ତେବେ, ସମସ୍ତେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ପୁଷ୍କର ସରୋବରକୁ ଦ୍ୱିଜନ୍ମମାନେ ‘ମହାପୁଷ୍କର’ ବୋଲି ନାମକରଣ କରିଥିଲେ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ବୋଲି ମାନାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ନିକଟରେ ବହୁତ କୁଞ୍ଚିତ ପୃଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ଏହାପରେ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ସରସ୍ଵତୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସରସ୍ଵତୀ ତୀର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବେର, ଇଙ୍ଗୁଡ଼, କଶ୍ମର୍ୟ, ପ୍ଲକ୍ଷ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଓ ବିଭୀତକ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ପଉଲୋମ, ପଳାଶ, କରିରା, ପିଲୁ ଏବଂ ସ୍ୟାନ୍ଦନ ଗଛ, ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ କପିଥ୍ଥ, କରବୀର, ବିଲ୍ୱ, ଅମ୍ଳତକ, ଅତିମୁକ୍ତ, କନ୍ଦ, ପାରିଜାତ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। କଦମ୍ବ ଜଙ୍ଗଲ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଫଳ, ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ବାୟୁ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହଳିଯାଉଥିଲା, ଦନ୍ତୋଲୁଖଳିକା ଗଛ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ଏହି ତୀର୍ଥ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ, ବିଶେଷକରି ପାଥରରେ ଛାତି ଦେଇ ପଢ଼ୁଥିବା ମୁନିମାନେ, ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା; ସ୍ଵାଧ୍ୟାୟର ଧ୍ୱନି ଉପଚିଯାଉଥିଲା, ଶତଶଃ ମୃଗମାନେ ଏଠାରେ ଚରିଉଥିଲେ। ଅହିଂସା ଓ ପରମ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାକୁ ଶୋଭିତ କରୁଥିଲେ; ଏହି ତୀର୍ଥ କଞ୍ଚନ, ପୂର୍ବ ନନ୍ଦା, ବିଶାଳକା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। ଏଠାରେ, ପୁଷ୍କରରେ ସରସ୍ଵତୀ ପଞ୍ଚ ଧାରାରେ ବହୁଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆସନ ଭୂମିରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଗଲେ, ଶୁଭ ଦିନ ଘୋଷିତ ହେଲା, ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ଦେବମାନେ ଲାଗିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଇଥିଲେ। ସେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା; ତାଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲା। ଏଠାରେ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମମାନେ ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସେବା କରିଥିଲେ; ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଚାଲୁଥିଲା; ସେହି ଯଜ୍ଞର ସଫଳତାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲେ—ତେଣୁ ମାନବମାନେ କଣ କହିବେ? ପୁଷ୍କରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା। ଏଠି, ଭୀଷ୍ମ, ଋଷିମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସରସ୍ଵତୀଙ୍କୁ ‘ସୁପ୍ରଭା’ ଓ ‘ସରସ୍ଵତୀ’ ବୋଲି ନାମକରଣ କଲେ। ସରସ୍ଵତୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ୍ ମନେ କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ସରସ୍ଵତୀ ଏହି ପୁଷ୍କରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏବଂ ପଣ୍ଡିତମାନେଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ସରସ୍ଵତୀ ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ଧାରାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ, ତୀର୍ଥକୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କଲେ; ସେ ‘ସୁପ୍ରଭା’ ଓ ‘ସରସ୍ଵତୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି, ଶାନ୍ତ ଋଷିମାନେ ନିଜ-ନିଜ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସରସ୍ଵତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ପରେ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସରସ୍ଵତୀ ଦେବୀ ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ସରସ୍ଵତୀଙ୍କୁ ‘ପୂର୍ବବାହିନୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବେ, ରାଜନ୍, ଭୂମିରେ ଘଟିଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣ। ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଙ୍କଣକ ଏକ କୁଶ ଘାସର କାଟରେ ଆହତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତର ଘାଉଠାରୁ ଗଣ୍ଡ ରସ ବହୁଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ସହିତ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲା—ସେଠି ଦେବତା ମାନେ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଅପାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଆଯାଇଲା: “ସେଉଁଭଳି ନୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଋଷିଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ପଠାଯିବାକୁ ହେଲା। “ସେ ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିବା।” ରୁଦ୍ର ଗଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ଏହି ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଣ କାରଣରୁ ତୁମେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛ? ତୁମେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି।” ଏପରି ନିବାରଣ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷି ନୃତ୍ୟ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି କି, ମୋ ହାତରୁ ଗଣ୍ଡ ରସ ବହୁଛି?” ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି; ଦେବତା ହସି ଏହି ମୋହିତ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏଥିରେ ମୁଁ ବିସ୍ମିତ ନୁହେଁ; ଏଠି ମୋତେ ଦେଖ।” ମହାଦେବଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଶୁଣି, ଋଷି ଧ୍ୟାନ କରି ଚିନ୍ତା କଲେ—“କିଏ ମୋତେ ରୋକିଲେ?” ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ସେ ନିଜ ଅଙ୍ଗୁଠିକୁ ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଚାପିଲେ। ଘାଉଠାରୁ, ରାଜନ୍, ଧଳା ତୁଷାର ସମ ଭସ୍ମ ନିସ୍ସରିଲା; ଏହା ଦେଖି ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଚରଣେ ପଡ଼ି କହିଲେ: “ମୁଁ ରୁଦ୍ରଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ ବୋଲି ମନେ କରେନି, ହେ ଦେବ; ତୁମେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଚରାଚର ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ। ନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କହନ୍ତି—ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ତୁମର ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି; ଯୁଗ ଶେଷେ ସମସ୍ତେ ପୁଣି ତୁମେ ଲୟ ହୁଅ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିପାରନ୍ତିନାହିଁ—ମୁଁ କିପରି? ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛ। ତୁମେ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ କାରଣ; ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ଭୟ ହୁଅନ୍ତି।