ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହିଳା ଏକ ଦଳ ମାଟି ଦେଇ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଘର ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ, ସେଠି କୌଣସି ଧାନର ଦେଉଳ ଥିଲା ନାହିଁ। ଘର ଭିତରେ ଚାଲି ଚାଲି ଦେଖିଲେ, କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ; ତେଣୁ ଘର ଛାଡି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏହି ଦୁଃଖ ଏବଂ ରୋଷରେ ଭରି, ସେ କହିଲେ: "ମୁଁ ଅନେକ ବ୍ରତ, କଠୋର ତପ, ଏବଂ ଅନେକ ଉପବାସ କରିଛି—" "ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି; ତଥାପି, ମୋ ଘରେ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ, ଜନାର୍ଦନ।" ତାପରେ ମୁଁ ସେଉଁଠି କହିଲି: "ଘରକୁ ଯାଅ, ବଡ଼ ବ୍ରତର ଅନୁଷ୍ଠାତ୍ରୀ; ଅନେକ ଜଣ ଉତ୍ସୁକ୍ତାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।" ଦେବୀମାନେ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ; ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ପୂର୍ବରୁ ଷଟ୍ତିଳା ବ୍ରତର ଉପକାରିତା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଭୁଲିନିବା। ମୋର ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ସେ ଏକ ମାନବୀ ଭାବରେ ଘରକୁ ଗଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ବାଡ଼ବ, ଦେବୀମାନେ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: "ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ; ଦ୍ୱାର ଖୋଲ, ଚରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବି।" ମାନବୀ କହିଲେ: "ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଷଟ୍ତିଳା ବ୍ରତର ଉପକାରିତା ବିଶେଷ କରି କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।" ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଦେବୀମାନେ ଷଟ୍ତିଳା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଲେ; ଅନ୍ୟେ ଏହା ବିବରଣା କଲେ, ଏବଂ ଏହି ଭାବରେ ମୁଁ ଏକ ମାନବୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବାକୁ ଥିଲି। ଦ୍ୱାର ଖୋଲିବା ପରେ, ଦେବୀମାନେ ମାନବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ସେ କୌଣସି ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଦାନବୀ, କିମ୍ବା ନାଗିନୀ ନୁହେଁ। ଏପରି ମହିଳା ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନଥିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଦେବୀମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଷଟ୍ତିଳା ବ୍ରତ କରିବାକୁ। ଏହି ବ୍ରତର ଏକାଗ୍ରତା ଏବଂ ସତ୍ୟତାରେ, ମହିଳା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ପାଇଲେ। ତିଳ ଦାନର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଧନ, ଧାନ, ବସ୍ତ୍ର, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘର ପାଇଲେ। ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିଗଲେ। ଅତି ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଧନ ପାଇଁ ଚତୁର୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତିଳ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଚର୍ଯ୍ୟାରେ, ଜନ୍ମ ପ୍ରତିଜନ୍ମ ମେଁ ଲୋକ ଶୁସ୍ଥ ରହେ; କୌଣସି ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ବିପତ୍ତି ନାହିଁ। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଷଟ୍ତିଳା ବ୍ରତ ଏଭଳି କରିଲେ, ତିଳ ଦାନକାରୀ ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଥାଏ। ଏହି ନିୟମରେ ଦାନ କରିଲେ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଦାତା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଏହି ଦାନରେ କୌଣସି କ୍ଷତି କିମ୍ବା ଶରୀରରେ କ୍ଷୟ ହୋଇନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏହି କଥା ପରେ, ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: "ତୁମେ ବିଜୟା ବ୍ରତର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଶୁଣିଛ; ଏବେ ଫାଲ୍ଗୁନ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ କେଉଁ ବ୍ରତ ଅଛି, ତାହା ମୋତେ କହ।" ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: "ଧର୍ମପୁତ୍ର, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ମୋତେ ମାନ୍ଧାତା ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ପ୍ରସ୍ନ କରିଥିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ।" "ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ବିଶେଷ ମହିମା ବିବରଣା କରାଯାଇଛି; ଆମଳକୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକର ଫଳ ପାଇଁ।" "ଆମଳକୀ ଗଛ ତଳେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରାତି ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ରାତି ଜାଗିଲେ, ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।" ମାନ୍ଧାତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: "ଏହି ଆମଳକୀ କେବେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା? ଏହି ଗଛ କିପରି ପବିତ୍ର? କିପରି ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ? କିପରି ଏହି ରାତି ଜାଗିଲେ ହଜାର ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ?" ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: "ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଆମଳକୀ ଗଛ କିପରି ପୃଥିବୀରେ ଆସିଲା, ତାହା କହିବି।" "ଏକ ସମୟ, ଏକ ମାତ୍ର ସାଗର ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଦେବ, ଦାନବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।" "ସେଠି, ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧିଶ୍ଠାତା, ଶାଶ୍ୱତ ପରମାତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାର ଅଜର ଅବସ୍ଥାକୁ ଗଲେ।" "ତାପରେ, ସେ ଜାଗି ଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଁଠୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ଏକ ତିଅ ଝଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା।" "ଏହି ଝଡ଼ିରୁ, ସ୍୵ୟଂ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ଏକ ମହା ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଏହି ଗଛ ଅନେକ ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖାରେ ଭରି, ଫଳର ଓଜନରେ ଜୁକି ଥିଲା।" "ସମସ୍ତ ଗଛର ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଘୋଷିତ; ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।" "ପ୍ରଭୁ, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗ, ପବିତ୍ର ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।" "ଦେବମାନେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଧାତ୍ରୀ ଦେଉଁଠି ଦେଉଁଠି ଥିଲା; ଦେଖି, ସେମାନେ ଚମତ୍କାରରେ ଭରିଗଲେ।" "ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହି ଗଛ କି?' ଏହିଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦେହବିହୀନ କଥା ଶୁଣିଲେ।" "ଏହା ଆମଳକୀ ଗଛ, ଏହି ଉତ୍ତମ ବୈଷ୍ଣବ ଗଛ; ଏହାକୁ ମନେ କରିଲେ ଏକ ଗାଁ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।" "ଏହାକୁ ଛୁଇଁଲେ ଫଳ ଦ୍ୱିଗୁଣ; ଧାରଣ କଲେ ତିଗୁଣ ଫଳ; ତେଣୁ ଆମଳକୀକୁ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ବୈଷ୍ଣବୀ, ଦୁଷ୍ଟତା ନାଶକାରୀ; ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଗଛର ମୂଳରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମା।" "ଏହାର ତଣ୍ଡରେ ଶିବ, ଶାଖାରେ ଋଷି, ପ୍ରଶାଖାରେ ଦେବମାନେ; ପତ୍ରରେ ଦେବ, ଫୁଲରେ ମାରୁତ, ଫଳରେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅଧିଶ୍ଠାତା।" "ଏହି ଧାତ୍ରୀ ଗଛ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେର ଅଙ୍ଗରେ ଗଠିତ, ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ସବୁଠୁ ବେଶି ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।