ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଉଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅପଶୁଭ ଘଟିନଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରେ ମନ ନିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟ ନାହିଁ । ଏପରି କଥା କହି ସେ ମୌନ ହେଲେ । ଏହିପରେ, ସମସ୍ତେ ଦେବତାମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଏକଠି ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଭିରିଞ୍ଚିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସ୍ତୁତି କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲେ, "ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ଚାହା ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥାରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ । ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ପିତାମହ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବେ କଣ ବର ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ବେଦ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ଲୋକ ପାଇଁ, ଏହି ସବୁ ବର ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଖରେ ଆସୁ ।" ଏପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିବା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମ ନେଲା: "ତୁମେ କିଏ? କିଏ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଆମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅଛନ୍ତି ।" ଏଭଳି ଦ୍ୱିଜମାନେ 'ଏମିତି ନୁହେଁ, ଏମିତି ନୁହେଁ' କହି ବିବାଦ କରି ଥିବାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି କହିଲେ: "ତୁମେ ତିନି ଦଳ ହୋଇ ସଭାର ବାହାରେ ଦାଁଡିଥିଲା, ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଦଳ ମୂଳହୀନ ଝାଡ଼ ହେବ । ଯେଉଁମାନେ ଉଦାସୀନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଉଦାସୀନ ରହିବେ; ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜାଗ ରହିବେ । ତୃତୀୟ ଦଳ କୌଶିକୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବ; ଏହି ସ୍ଥାନ ତିନି ଭାଗରେ ବଣ୍ଟିତ ହୋଇ ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯିବ ।" "ଯେଉଁମାନେ ବାହାରୁ 'ଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁ ନିଶ୍ଚିତ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ । ମୁଁ ଯାହା ଦେଇଛି, ତାହା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ରହିବ ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କଲେ । ସେଇ କ୍ରୋଧ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ଏକତ୍ରିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତଥାପି ଅତିଥି ଦେବୋଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଓ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ । ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି ପୁଷ୍କର ବୋଲି ପରିଚିତ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାମରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ଥିବା ଶାନ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କ୍ଷେତ୍ରବାସୀ ଭାବେ ପରିଚିତ । ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କୋକାମୁଖ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ନୈମିଷ ଋଷିସଭା, ବାରାଣସୀ, ପ୍ରଭାସ, ବଦରିକାଶ୍ରମ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାର, ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମ, ରୁଦ୍ରକୋଟି, ବିରୂପାକ୍ଷ, ମିତ୍ରବନ—ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ସାଧନାକୁ ବାର ଦ୍ୱାରା (ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ) ମିଳେ, ସେହି କାମ ପୁଷ୍କରରେ ଛଅ ମାସରେ ହୋଇଯାଏ, ଯଦି ମନ ନିଷ୍କାମ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛି । ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ପୂଜିତ । ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବି—ସାବିତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏଥିବା ହାସ୍ୟମୟ ଚର୍ଚ୍ଚା । ସାବିତ୍ରୀ ବିଦାୟ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏକଠି ହେଲେ; ବୃଗୁଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ତ୍ୱରିତ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ; ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ମଦିରା, ଶ୍ରୀଯୋଗନିଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ । ଶ୍ରୀ, କମଳାସନି, ଭୂତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏକଠି ହେଲେ । ଦକ୍ଷ କନ୍ୟା, ସତୀ, ଉମା, ପାର୍ବତୀ, ତିନି ଲୋକରେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମହାଶୁଭା, ନାରୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଠି ହେଲେ । ଜୟା, ବିଜୟା, ମଧୁଛନ୍ଦା, ଅମରାବତୀ, ସୁପ୍ରିୟା, ଜନକାନ୍ତା—ଏହି ସମସ୍ତେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଶୁଭ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଗୌରୀ, ଶୋଭାୟମାନ ଭୂଷା, ପୁଲୋମାର କନ୍ୟା, ଶକ୍ର ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ ଆସିଲେ । ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଧୂମୋର୍ଣ୍ଣା ସୁନ୍ଦରୀ, ଯକ୍ଷୀ, ରାକ୍ଷସୀ, ଧନଧାନ୍ୟ ମାଳିକା ଗୌରୀ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ । ବାୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମନୋଜବା, କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଋଦ୍ଧି, ଦେବତାଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ, ଦାନବ ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ । ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ମହାପତ୍ନୀମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ, କନ୍ୟା, ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଠି ହେଲେ । ରାକ୍ଷସୀ, ପିତୃକନ୍ୟା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକମାତାମାନେ, ବଧୂ, ପୁତୁହୁ, ସମସ୍ତେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ । ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷ କନ୍ୟାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, କମଳାସନି, ଶୁଭ ଭାବରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ । କେହି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ନେଲେ, କେହି ଚାଲନା ଝାଲା, କେହି ଫଳରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ନେଇ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଗରେ ଗଲେ । କିଛି ଭଜା ଧାନର ପାତ୍ର, କିଛି ଦାନା, ବିଲାତି ଲେମ୍ବୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ନେଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟେ କରିରା ଫଳ, କମଳ, କୁସୁମ୍ଭକ, ଜିରା, ଖଜୁରି ନେଇଥିଲେ । କିଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଡିଆ, ଅଙ୍ଗୁରର ପାତ୍ର, ଶୃଙ୍ଗଟକ ଫଳ ନେଇଥିଲେ । ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ କଫୁର, ଶୁଭ ଜାମ୍ରୁଲ, ଆଖରୋଟ, ଆମଳକୀ ଓ ଲେମ୍ବୁ ନେଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟେ ପକା ବେଲ ଓ ଚିପିଟା ନେଇଥିଲେ, କିଛି କପାସ ଓ କୁସୁମ୍ଭକ ବସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ । ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପହାର ନେଇ, ସବୁ ଶୁଭ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦେବୀମାନେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଏକାଏକି ଶୁଭ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହିପରି ଭାବେ ଆସିବା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭିତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦାଁଡି ରହିଲେ, "ସେ କଣ କହିବେ?" ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି ।