ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି, ତେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ, ସଭାସଦସ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ପୁଅ, ନାତି, ଭାଉଜ, ମାମା, ଭାଇ ଓ ଋଭୁମାନେ—ଏହି ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦେବମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା—ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅସୁବିଧାରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି, "ସାବିତ୍ରୀ କଣ କହିବେ?" ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସେ ଏକ ଗୋପାଳିକା ଥିଲେ। ସେ ନିରବ ହୋଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ; ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଉତ୍ତମ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ମହିଳା ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଶକ୍ର ଆଭୀର ଜନପଦରୁ ଆଉ ଜଣେ ମହିଳାକୁ ଆଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ରୁଦ୍ର ଅନୁମୋଦନ କଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। "ସେ କେମିତି ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ? କିମ୍ବା ଏହି ଯଜ୍ଞ କେମିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ?"—ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଭାସଦସ୍ୟ, ପୂରୋହିତ ଓ ଦେବତାମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ବେଦଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରୁଥିଲେ। ଗୋପାଳିକା ମହିଳା ଶ୍ରୀମତୀ ଶ୍ରୀଘୃହରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ, ମେଷର ଉଲ ଦ୍ୱାରା ତାଳି ଛୋଡ଼ି, ଶୁଭ୍ର ପଟ ଧାରଣ କରି, ପରମ ପଦର ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ସେ ପତିଭକ୍ତ, ପତିଙ୍କୁ ଜୀବନର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ସୁନ୍ଦରୀ, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକି ଉଠିଥିଲେ। ସେ ସଭାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ; ପୂରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ଉଲ୍ଲାସରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଓ ବିଳମ୍ବ ଦେଖି କଥା ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏପରି କୃତ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ବେଦରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ନିୟମ ଦେଖିଛନ୍ତି।" ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଵର୍ଗ୍ୟ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ, ଦୁଇ ପ୍ରମାଣ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ହୋମ କରୁଥିଲେ, ତେବେ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ତିଆରି ହେଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ସଭାମଧ୍ୟରେ ନିରବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଏହା ଉଚିତ୍ କି? ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆସକ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ପାପ କରିଛ; ଯାହାକୁ ତୁମେ ଗୃହଣ କରିଛ, ସେ ମୋ ପାଦଧୂଳି ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମତାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ସେମାନେ ମାନ୍ୟବର; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ରୂପରେ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଛ, ଏହା ସମାଜରେ ନିନ୍ଦିତ; ପୁଅ, ନାତିଙ୍କ ମୁହଁରେ ଲଜ୍ଜା ଦେଖାଇନାହଁ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆସକ୍ତିଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବାରୁ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ। ଏପରି କୁକୃତ୍ୟ କରି ନିଜ ଦେହକୁ ଦେଖିଲେ ଲଜ୍ଜା ହେଲା ନାହିଁ? ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ ହୋଇଛି।" "ଯଦି ଏହି ତୁମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ତେବେ ରୁହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ କିପରି ମୋ ସଖୀମାନେଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖାଇବି?" "ମୋ ପତି ମୋତେ ଗୃହଣ କରିଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ଏହି କଥା କହିପାରିବି?" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ପୂରୋହିତମାନେ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଦ୍ରୁତ ଅଭିଷେକ ପରେ ଆସିଛି; ନାରୀ ବିନା ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନ ହେବ ନାହିଁ—ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏକ ନାରୀକୁ ଆଣାଯାଉ। ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଆଣି, ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ହେ ଶୁଭ୍ରଭ୍ରୁ, ମୋ କୃତ୍ୟକୁ ଖ୍ମା କର; ଆଉ କେବେ ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିବି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଛି—ଦୟାକରି ମୋତେ ଖ୍ମା କର, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ଏପରି ଶୁଣି, ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।" "ଯଦି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଯଦି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଭାରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କଦାପି ତୁମକୁ ପୂଜିବେ ନାହିଁ, କେବଳ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକ ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ଛଡ଼ି।" "ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଇ ପୂଜା ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେ ଗୋପାଳିକା ମହିଳାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲ; ଏହି ତୁଚ୍ଛ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବ।" "ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ଦଢ଼ିବ, ତୁମେ ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ହେବ, ଏବଂ ଅତି ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥାକୁ ଯିବ।" "ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଧନହୀନ ହୋଇ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହରେ ରହିବ; ମହା ପରାଜୟ ଅନୁଭବ କରିବ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବ।" ଏପରି ଶପଥ ଦେଇ, ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଭୃଗୁଙ୍କ ଶପଥରେ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ, ତେବେ ତୁମେ ପତ୍ନୀ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବ; ତୁମ ଶତ୍ରୁ ତୁମ ପତ୍ନୀକୁ ବଡ଼ ସାଗର ଅଟିକରି ନେଇଯିବ।" "ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେବ; ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାସତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରିବ।" ଏହାପରେ, ରୁଦ୍ର ଦାରୁବନରେ ଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥିବା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶପଥ ଦେଲେ—"ହେ କପାଳିକ, ନିଚ୍ଚ ଜନ! ତୁମେ ଆମ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଛ; ଏହିପାଇଁ ଆଜି ତୁମର ଅଭିମାନୀ ଅଙ୍ଗ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଯିବ।" "ପୁରୁଷତ୍ୱ ହୀନ ହୋଇ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଶପଥରେ ଦୁଃଖିତ ହେବ; ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ତୁମକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବ।" "ହେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତକୁ ଭସ୍ମ କର, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମୋ ପୁଅ ଭୃଗୁ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲ; ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାସ୍ଥ; ମୁଁ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲି, ଏବେ କିପରି ମୁଁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବି?