ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସାଥ ଦେବାକୁ ରାକ୍ଷସୀ ମହିଳାମାନେ, ପିତୃମାନେର କନ୍ୟାମାନେ, ଏବଂ ଯଥା ଲୋକମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଆମାନେ, ବାହୁଅଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦେବୀମାନେ, ନୂତନ ବଧୁମାନେ, ଜାଇଁ ଏବଂ ଜାଇଁ ଜାଇଁ ଆସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ଦକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ ଏକଠା ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଲୋଟସରେ ବସିଥିବା ଧର୍ମମୟା, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସାଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। କିଏ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ନେଇଥିଲେ, କିଏ ଚାଲା ଝାଲା ନେଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଗରେ ଯାଇଥିଲେ। କିଏ ଭଜା ଧାନର ପାତ୍ର ନେଇଥିଲେ, କିଏ ଦାନା ତିଆରି କରିଥିବା ଫଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଟ୍ରନ୍ ନେଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ କରିରା ଫଳ, ପଦ୍ମ, କୁସୁମ୍ଭକ, ଜିରା, ଖଜୁର ନେଇଥିଲେ। କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରିକେଲ, ଦ୍ରାକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗଟକ ଫଳ ନେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ କାମ୍ପହର, ଲାଭକାରୀ ଜମ୍ବୁ, ଅକ୍ରୋଟ, ଆମଳକୀ ଫଳ, ଏବଂ କିଏ ଲେମନ୍ ନେଇଥିଲେ। କିଏ ପକ୍କା ବେଲ ଫଳ ଏବଂ ଚିପିଟା ନେଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ରୂପବତୀ ମୁହଁ ଥିବା ମହିଳାମାନେ କପାସ ଏବଂ କୁସୁମ୍ଭକ ବସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହଁ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସାଥରେ ଶୁଭ ଚେହେରାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ହଠାତ୍ ଆସିପହଁଚିଲେ। ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭିତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମୂଣ୍ଡ ନମାଇ ଭାବିଲେ—“ସାବିତ୍ରୀ କଣ କହିବେ?” ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ବି ଲଜ୍ଜା ଭରି, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜାତି, ସଭ୍ୟମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ। ପୁଅ, ପୋତା, ଭଞ୍ଜା, ମାମା, ଭାଇମାନେ ଏବଂ ଋଭୁମାନେ—ଏହି ଦେବମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା—ସମସ୍ତେ ଅସୁବିଧାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, “ସାବିତ୍ରୀ କଣ କହିବେ?” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ସାବିତ୍ରୀ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଗୋପୀ ଥିଲେ। ସାବିତ୍ରୀ ନି:ଶବ୍ଦ ହେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ; ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଡାକିଲେ ବେଳେ, ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚେହେରା ଥିବା ମହିଳା ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଏକା ଶକ୍ର ଆଭୀରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଆଣି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ରୁଦ୍ର ମଞ୍ଜୁର କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପିତା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞେ କିପରି ଭାଗ ନେବେ, କିପରି ଯଜ୍ଞ ନିର୍ବାହିତ ହେବ? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମା ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏଠାରେ ସଭ୍ୟମାନେ, ପୂଜାରୀମାନେ ଏବଂ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ବେଦ ଅନୁସାରେ ହୋମ କରୁଥିଲେ। ଗୋପୀ ମହିଳା ସ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡପରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ମେଉଁ ଉନ୍ ଦେଇ ମେଉଁ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ନିଜ ପତିପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତ, ଜୀବନରେ ପତି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରୂପବତୀ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ସଭାକୁ ଚମକାଇଲେ, ପୂଜାରୀମାନେ ତେଜସ୍ଵୀ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ, ଦେବମାନେ ନିଜ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ଚାହି, ଯଜ୍ଞ ବିଳମ୍ବ ହେବାରୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ: “ଅସମୟରେ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହାର ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।” ପ୍ରାବର୍ଗ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କରୁଥିଲେ, ଦୁଇ ମାପ ଦୁଧ ଏବଂ ଘିଯାତି ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ କରୁଥିଲେ। ଡାକିଲେ ବେଳେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ଅଫ଼ରିଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଦେବୀ ସେ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସଭାମଧ୍ୟରେ ନି:ଶବ୍ଦ ହୋଇ କହିଲେ: “ହେ ଦେବ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ୍ କି? ତୁମେ ଏହି କରିଛ?” “ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାହିଦାରେ ତୁମେ ଅପରାଧ କରିଛ; ଯାହାକୁ ତୁମେ ଜନାନୀ କରିଛ, ସେ ମୋ ପାଦ ଧୂଳି ପରି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” “ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯାହା କହିବେ, ତାହା କର; ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ ପରି; ତୁମେ ଚାହିଲେ ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କର।” “ତୁମେ ରୂପ ଚାହିଦାରେ ଜଗତରେ ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ପୁଅ ପୋତାଙ୍କ ଆଗରେ ଲଜ୍ଜା ଦେଖାନି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଚାହିଦାରେ ନିନ୍ଦାସ୍ପଦ; ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ପିତା, ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ।” “ତୁମେ ନିଜ ଶରୀର ଦେଖି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେ କି? ଏହି ନିନ୍ଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଜଗତରେ କରିଛ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ ହେଲି।” “ଯଦି ଏହା ତୁମର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ତେବେ ରହ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରିଛି; କିନ୍ତୁ ମୋ ସାଙ୍ଗମାନେ ପାଖରେ ମୁଁ କିପରି ମୁହଁ ଦେଖାଇବି?” “ମୋ ପତି ମୋତେ ଜନାନୀ ରଖିଛନ୍ତି—ମୁଁ ଏହି କଥା କିପରି କହିବି?” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ପୂଜାରୀମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରି ମୁଁ ଦ୍ରୁତ ଆସିଲି; ଏଠାରେ ଜନାନୀ ବିନା ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବି ନାହିଁ—ଏକ ଜନାନୀ ଆଣ; ଶକ୍ର ଆଣି, ବିଷ୍ଣୁ ଦେଇଥିଲେ।” “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଳି; ମୋ ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର; ଆଉ କିଛି ଅପରାଧ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ଧର୍ମମୟା।” “ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଛି—କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଦୟା କର, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରିଛି।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସାବିତ୍ରୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ। “ଯଦି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଯଦି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଭାରେ, ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେବଳ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକ ବାର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ତାହା ଛଡ଼ା ଆଉ ପୂଜା କରିବେ ନାହିଁ।” “ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ କେବଳ ସେହି ପୂଜା କରିବେ, ଆଉ କୌଣସି ନୁହେଁ।” ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହି, ସାବିତ୍ରୀ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେ ଗୋପୀ ମହିଳାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲା; ଏହି ନିମ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁମେ ଭୋଗିବା।