ଏହି ଉତ୍କଳନାୟ ଗଥାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ — ଯୋନିଭକ୍ଷ, ବୃଷପର୍ବ, ଲିଙ୍ଗଭକ୍ଷ, ଭଳି ବୈରୁରୁ, ନିହ୍ପ୍ରଭା, ସପ୍ରଭା, ପ୍ରଖ୍ୟାତ ନିରୁଦାର । ଏକଚକ୍ର, ମହାଚକ୍ର, ଦ୍ୱିଚକ୍ର, କୁଳସମ୍ଭବ, ଶରଭ, ଶାଳଭ, କ୍ରପଥ, କ୍ରପଥ, କ୍ରଥ — ଏମିତି ଅନେକ ଦାନବଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା । ଏହି ଦାନବମାନେ — ବୃହଦ୍ବନ୍ତି, ମହାଜିହ୍ୱା, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଧ୍ୱନି, ଦୀର୍ଘଜିହ୍ୱା, ଉର୍କନୟନ, ମୃଦାକାୟ, ମୃଦପ୍ରିୟ; ଏହି ମାନେ ଏହି ସମାବେଶରେ ଆସିଥିଲେ । ଏହି ଦାନବମାନେ ବାୟୁ, ଗରିଷ୍ଠ, ନାମୁଚି, ଶମ୍ବର, ବିଜ୍ୱର, ବିଭୁ, ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ, ଚନ୍ଦ୍ରହର୍ତା, କ୍ରୋଧବର୍ଦ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । କାଳକ, କାଳକନ୍ତ, କୁଣ୍ଡଦା, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ, ଗରିଷ୍ଠ, ବରିଷ୍ଠ, ପ୍ରଲମ୍ବ, ନରକ, ପୃଥୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଏହି ଦାନବମାନେ — ଇନ୍ଦ୍ରତାପନ, ବାତାପି, କେତୁମାନ, ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, ଅସିଲୋମା, ସୁଲୋମା, ବାଶ୍କଳି, ପ୍ରମଦା, ମଦା; ଏବଂ ଶୃଗାଳମୁଖ, କେଶୀ, ଶରଦା, ଏକାକ୍ଷ, ରାହୁ, ବୃତ୍ର, କ୍ରୋଧବିମୋକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଏମିତି ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ କହିଲେ — “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛୁ; ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ତିନି ଲୋକ ପାଇନାହିଁ ।” ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା କହନ୍ତୁ; ଆମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବା । ଏ ଦେବମାନେ ଅଦିତିର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଆମ ପାଖରେ ହାରିଯାନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପାନ୍ତି; ତେଣୁ ସେମାନେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ।” ସେମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ — “ଆପଣ ଆମେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଦେବମାନେ ପୁନି ଆମ ପାଖରେ ଆସନ୍ତୁ । ନିଶ୍ଚୟ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଉପରେ ବିରୋଧ ହେବ; ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଏକସাথে ଦେଖିବାକୁ ରହିବା ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଦାନବମାନଙ୍କ ଏହି ଗର୍ବିତ କଥା ଶୁଣି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ, ଶକ୍ର ସହିତ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ — “ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ରୁଦ୍ର ସହିତ, ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ; ସେମାନେ ବିଘ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ।” “କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଧୈର୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲେ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ । ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆପଣ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଥିରେ ଭୂମି ଦାନବମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ହେବ, ଶକ୍ରଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଓ ମୁଁ ଏକସাথে ରହିବା ।” “ମାରୁତମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ସେବକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ; ଆମେ ଦାନବମାନଙ୍କର ଧନ ନେଇ, ଯଜ୍ଞରେ ଅର୍ପଣ କରିବା । ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏଠାରେ ଆସିବେ, ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବେ, ତେବେ ଆମେ ତାଙ୍କର ପତନ କରିବା, ଦାସତ୍ୱରେ ଆଣିଦେବା ।” ଏପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ କହୁଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — “ଏହି ଦାନୁପୁତ୍ରମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ରୋଷ ବାଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଆପଣ ରୁଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରଖନ୍ତୁ; ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେଲେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ, କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ ।” “ମୁଁ ଆପଣ ଓ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଛି; ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିରୋଧ, ସମୟ ଆସିଲେ ସମସ୍ତେ ତାହାକୁ କରନ୍ତୁ ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦାନବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ — “ମୋ ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନେ ସହିତ କୌଣସି ବିରୋଧ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।” “ସମ୍ବିଧାନ ରଖିବା, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସହଯୋଗ କରିବା ।” ଦାନବମାନେ କହିଲେ — “ହେ ପିତାମହ, ଆପଣ ଯେପରି କହିବେ, ଆମେ ତାହା କରିବା ।” “ଦେବମାନେ ଆମର ପରମ୍ପରା; ସେମାନେ ଆମପାଖରୁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ । ଏହି ଦାନବମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଆଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ । ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଯଜ୍ଞର ବିବରଣୀ ଶୁଣି, କେଶବ ତାଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ । ପିନାକଧାରୀ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ଆସନ ଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ । ଗୋଦାନ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ନିରାପଦ ମଙ୍ଗଳ କୁ ଜାଣି, ପୁଷ୍କରରେ ବାସ ଦେଲେ, କହିଲେ — “ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ ।” ଏହି ଋଷିମାନେ, ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହ୍ରଦକୁ ଶୋଭିତ କଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାନ୍ତି । କିଛି ଋଷି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, କିଛି ଓଚ୍ରା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; କିଛି ଦୀର୍ଘ ଦାଡ଼ି, କିଛି କମ୍ ଦାନ୍ତ, କିଛି ଉଭା ଆଖି । କିଛି ମହା ଦେହ, କିଛି ଉଭା ଚକ୍ଷୁ, କିଛି ଦୀର୍ଘ କାନ, କିଛି ବିକୃତ କାନ, କିଛି ଫାଟିଯାଇଥିବା କାନ । କିଛି ଦୀର୍ଘ ଫୋରହେଡ୍, କିଛି ବିକୃତ ଫୋରହେଡ୍, ତାଙ୍କର ସିନ୍ଧି ଓ ଚର୍ମ ସ୍ପଷ୍ଟ; ସେ ଶୁଧ୍ଧ ମନର ଋଷିମାନେ ପେଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ପୁଷ୍କରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଦେଖି, ମାନବ ସିଂହମାନେ ତାହାର ଆକର୍ଷଣରେ ତଟକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷି, କିଛି ପଥର ଭଙ୍ଗିଥିଲେ, କିଛି ଚୁନା ଚବାଇଥିଲେ, କିଛି ଶୁଧ୍ଧିରେ ଲିନ ହେଇଥିଲେ । କିଛି ହବା ଉପରେ ଜୀବନ ରଖିଥିଲେ, କିଛି ପାଣି ଉପରେ, କିଛି ପତ୍ର ଉପରେ; ଅନେକ ନିଜ ନିଜ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ, କିଛି ମାଟି ଉପରେ ଶୁଇଥିଲେ । ହ୍ରଦରେ ମୁହ ଦେଖି, ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ମୁହ ପାଇଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ଏକାପରେ ଏକ ଦେଖିଲେ । ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳରେ ମୁହ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମୁହ ସୁନ୍ଦର ହେଲା; ଏହିପରି ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏହିକୁ ‘ମୁହଦେଖା’ ନାମ ଦେଲେ । ସ୍ନାନ ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରି, ସେମାନେ ଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେଲେ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ । ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ମୂଳ୍ୟବାନ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞ ଦେଇ, ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା କରି, ରାଜା, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଶୁଧ୍ଧ କରିଲେ । ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପରିବେଶରେ ଦାନବ, ଦେବ, ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଳନ କରି, ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରକୁ ଶୋଭିତ କରିଥିଲେ ।