ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସବୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ଚାଲିଗଲେ। ସାବିତ୍ରୀ ଯିବା ପରେ, ଗାୟତ୍ରୀ ମହିଳାମାନେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏଉଁ ଦୟାମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି—ଯେଉଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ, ସେମାନେ ବସ୍ତ୍ର, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସୁଖ ଓ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ଘରେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସୁଖ, ପୁଅ-ନାତି ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।” ତାପରେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ, “ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଓ ପ୍ରୟାସରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ, ତୀର୍ଥ ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳର ଏକ କୋଟି ଗୁଣା ଅଧିକ ଫଳ ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଉପବାସ ରଖି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ପ୍ରାଚାର୍ୟମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପୂଜା କରାଯାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦେବତାଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ପର୍ବ ଘୋଷିତ, ଏହା ଭକ୍ତି ଭାବରେ କରିଥିଲେ ମଣିଷମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ଏହି ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ନଗର ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ-ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ନେଇଯିବା ଉଚିତ, ପରେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ବଂଶଜଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତାପରେ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଯିବା ଉଚିତ। ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରଥର ଆଗରେ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ, ରାତି ସାରା ଜାଗି, ବିଭିନ୍ନ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଲୋକମାନେକୁ ମନ୍ତ୍ରପାଠ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଘୃତ, ଦୁଧ ଓ ଖିର ଦେବା ଉଚିତ। ମଙ୍ଗଳ ବିଧିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପବିତ୍ର ଶବ୍ଦ ଘୋଷଣା କରି, ରଥକୁ ସମଗ୍ର ନଗର ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯିବେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରଥ ଚାରି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଋକ୍, ଅଥର୍ବ, ସାମ, ଯଜୁର୍ ବେଦ ଅନୁସାରେ ଟାଣିବେ। ଦେବତାଙ୍କ ମହାରଥକୁ ସଠିକ୍ ମାର୍ଗରେ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଭାବେ ସମଗ୍ର ନଗର ଘୂରାଯିବା ଉଚିତ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉପାସନାକାରୀ ଏହି ରଥ ଟାଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଜଣେ ସହାୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ରଥରେ ଚଢ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସହାୟ, ଆଗରେ ଏକ ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଓ ଶଂଖ ନାଦରେ ରଥକୁ ସମଗ୍ର ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଘୂରାଯିବା ଉଚିତ। ପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇ, ଆରତି କରିବା ପରେ, ଯେଉଁଏ ଏହି ଯାତ୍ରା କରିବେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେଖିବେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। କାର୍ତ୍ତିକ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଦୀପ ଦେଇଥିଲେ ବି ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ବ୍ରହ୍ମା ମଣ୍ଡପରେ ନିଜକୁ ତାଜା ଫୁଲ, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ପ୍ରଥମ ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଁଚିବେ; ଏହା ମହା ମଙ୍ଗଳ ଅତିଥି ଦିନ, ଯାହା ରାଜା ବଳିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହି ବାଲେୟୀ ଦିନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନିଜକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅପରିମିତ ତେଜସ୍ବୀ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ପ୍ରଥମ ଦିନ ବିଶେଷ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଏହି ଦିନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଯଦି ଶ୍ୱପଚଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ପରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ, କ୍ଳେଶ, ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ସ୍ନାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆରତି କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗାଏ, ମହିଷ ଆଦିରୁ ଯାହା କିଛି ମିଳେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରି, ତାହାର ଦ୍ୱାର ଉପରେ ମାଳା ରଖିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ତିଆରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କାର୍ତ୍ତିକ, ଆଶ୍ୱୟୁଜ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଏହି ତିନି ଅତିଥି ଦିନ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଘୋଷିତ, ଯେଉଁଥିରେ କାର୍ତ୍ତିକ ଦିନରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ଶତଗୁଣ ଫଳଦାୟକ। ବଳି ରାଜାଙ୍କ ଦିନ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଲାଭକାରୀ। ଗାୟତ୍ରୀ କହିଲେ, “ସାବିତ୍ରୀ ତୁମକୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବେ ପୂଜା କରିବେନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋ କଥା ଶୁଣି ଏହି କ୍ରିୟା କରିବେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ଶେଷରେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।” ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଜାଣି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି; ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ। ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପରେ ତୁମ ହାରାଇଥିବା ନଗର ପୁନର୍ବାସ କରିବେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଦେଇଥିବା ହେବ। ଜବ ବିଷ୍ଣୁ ଭୂଲୋକରେ ଅବତାର ନେବେ, ଭାଇ ସହିତ ତୁମେ ଭାରୀ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ, କାରଣ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅପହୃତ ହେବେ। ଶତ୍ରୁ ଦଳନ ପରେ ଦେବମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପାଇବେ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ କରି, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।