ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମହାପୁରୁଷ, କିଛି ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ ଚୋରାଏ, କିଛି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଗୁଣରେ ମୁହଁ ଦେଉଛନ୍ତି; ଏମିତି ଅପରାଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ କିପରି ନରକକୁ ଯାଉନାହାନ୍ତି? ଏହାର ସତ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ? ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ। ଏହି ପାପ ନାଶ ପାଇଁ କ’ଣ ସହଜ ଉପାୟ ଅଛି? କିମ୍ବା କ’ଣ ସାଧାରଣ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ?” ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ, “ଅତି ଉତ୍ତମ ପ୍ରଶ୍ନ! ଏହି ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ ଉପାୟ ବିଷୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ କେହି କହିନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲା ପରେ, ମୁଁ କହିବି। ମାଘ ମାସ ଆସିଲେ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସ୍ନାନ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, କାମ, କ୍ରୋଧ, ମଦ, ମାତ୍ସର୍ୟ, ଲୋଭ ଓ ନିନ୍ଦା ଛାଡ଼ି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରିଥାଏ, ସେ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗୋବର ନେଇ, ତିଳ ଓ ବସ୍ତ୍ର ମିଶାଇ ଛୋଟ ଗୋଲା ବନାଇଥାଏ। ଏଠାରେ ୧୦୮ ଗୋଲା ବନେଇବା ଉପରେ ବିଶେଷ ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ ଯଦି ଆଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଆଦି ତିଥି, କିମ୍ବା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦିନ ଅଛି, ଏହି ଶୁଭ ସମୟରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାର ବିଧି ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ତ୍ରୁଟି ହୋଇଥାଏ। ଏକାଦଶୀ ରାତି ସାରା ଜାଗି ଅଗ୍ନିହୋମ କରି, ପୁନି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କପୂର ଓ କୃସର (ଅନ୍ନ) ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉଚିତ ପଦ୍ଧତିରେ ଲାଉ, ନଡିଆ, ବିଜ ଭରା ପାତ୍ର, କିମ୍ବା ଏହା ନାମିଳିଲେ ଗୁଆ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ କହାଯାଏ: “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୟାମୟ, ଅଶ୍ରୟହୀନଙ୍କ ଅଶ୍ରୟ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ତଳିଥିବା ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଦୟା କର; ହେ କମଳନୟନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ମୋ ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏହି ଭାବେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ—ଏକ କୁମ୍ଭ, ଛତା, ପାଦୁକା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, “ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମୋପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା ଚାହିଁ। ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କଳା ଗାଈ ଓ ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ଓ ଭୋଜନ ପାଇଁ କଳା ତିଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ତିଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅଙ୍କୁରିତ ତିଳ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଯେତେ ତିଳ ଦାନ, ସ୍ନାନ, ଅନ୍ନ, ହୋମ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯିବ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଯେ ତିଳ ଦାନ କରେ, ଖାଏ, ସ୍ନାନ କରେ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରେ, ହୋମ କରେ, ଜଳ ଦେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ କରେ—ଏହି ଛଅ ଉପାୟ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ତେବେ ନାରଦ ମୁନି ପଚାରିଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଷଟ୍ତିଳା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଫଳ କ’ଣ? ଏହାର କଥା କୁହନ୍ତୁ।” ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏହା ମୋତେ ଯେମିତି ଘଟିଥିଲା, ସେଥିର କଥା ଶୁଣ। ପୃଥିବୀରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଥିଲେ, ସେ ସଦା ବ୍ରତରେ ଲିନ, ଦେବପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପ୍ରତି ମାସେ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ମୋତେ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କନ୍ୟାମାନେ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଅତି ଗଭୀର ଥିଲା। ଘରର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କୁ କିଛି ଦେଉନଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରୁନଥିଲେ। ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲି, “ତାଙ୍କର ଶରୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, ନିଶ୍ଚୟ। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଶୁଧ୍ଧି ହେଲା, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ନଦାନ ଦ୍ୱାରା ଯେ ପରମ ତୃପ୍ତି ମିଳେ, ତାହା ଦିଅନଥିଲେ।” ଏହି ଭାବେ ଭାବି, ମୁଁ ଏକ କପାଳଧାରୀ ବେଶରେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଲି। ସେ ପଚାରିଲେ, “କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, କ’ଣ ଚାହଁ?” ମୁଁ କହିଲି, “ଭିକ୍ଷା ଦିଅ।” ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏକ ମାଟିର ଚିଁଡ଼ା କଞ୍ଚା ପାତ୍ରରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହା ହେବା ସହିତ, ମୁଁ ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଯାଇଲି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ତପୋବଳରେ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ମାଟି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଘର ମିଳିଲା, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଧାନ୍ୟର ଏକ ଛାୟା ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ଘର ଦେଖି, ଏଉଁଠି କିଛି ନ ଦେଖି, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏତେ ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା, ଉପବାସ କଲି, ତଥାପି ମୋ ଘର ଶୂନ୍ୟ କାହିଁକି?” ମୁଁ କହିଲି, “ତୁମ ଘରକୁ ଯାଅ, ଦେବୀମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ; ତେବେ ଦ୍ଵାର ଖୋଲିବା ପୂର୍ବରୁ ଷଟ୍ତିଳା ଉପବାସର ମହିମା କହିବାକୁ ପ୍ରେରଣା କର।” ସେ ମନୁଷ୍ୟୀ ଭାବେ ଘରକୁ ଗଲେ, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀମାନେ ଆସି, “ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛୁ, ଦ୍ଵାର ଖୋଲ,” ବୋଲି କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହଁ, ତେବେ ଷଟ୍ତିଳା ଉପବାସର ମହିମା କୁହ।” ତେବେ ଦେବୀମାନେ ଏହି ଉପବାସର କଥା କହିଲେ, ଏଭଳି ମୋ ଦର୍ଶନ ହେଲା। ଏଭଳି ଷଟ୍ତିଳା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ମହିମା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାପ ନାଶ ହୁଏ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ।