ପ୍ରିୟ ଶ୍ରୋତା, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନଟି ଆମେ ଏଠାରେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଏକଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଏକ ଅଭିରା କନ୍ୟାଙ୍କ ଜଟାରେ ଲାଲ ଧାଗା ପିଣ୍ଧାଯାଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମାତା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏହି ଲାଲ ଧାଗା କିଏ ପିଣ୍ଧାଇଛି?" ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ହରି ସ୍ୱୟଂ କଥା କହିଲେ, "ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛୁ ଏବଂ ବିବାହ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛୁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଝିଅକୁ ଆମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇଛି—ଏଠି ଅନାବଶ୍ୟକ କଥା କହିବେ ନାହିଁ।" ତାପରେ, ଭଗବାନ ହରି କହିଲେ, "ଏହି କନ୍ୟା ଧର୍ମିକ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସମସ୍ତ ବଂଶର ଗୌରବ। ଯଦି ସେ ଧର୍ମିକ ନ ହେଉଥାନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଏହି ସଭାକୁ କେମିତି ଆସିପାରିଥାନ୍ତି? ଏହିପରି ଜାଣି, ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ଏହି ପୁଣ୍ୟବତୀ କନ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ଯେଉଁ ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଯୋଗୀ ଏବଂ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବସ୍ଥାନ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।" "ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶିଳ୍ପଶୀଳ, ଧର୍ମକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ପାଳନ କରୁଥିବା ଜାଣି, ମୁଁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଛି। ଏହି ଅଭିରା କନ୍ୟା ସହିତ ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ।" "ମୁଁ ଏଠାରେ ଅବତାର ନେବି, ଏହା ମୋର ଲୀଳା ହେବ, ଯେତେବେଳେ ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିବେ। ସେମାନେ ଅବତରିବାବେଳେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବି; ତୁମ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ମୋ ସହିତ ରହିବେ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିବ ନାହିଁ; ଗୋପମାନେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚାଲିବେ, ଲୋକମାନେ କୌଣସି ଭୟ ରଖିବେ ନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଦୋଷ ଲାଗିବ ନାହିଁ।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ବନ୍ଦନା କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ତା'ପରେ, ସେମାନେ ଅର୍ଥନା କଲେ—"ହେ ଦେବ, ଆପଣ ଯେଉଁ ଵର ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ ହେଉ। ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଆମ ବଂଶରେ ଅବତାର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଆମେ ସ୍ଵର୍ଗବାସୀ ହେଉଛୁ; ଏହି ଶୁଭଦାୟିନୀ କନ୍ୟା ମୋ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।" ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ, ହେ ଦେବେଶ।" ଏଭଳି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୋପମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଲେ। ଏହିଭଳି, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ କଥା କହିଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ସେ ଶୋଭାମୟୀ ଲଜ୍ଜାବତୀ କନ୍ୟା ନିଜ ପରିବାରଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତା'ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ, ଏହି ଅଭିରା କନ୍ୟା, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ମୋତେ କିଏ ନାମ ଦେଇଛି, କିଏ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି?" ଏହିପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ମା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି।" "ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବଜ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍୵ାମୀ ଭାବରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି; ମୋ ପାଇଁ କେହି ଦୁଃଖ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ନା ତୁମେ, ନା ମୋ ବାପା, ନା ଆନ୍ୟ ପରିବାରଜନ। ମୋ ସଖୀମାନେ, ଭଉଣୀମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ବିଦାୟ ନେଉନ୍ତୁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋ ମଙ୍ଗଳ କଥାଇବ, କାରଣ ମୁଁ ଏଠି ଦେବମାନେ ସହିତ ରହିବି।" ସମସ୍ତେ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଶୋଭାମୟୀ ଗାୟତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ଆମେ ଯେଉଁ ଵର ଚାହୁଁଛୁ, ଦିଅନ୍ତୁ।" ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଦାଅନୁଯାୟୀ ଵର ଦେଲେ। ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଯେଉଁ ଵର ଦେଲେ, ସେଉଁଠି ସମ୍ମତି ମିଳିଲା; ସେ ଧର୍ମିକ ଦେବୀ ଦେବମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଯଜ୍ଞରେ ବସି ରହିଲେ। ଏହିପରି, ସେ ଯଜ୍ଞ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା। ଏବେ, ହେ କପର୍ଦ୍ଦିନ୍, ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପାଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭିତ ବଡ଼ ଖୋପଡ଼ ଧରି ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ପୂଜାରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନକାରୀଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତୁମକୁ ଅବହେଳା କଲେ। ଏହିଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ କିଏ, ଯେଉଁଥିରେ ବେଦବିଦ୍ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଜିତ?" ଏପରି ଅପମାନ ଓ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହେଶ୍ୱର ହସି କହିଲେ—"ଏହି ପିତୃୟଜ୍ଞ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି ଦେଉଛି।" କେହି ତାଙ୍କୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—"ଖାଇବା ପରେ ଚାଲିଯିଅ।" କପର୍ଦ୍ଦିନ୍ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଖାଇଲା ପରେ ମୁଁ ଚାଲିଯିବି।" ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଖୋପଡ଼ ରଖି ବସିଗଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଈଶ୍ୱର କୌଶଳ କରିଲେ; ଖୋପଡ଼ ଭୂମିରେ ରଖି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖକୁ ଦେଖିଲେ। "ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ହେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ," କହି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲେ, ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱର ଚାଲିଗଲେ। ତା'ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଆକାଶରେ ରହିଲେ; କପର୍ଦ୍ଦିନ୍ ପୁଷ୍କରକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏଠି ଖୋପଡ଼ ଥିବାବେଳେ ଯଜ୍ଞ ହେବ କିପରି? ପ୍ରାଜାପତି ପୂର୍ବେ ଖୋପଡ଼କୁ ଅଶୁଭ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।" ଏହି ସଭାରେ ଗୋଟିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ଖୋପଡ଼କୁ ହଟାଇଦେବି।" ସେ ତାହାକୁ ଉଠାଇ ବାହାରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଆଉ ଏକ ଖୋପଡ଼ ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ ପୁନି ହଟାଇଲେ; ଏଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ, ବୀଶ, ତିରିଶ—ଏଭଳି ଚାଲିଲା! ପଚାଶ, ଏକଶ, ହଜାର, ଦଶହଜାର ଖୋପଡ଼ ଦେଖାଦେଲା, ଶେଷ ନ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କପର୍ଦ୍ଦିନ୍ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଶରଣାଗତ ହେଲେ; ସେମାନେ ପୁଷ୍କରବନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସମସ୍ତେ ମିଶି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ତା'ପରେ ହରା ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦେଇଲେ। ତାପରେ ଦେବତା ତା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଖୋପଡ଼ ବିନା ପୁରୋଡାଶ ଅର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ନାହିଁ।