ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମୁଁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲି; ତାପରେ ଦେବତା ହସି କରି, ଅତି ଦେବାସକ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ। “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ଦେଖିବାରେ ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉନି; ଏଠି ମୁଁ ତୁମେ ଦେଖ।” ମହାଦେବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷି ଧ୍ୟାନ କରି ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“କିଏ ମୋତେ ରୋକିଛି?” ତାପରେ ରାଜା, ତିନି ନିଜ ଅଙ୍ଗୁଠିକୁ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚାପିଲେ। ଏହି ଘାଉରୁ, ରାଜା, ଧଳା ପାଣିର ଦ୍ୱାରା ଧଳା ଅଙ୍ଗାର ବାହାରିଲା; ଏହା ଦେଖି, ଋଷି ଲଜ୍ଜିତ ହେଇ, ଦେବତାଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ି କହିଲେ—“ମୁଁ ରୁଦ୍ର ଠାରୁ ବଡ଼ କିଏ ଅଛନ୍ତି ଭାବି ନାହିଁ, ଓ ଦେବ; ତୁମେ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଚଳିତ ଅଚଳ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କହନ୍ତି, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ସୃଜନ୍ତି; ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ କିଛି ପୁନଃ ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ମୁଁ କିପରି ବୁଝିପାରିବି? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ଓ ନିମିତ୍ତ; ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିର୍ଭୟ ହୁଅନ୍ତି।” ଏପରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଋଷି ବନ୍ଦନା କରି କହିଲେ—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର କୃପାରେ ଏଠି ମୋର ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ।” ତାପରେ ଦେବତା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ, ଋଷିଙ୍କୁ ପୁନଃ କହିଲେ—“ମୋର କୃପାରେ ତୁମର ତପସ୍ୟା ହଜାର ଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ମୁଁ ସଦା ଏଠି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତୁମେ ସହ ବସିବି, ବିଶେଷ କରି ଏହି ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ। ଏହି ଜଗତରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ସରସ୍ୱତୀ ଉତ୍ତର ତଟରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଲୋକ ପାଇଁ କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ନାହିଁ। ପୂର୍ବ ତଟରେ ଜପ କରିଥିବା ଭକ୍ତ ଏଠି ପୁନଃ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏନାହିଁ; ସ୍ନାନ କରି, ଅଶ୍୵ମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଉଥିବା। ତପସ୍ୟା ଓ ଉପବାସରେ, ନିଜ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ କରି, ତପସ୍ୱୀ କେବେ ପାଣି, କେବେ ବାୟୁ, କେବେ ପତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିବା। ଏପରି ଭୂମିରେ ଶୁଇଥିବା ଓ ଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା—ଯେଉଁ ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜ କରିଥିବା, ସେ ପବିତ୍ର ଶରୀର ସହ ବ୍ରହ୍ମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଏକ ତିଳ କିମ୍ବା ସୁନା ଦାନ ହେଉ, ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଦାନ ସମାନ; ଏହି କଥା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି କହିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ୨୧ ପିଢି ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଏଠି ଏକ ଦଣ୍ଡ ପିଣ୍ଡରେ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି, ନିଜ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇ ଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ପୁନଃ ଖାଦ୍ୟ ଚାହିଁନାହିଁ, ମୋକ୍ଷ ମାର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀର ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣ; ସରସ୍ୱତୀ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଭାସୁମାନେ କହିଥିଲେ। ତୁମେ ଏବେ ଲବଣ ମହାସାଗରର ପଶ୍ଚିମ ତଟକୁ ଯାଉ; ଏହି ଉପସାଗର ଅଗ୍ନିକୁ ନିଅ, ଏବଂ ସାଗରରେ ଉତ୍ସର୍ଜନ କର। ଏହି କାମ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିର୍ଭୟ ହେବେ; ନହେଲେ, ଉପସାଗର ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଦହିବା। ସେହିପାଇଁ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର; ମା ଭାବରେ, ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଭୟତା ଦିଅ। ମହାବଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଏପରି କହିଲେ, ଦେବୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ; ମୋର ପିତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ବାଛନ୍ତୁ।” ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରେ, ଏଠି ଏକ କନ୍ୟା ଭାବରେ, ନିୟମରେ ଅଟୁଟ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା କେଉଁସି ସ୍ଥାନକୁ ଏକ ପଦ ମଧ୍ୟ ଚାଲିନାହିଁ। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଭାବିବା ଯୋଗ୍ୟ; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ସମସ୍ତେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଯାଇଥିଲେ। “ଓ ପ୍ରଜାପତି, ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହି ଉପସାଗର ଅଗ୍ନିକୁ ନେଇପାରିବ? ତୁମର କନ୍ୟା, ଦୂଷ୍ୟମାନ ଦୋଷ ନଥିବା ଏକ କନ୍ୟା, ସେଠି ଏହା କରିପାରିବ।” ପିତାମହ ସରସ୍ୱତୀ, ଚମକୁଥିବା କନ୍ୟାକୁ ଆଣି, ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ସ୍ନେହରେ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଓ ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଡାକିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ କହ, ଉପସାଗର ଅଗ୍ନିକୁ ନେଇ, ଲବଣ ସାଗରରେ ତ୍ୟାଗ କର।” ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ଶାରଦ କପୋତୀ ଭଳି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକ୍ଷୋଭ ହେଇ, କନ୍ୟା କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦୁଃଖ ଅଶ୍ରୁରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଜଳ ଅଣୁ ବିଛିତ ସଫେଦ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପଦ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପିତାମହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦୁଃଖରେ ବିଭୋର ହେଲେ। ତାପରେ, ଦୁଃଖରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ପିତାମହ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“କାନ୍ଦିବା ନୁହଁ; ତୁମେ କିଛି ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଓ ଲାଭ ପାଇବା। ଅଗ୍ନିକୁ ନେଇ, ଲବଣ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ତ୍ୟାଗ କର, ଓ କନ୍ୟା।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, କନ୍ୟା କମଳ-ଜନ୍ମାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, “ମୁଁ ଯିବି,” କହି ବିଦାୟ ନେଲେ। ପୁନଃ, ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ—“ଭୟ କରିବା ନୁହଁ।” ସେ ଭୟ ଛାଡି, ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ବିଦାୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବିଦାୟ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶଙ୍ଖ, ଡ଼଼କା, ମଙ୍ଗଳାଚାର ଧ୍ୱନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ସଫେଦ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସଫେଦ ଚନ୍ଦନ ଲେପି, ଶରତ ଦୀପ୍ତି ପଦ୍ମ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ତାରା ମାଳା ରହିଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ସମାନ ବିସ୍ତୃତ, ଦେବତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଯଶ ଦଶ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାର କରୁଥିଲା। ସେ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ହୃଦୟରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଜଗତକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଯାଉଥିଲା; ଏହି ସମୟରେ, ଚମକୁଥିବା ଗଙ୍ଗା, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।