ଏକ ସମୟରେ, କପର୍ଦିନ ଦେବତା ଆକାଶରେ ରହି, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅବାକ କରି, ପୁଷ୍କରାକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ—“ଏଠି ଖପର ଥିବା ସମୟରେ କିପରି ହୋମ କରିବାଯିବ? ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଖପର ଅଶୁଦ୍ଧ।” ସଭାର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଖପରକୁ ହଟାଇଦେବି।” ସେ ସଭାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ, ନିଜ ହାତରେ ଖପରକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଖପରକୁ ହଟାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଖପର ଆସିଗଲା। ଏଭଳି ଖପରକୁ ହଟାଇଲେ, ପୁନି ନୂତନ ଖପର ଆସିଗଲା—ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ, ବିଶ, ତିରିଶ—ଏଭଳି ଖପରର ଶେଷ ନଥିଲା। ପଚାଶ, ଏକଶ, ହଜାର, ଦଶ ହଜାର—ଏଭଳି ଖପର ଅନନ୍ତ ହେଇଗଲା। ଏହା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କପର୍ଦିନ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଲେ। ପୁଷ୍କରା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ଶିବ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଲେ। ଏଥିରେ ଦେବତା ଭକ୍ତିରେ ନମିଥିବା ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—“ପୁରୋଡାଶ ହୋମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଖପର ବିନା ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୋ ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସରଣ କର, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତର ଅଂଶ ମୋତେ ଦିଅ। ଏହା ହେଲେ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା।” ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ହାତରେ ଖପର ଧରି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିକଟ ଗଲେ। ଶମ୍ଭୁ ଚାହିଲେ, “ଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯେ କିଛି ଆଶା ଅଛି, ଏକ ଵର ଚୟନ କର। ମୁଁ ସବୁ ଦେବି; ମୋଠାରେ କିଛି ଅପରିମିତ ନୁହେଁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କୌଣସି ବର ନେବିନାହିଁ; ମୁଁ ଦୀକ୍ଷିତ ଏବଂ ସଭାରେ ବସିଛି। ଏଠି ଯେ କିଏ ମୋଠାରେ ଆଶା କରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିପାରିବି।” ଏପରି ବର ଦେଇବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ତାପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ,” ଏବଂ ନିଜେ ବର ଚାହିଲେ। ଏହାପରେ ଏହି ମନ୍ୱନ୍ତର ଶେଷ ହେଲା, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚତର ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ଚାରି ବେଦର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କରିଥିବା ଦେବତା ସମୟରେ ସହରକୁ ଦେଖିଲେ। କୌତୁହଳରେ, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ମାଦକ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; କିଏ ହସିଲେ, କିଏ ଗଲି କଲେ। ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ମାଦକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧୂଳି ଝିଁଉ, କିଏ ଶକ୍ତିର ଉନ୍ମାଦରେ ମାଟି ଏବଂ ଲଠ ଦେଇ ମାରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ହସି ମାନ୍ୟ କରି, ହାତରେ ଅଘାତ କଲେ; କିଏ ତାଙ୍କର ଜଟାକୁ ଧରି ବାହାରି ନିକଟ ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ତୁମେ କିଏ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଚରଣ ଶିଖିଲା? ଏଠି ବାମମାର୍ଗୀ ମହିଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଛ। କିଏ ଶିକ୍ଷକ ତୁମେ ଏହି ଆଚରଣ ଶିଖିଲା, ଏ ଦୁଷ୍ଟ ଦର୍ଶକ? ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠି ମାଦକ ଭାବରେ ଅସମ୍ଭାଳିତ ଶବ୍ଦ କହିବା ସହ କ୍ରିୟା କରୁଛ?” ସେ କହିଲେ—“ଲିଙ୍ଗ ମୋର ବ୍ରହ୍ମା ରୂପ, ଯୋନି ଜନାର୍ଦନ; ଏହି ବୀଜ ଦାନ କରାଯାଇ, ଅନ୍ୟଥା ଏହା ଜଗତକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ। ମୋଠାରେ ଏହି ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ମହାଦେବ ପାଇଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ହିମାଳୟରେ ଏକ ଜନନୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଉମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇ—ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ କେଉଁଠୁ, କହ? ତୁମେ ଅବିବେକୀ, ଜାଣିନାହିଁ; ଶୁଭ ଜନେ ଏଠି କହନ୍ତୁ। ଏହି ଆଚରଣ ବ୍ରହ୍ମା କରିନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁ କରିନାହିଁ, ଗିରୀଶ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାହତ୍ୟା ପରେ କରିନାହିଁ। ତେବେ ତୁମେ ଦେବତାକୁ ଦୋଷାରୋପ କରି କିପରି କହୁଛ—‘ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବା’?” ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମାରୁଥିବା ସମୟରେ, ଶଂକର ହସିବା ସହ କହିଲେ—“ମୁଁ କି ଚିନିବାକୁ ପାରୁନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ? ମୁଁ ପାଗଲ, ବିବେକ ହୀନ; ତୁମେ ସମସ୍ତେ କରୁଣାମୟ ଏବଂ ମିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠା, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ଦେଖି କହୁଛ, ଯଦ୍ୟପି ମୁଁ ହରା।” ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜଟାଧାରୀକୁ ହାତ, ପା, ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଅଘାତ କଲେ। ଲଠ, ଶୁଳ ଦେଇ ମାରିଲେ, ଏହି ପାଗଲ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା କଲେ; ତାପରେ ଦେବତା କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଏହି କ୍ରୋଧରେ ଦେବତା ଶାପ ଦେଲେ—“ତୁମେ ବେଦହୀନ, ଜଟାଧାରୀ, ଯଜ୍ଞରୁ ପତିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଲିପ୍ତ ହେବା। ବେଶ୍ୟା ଏବଂ ଜୁଆରେ ଲିପ୍ତ, ପିତା ମାତା ବିନା, ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ପୂର୍ବଜ ଧନ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ। ସମସ୍ତେ ଅବିବେକୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ହୀନ, ଭୟଙ୍କର ଭିକ୍ଷାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବେ। ନିଜ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବେ, ଧର୍ମହୀନ, ଅଟ୍ଟାଳି ହୀନ; କିନ୍ତୁ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ, ପାଗଲ ଭାବରେ ଦେଖି, କରୁଣା ଦେଖାଇଛନ୍ତି—ତାଙ୍କର ଧନ, ପୁତ୍ର, ଦାସ, ଦାସୀ, ଉପାଜିବିକା ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଂଶର ମହିଳାମାନେ ରହିବ, ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।” ଏଭଳି ଶାପ ଏବଂ ଵର ଦେଇ, ପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବତା ଯାଇବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶଂକର ମାନ୍ୟ କରି, ଖୋଜିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ନିଜ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ପୁଷ୍କରା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ମୁଖ୍ୟ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ପାଠ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ଦେବତା ଆକାଶରୁ ସ୍ବର କରି କହିଲେ—“ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହିନାହିଁ, ମୁକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ଶିଷ୍ଟାଚାର ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ମୁଁ ପୁନି ଶୁଭ ଦେଇବି।” “ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାନ୍ତ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଏବଂ ମୋଠାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କର ବେଦ, ଧନ, ଓ ବଂଶ କେବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବ ନାହିଁ।