ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତାନହୀନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେବେ ନାହିଁ; ଏହି ସମୟରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ଗୌରୀ ମହାସତ୍ତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ମହାନ ମନୋଭାବ ଧାରଣ କରି, କୃପାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, କାରଣ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ଏହି ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଚାହୁଁଥିଲେ। ତାପରେ, ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏପରି ଦୟାଶୀଳ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତ୍ରୀ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଏମିତି ଷ୍ଟୁତି କଲେ: “ହେ ବେଦମାତା, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ହେ ଗାୟତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଦୂର କରିବାରୀ, ଆପଣ ଶବ୍ଦର ମୂଳ ଏବଂ ସପ୍ତମୂର୍ତ୍ତିର ଧାରିଣୀ। ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତିଗୀତ, ସମସ୍ତ ଗୀତ, ସମସ୍ତ ଅକ୍ଷର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ, ସମସ୍ତ ଟିକା ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ଅକ୍ଷର, ଏହି ସବୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ଧଳା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୂସର ଦେହର ଧାରିଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରତିମା ମୁହଁ, କଦଳୀ ଗଛର ମାନ୍ଦର ମତି ମୃଦୁ ଚଉଡ଼ିଆ ବାହୁ, ହସ୍ତରେ କୁଷ୍ଟି ଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ପଦ୍ମ ଧରି, ସୁନ୍ଦର ଶୁକ୍ଳବସ୍ତ୍ର ଓ ଲାଲ ଉତ୍ତରୀୟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଭଳି ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ଦୁଇ କାନରେ ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭା ପାଉଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖୀ ତାଙ୍କର ଚେହେରା ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ମୁକୁଟ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଚୂଡ଼ା ଶୋଭା, ବାହୁଗୁଡ଼ିକ ନାଗର ଗୁଞ୍ଜିକା ପ୍ରତିମା, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଗୋଲା, ସମ ନିପଲ୍ସ ଥିବା ଅତି ରୂପବତୀ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ। ତିନି ଭାଗର ଚିହ୍ନ ଥିବା ସୁନ୍ଦର କଟି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନିତମ୍ବରେ ଗର୍ବିତ, ଗଭୀର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନାଭି, ଚଉଡ଼ିଆ ନିତମ୍ବ, ରୂପବତୀ ଉରୁ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ଗଢ଼ା ଉରୁ, ଗଢ଼ା ଜଂଘା ଏବଂ ଚମତ୍କାର ପାଦ ଅଛି। ତିନି ଲୋକର ଧାରଣକାରୀ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନଙ୍କର ଅଭିଲାଷା ସଦା ପୂରଣ ହୁଏ। ଅତି ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆପଣ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ। ଯେଉଁମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ ହେବେ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନ ଉପାସନା ମିଳିବ। ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ମହିମା ଜାଣି ଉପାସନା କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ, ପୁତ୍ର ହେଉ କି ଧନ। ଅରଣ୍ୟ, ବିପଦ, ମହାବନ, ବିଶାଳ ସାଗର, କିମ୍ବା ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଯିବା—ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଆପଣ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ସିଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଲଜ୍ଜା, ଜ୍ଞାନ, ନମ୍ରତା, ବୁଦ୍ଧି, ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାତି, ତେଜସ୍ଵିନୀ, ନିଦ୍ରା, କାଳରାତ୍ରି—ସମସ୍ତ ଆପଣ। ଆପଣ ଅମ୍ବା, କମଳା, ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ମାତା, ଗାୟତ୍ରୀ, ପରାକୃତି ମହିଳା। ବିଜୟ, ଜୟ, ପୋଷଣ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, କରୁଣା—ସବୁ ଆପଣ; ସୋଧ୍ୱୀ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ପିତାମହଙ୍କ କ୍ରିୟା ଆପଣ। ଅନେକ ରୂପରେ, ବିଶ୍ୱରୂପୀଣୀ, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ, ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ଭକ୍ତମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଉଦାର ଦୃଷ୍ଟି। ନଗର, ତୀର୍ଥ, ଆଶ୍ରମ, ଅଟବୀ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ବାସ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସିଂହାସନରେ, ବାମପାର୍ଶ୍ଵେ ଗାୟତ୍ରୀ, ଡାହାଣପାର୍ଶ୍ଵେ ସାବିତ୍ରୀ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା। ଯଜ୍ଞରେ ବେଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣା, ରାଜାଙ୍କ ସିଦ୍ଧି, ସାଗରସୀମା—ସବୁ ଆପଣଙ୍କ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା, ପରମ ତେଜ, ତାରାମଣ୍ଡଳର ତେଜ, ନାରାୟଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆପଣ। ମୁନିମାନଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧି, ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ରୋହିଣୀ, ରାଜସଭା, ତୀର୍ଥ, ନଦୀସଙ୍ଗମରେ ଆପଣ ଅବସ୍ଥିତ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରାତ୍ରିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରତିମା, ନୀତିରେ ଜ୍ଞାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଧୃତି—ସବୁ ଆପଣ। ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉମାଦେବୀ ଭାବରେ ପୂଜିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ ଆପଣ, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମମୟ ମନଃସ୍ଥିତି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। କୃଷକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୀତା, ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ, ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବିଧୱା ଦାନ କରିଥିବା, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରିଥିବା ଆପଣ। ଯେତେବେଳେ ପୂଜିତ, ରୋଗ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଭୟ ଦୂର କରିବେ; କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେବେ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥିବା ମଙ୍ଗଳଦାୟିନୀ ଦେବୀ ହେବେ। ଏହି ସ୍ତୁତି ଯେଉଁମାନେ ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ—ଏହି ନେଇ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ ଗାୟତ୍ରୀ କହିଲେ, “ମୋ ପୁତ୍ର, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ଏହିପରି ହେବ।” ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ସତ୍ୟରେ ଶୁଣିଲି। ଏଠି ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହେଇଥିଲା, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ବିରୋଧ ଓ ଶାପଦାନ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଥିଲା। ତପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ରୁଦ୍ର ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ; ଏହି ଶୁଣି, ପରମାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସବିସ୍ତାରେ କଥା ଏକଥା କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ମୋର ଦେହ କୁସୁମ୍ପୁଳକ ହୋଇଯାଇଲା, ମନ ଶାନ୍ତିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ କୌତୁହଳ ଉପଜିଲା। ପରମ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତୁତି ରଚନା କରି, ପର୍ବତ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଏହା ପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ତିନିଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ଦେବୀଙ୍କୁ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିଛି, ଏଠି ପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, କ’ଣ କରାଯାଇଥିଲା ତାହା ମୋତେ କ୍ରମକ୍ରମେ କହ। ଏହା ଶୁଣି, ମୋର ଦେହ ପବିତ୍ର ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।