ଏକ ଦିନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଆପଣ ମୋତେ ଦୟା କରି ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ କେଉଁ ଏକାଦଶୀ ଅଛି? ଏହାର ନାମ କଣ? ଏହାର ବ୍ରତ କିପରି କରାଯିବ? ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବୁଝାନ୍ତୁ।” ତେବେ ଦଳଭ୍ୟ ମୁନି କହିଲେ, “ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ପାପ କରନ୍ତି; କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କେହି ଅନ୍ୟର ଧନ ଚୋରା କରନ୍ତି, କେହି ଅନ୍ୟର ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ମୁହଁ ଦେଇ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏମାନେ କିପରି ନରକ ଯାଉନାହିଁ? କେଉଁ ସହଜ ଉପାୟରେ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ଦାନରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ? ଏହା ମୋତେ ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ କେହି କୁହିନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା ଖୋଲା କହିବି। ମାଘ ମାସରେ ଏକ ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ, ନିଃସ୍ତେଜ, କ୍ରୋଧ, ଅଭିମାନ, ଦ୍ୱେଷ, ଲୋଭ ଓ ନିନ୍ଦାରୁ ମୁକ୍ତ ଲୋକ, ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପାଦ ଧୋଇ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଗୋବରକୁ ତିଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ମିଶାଇ ଛୋଟ ଗୋଲା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ୧୦୮ ଗୋଲା ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ। ମାଘ ମାସରେ ଆଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ, କିମ୍ବା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଥିଲେ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାର ବିଧି ମୋତେ ଶୁଣ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନାନ କରି, ପ୍ରଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ତ୍ରୁଟି ହୋଇଯାଇ। ଏକାଦଶୀ ରାତି ସାରା ଜାଗିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି ହୋମ କରି, ଦେବେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ହରିଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କାପୁର ଦ୍ୱାରା, ତଥା ରସିକ କ୍ରିସର ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଲାଉ, ନଡିଆ, କିମ୍ବା ତିଲ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏହା ନ ଥିଲେ ଚୁନି ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: “ହେ କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଦୟାମୟ, ନିରାଶ୍ରୟମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତୁ; ହେ ପରମ ପୁରୁଷ, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ହେ କମଳନୟନ, ହେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ରଷ୍ଟା, ହେ ପୁରାତନ ବ୍ୟକ୍ତି, ମୋର ଆର୍ଘ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଆର୍ଘ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପରେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କୁ ଜଳପାତ୍ର, ଛତା, ଚପଲ, ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କହି: “କୃଷ୍ଣ ମୋ ଉପରେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ।” ଏକ କଳା ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଏକ ପାତ୍ର ତିଲ ଦେବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ କଳା ତିଲ ଉତ୍ତମ; ଏହି ତିଲ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେତେ ତିଲ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଛି, ତା ଅନୁଯାୟୀ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେତେ ତିଲ ଦିଆଯାଇଛି, ସ୍ନାନ, ଅଙ୍ଗ ମାରିବା, ଅଗ୍ନି ହୋମ, ଓ ଜଳ ଦେବା ପାଇଁ, ତେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଖାଇଥାନ୍ତି, ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି, ଅଙ୍ଗ ମାରିଥାନ୍ତି, ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଓ ଜଳ ଦେଇଥାନ୍ତି—ତିଲର ଏହି ଛଅ ଉପଯୋଗ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ନାରଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ଷଟ୍-ତିଲା ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଫଳ କଣ? ଏହାର କଥା ସହିତ କହନ୍ତୁ।” କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଶୁଣ, ରାଜା, ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି। ପୃଥିବୀରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଥିଲେ, ସେ ସଦା ବ୍ରତରେ ଲିନ୍, ଦେବପୂଜାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତି ମାସରେ ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ମୋତେ ଦୀଘ୍ର ଦିନ ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋ ପୂଜାରେ ଲିନ୍ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଦୀଘ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଅତିଶୟ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଓ କନ୍ୟାମାନେ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଥିଲା। ସେ ସଦା ଘର ଜିନିଷ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ୍ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭିକ୍ଷା ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇନଥିଲେ। ଦୀଘ୍ର ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲି—ତାଙ୍କର ଶରୀର ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି, ଦୀଘ୍ର ଉପବାସ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା। ତିନି ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭୋଜନ ଦାନ ନ କରିଥିବାରୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୃପ୍ତି ମିଳିନାହିଁ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୁଁ ମଣ୍ଡା ଧାରଣ କରି ଭିକ୍ଷା ଚାଉଁ ଆକାର ନେଇ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲି। ସେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?’ ମୁଁ କହିଲି, ‘ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ।’ ସେ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ମାଟି ଚିଞ୍ଚା କପର ଭାଣ୍ଡରେ ପକେଇ ଦେଲେ। ଏହା ହେଉଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ପୁନଃ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲି। ଏହାପରେ, ଦୀଘ୍ର ସମୟ ପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଶକ୍ତିରେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲେ। ଏହିପରି, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦିନ ଉପବାସ କରି ଯଥାଯଥି ନିୟମ ରଖିଲେ, ଏହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ହୋଇଥାଏ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମହାପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତିରେ ଲିନ୍ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ, ଏକାଦଶୀର ମହିମା ଯେଉଁଠି ଜପ କରନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଫଳ ପାନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ଭିତରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ଗୀତାର ଅର୍ଥ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ସମାନ ପାପ ନାଶକ ବ୍ରତ ନାହିଁ।