍ମ ଉପରେ ଆଧାରିତ।" ଏହିପରି, ନନ୍ଦାଙ୍କ ଅଟୁଟ ସତ୍ୟବାଦୀ ଚିତ୍ତ, ମାତୃସ୍ନେହ ଓ ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲେ।