ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପକା କାହାଡ଼ିର ଅଞ୍ଜଳି ଯଥାଯଥିକ ଅର୍ପିତି, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋମ ଅର୍ପଣ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିଏ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ଶିରୋନମ୍ର ହୁଏ। ତ୍ରେତାଯୁଗର ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପରମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୂଜା କରିଥିଲେ; ଯେପରି ସେଠି ସୃଷ୍ଟି ହେଇଥିଲା, ସେଉଁପରି ପୁଣି ଯଜ୍ଞର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏପରି, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଅନୁସରଣ କରିଲେ; ସେ ପୁଣି ଶୁଭ, ବୃଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ଅବିଧେୟ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ପିତାମହା ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶଗ୍ରାହୀ ଲୋକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଧନୁଷ ଧରି ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ରାଜାମାନେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ନିଜକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ଯଜ୍ଞ ସ୍ୱୟଂ ଯଜ୍ଞର ରୂପ ନେଲେ। ସେଠି, ଶୁଭ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞିକମାନେ କିଏ ହେବେ ତାହା ବିନ୍ୟାସ କଲେ; ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରଧାନ ଯଜ୍ଞିକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ବାହ୍ୱୃଚ ପ୍ରଥାର ପ୍ରମୁଖ ପାଠକଙ୍କ ସହିତ ନିୟମିତ ମଙ୍ଗଳକର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ସେଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞର କ୍ରମ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିଲେ। ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନ, ବେଦର ଜ୍ଞାନ ଓ ପାଠର ପାରଙ୍ଗତତା, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ବିଧି ଜାଣନ୍ତି, ଶବ୍ଦଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ, ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇଥିଲେ। ମୀମାଂସା ଓ ତର୍କର ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବକ୍ତବ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ପାଳନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଠ ଓ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବାରେ ଲିନ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହା, ସେଇ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଉଭୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ସେଠି ପୂଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରଜାପତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଡକ୍ଷ, ବଶିଷ୍ଠ, ପୁଲହ, ମରୀଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଙ୍ଗିରା, ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ଗୌତମ ଏବଂ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହିଠି ଜ୍ଞାନ, ମଧ୍ୟମାକାଶ, ବାୟୁ, ପ୍ରକାଶ, ଜଳ, ପୃଥିବୀ; ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବିକାର ଓ ଯାହା କି ବଡ଼ କାରଣ, ଚାରିଟି ବେଦ—ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଶବ୍ଦ, ଶିକ୍ଷା, ନିରୁକ୍ତ, କଳ୍ପ, ଛନ୍ଦ, ଏହି ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଦେଇ; ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ମୀମାଂସା, ଗଣିତ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ। ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଜ୍ଞାନ, ଇତିହାସ, ଏହି ସମସ୍ତ ଉପବେଦ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦମାନେ ଶୋଭିତ। ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା, ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପିତାମହାଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ନିଶ୍ଚୟ, ନିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେଉଥିଲା। ଏହିଠି ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ପିତାମହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ: ଧନ, ଧର୍ମ, କାମ, ଦ୍ୱେଷ, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଆନନ୍ଦ। ଶୁକ୍ର, ବୃହସ୍ପତି, ସମ୍ବର୍ତ୍ତ, ବୁଧ, ଶନି, ରାହୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ। ମାରୁତ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ପିତୃମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୋମ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଗାୟତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗତାରଣୀ, ସପ୍ତବିଧ ରୂପରେ ବାଣୀ, ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷର ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଟିକା, ଦେହଧାରୀ, ମହାରାଜ; କ୍ଷଣ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଘଣ୍ଟା, ଦିନ ଓ ରାତି। ପକ୍ଷ, ମାସ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦେବମାନେ ସହିତ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବୀମାନେ—ଲଜ୍ଜା, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରୀ, ପ୍ରଭା, ଧୃତି, କ୍ଷମା, ଶ୍ରୀ, ଆଚାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି। ଶ୍ରୁତି, ସ୍ମୃତି, ଧୈର୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ, କ୍ରିୟା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ-ଅପ୍ସରା, ନୃତ୍ୟ-ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବମାତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି: ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ଶିବି, ଶଙ୍କୁ, ରୟା, ଶଙ୍କୁ। ବେଗବାନ, କେତୁମାନ, ଉଗ୍ର, ସୋଗ୍ର, ବ୍ୟାଗ୍ର, ମହାସୁର; ପରିଘ, ପୁଷ୍କର, ସାମ୍ବ, ଏବଂ ଘୋଡ଼ାର ମହାପତି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଲି, କୁମ୍ଭ, ସଂହ୍ରଦ, ଗଗନପ୍ରିୟ, ଅନୁହ୍ରଦ, ହରିହର, ବରାହ, କୁଶ, ରାଜା। ଯୋନିଭକ୍ଷ, ବୃଷପର୍ବ, ଲିଙ୍ଗଭକ୍ଷ, ବୈରୁରୁ, ନିଃପ୍ରଭା, ସପ୍ରଭା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିରୁଦର। ଏକଚକ୍ର, ମହାଚକ୍ର, ଦ୍ୱିଚକ୍ର, କୁଳସଂଭବ, ଶରଭ, ଶଲଭ, କ୍ରପଥ, କ୍ରପଥ, କ୍ରଥ। ବୃହଦ୍ବନ୍ତି, ମହାଜିହ୍ୱା, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଧ୍ୱନି, ଦୀର୍ଘଜିହ୍ୱା, ଉର୍କନୟନ, ମୃଦକାୟ, ମୃଦପ୍ରିୟ। ବାୟୁ, ଗରିଷ୍ଠ, ନାମୁଚି, ଶମ୍ଭର, ବିଜ୍ୱର, ବିଭୁ, ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣ, ଚନ୍ଦ୍ରହର୍ତ୍ତା, କ୍ରୋଧବର୍ଧନ। କାଳକ, କାଳକାନ୍ତ, କୁଣ୍ଡଦ, ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ, ଗରିଷ୍ଠ, ବରିଷ୍ଠ, ପ୍ରଲମ୍ବ, ନରକ, ପୃଥୁ। ଇନ୍ଦ୍ରତାପନ, ବାଟାପି, କେତୁମାନ, ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, ଅସିଲୋମା, ସୁଲୋମା, ବଶ୍କଳି, ପ୍ରମଦ, ମଦ। ସ୍ରୁଗାଳମୁଖ, କେଶୀ, ଶରଦ, ଏକାକ୍ଷ, ରାହୁ, ବୃତ୍ର, କ୍ରୋଧବିମୋକ୍ଷଣ। ଏହି ଓ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକାଠି ହୋଇ, କହିଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି; ଆପଣ ଆମକୁ ତିନି ଲୋକ ଦେଉନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଇ, ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ପିତାମହ, ଏଠାରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ କଣ କରିବା? ଆମ ପାଇଁ ଯାହା କଲ୍ୟାଣକାରୀ, ତାହା କହନ୍ତୁ; କାରଣ ଆମେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବା।