ଏହି ଘଟଣାରେ, ଏକ ଗୋପ କନ୍ୟା ନିଜ ହୃଦୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବନାକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ, "କେଉଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କନ୍ୟା ଏହିପରି ଏକ ସ୍ନେହୀ ସ୍ୱାମୀ କୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ? ମୋ ପିତା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେ କେବେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଅସ୍ୱୀକାର କରିବେ ନାହିଁ।" ସେ ଆଉ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି; ଯଦି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ମୋତେ ଦେଇଦେବେ। କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କର ମନ ଜାଣିନଥିଲେ, କିପରି ମୁଁ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବି?" ସେ ଅନ୍ୟଥା କହିଲେ, "ଧର୍ମ ବଡ଼ ଏବଂ ଅପରିମିତ; ଏହା ନଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ନାହିଁ। ଯଦି ପିତା ମୋତେ ଦେଇଦେବେ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହେଇଯିବି।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି ତାଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଥା କହିଲେ। ସେଠି, ଶକ୍ର କହିଲେ, "ଏ ଚକ୍ଷୁଶ୍ରୀ ନାରୀ, ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ଗୋପ କନ୍ୟା ଗାଈ ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।" ତାଙ୍କର ନୀଳ କମଳ ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଭିତି ଭଳି ଉନ୍ନତ ସ୍ତନ, ଏମିତି ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କମଳା ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ସମାନ ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କର ଉରୁ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ଭଳି ଥିଲା, ନଖ ରକ୍ତ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ କମଳା ନିଜକୁ ଅତିକ୍ରମିତ ଭାବି, ମନେ ମନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୁଇ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ମନସିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଚାଲିଥିଲା—ଏକ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ କିପରି ଏହି ଗୋପ କନ୍ୟା ଦିଆଯିବେ ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିଥିଲେ। ଗୋପ କନ୍ୟା ଭାବିଲେ, "ଯଦି ସେ ମୋର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ମୋତେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ନାରୀ ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି; ସେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମୃତ୍ୟୁ, ନେଇଲେ ଜୀବନର ଆନନ୍ଦ। ଯଦି ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ, ମୁଁ ନିଜ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେବି, ଦୁଃଖ ଦେବି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ନାରୀଙ୍କୁ ସେ ଦୃଷ୍ଟିଦେଇ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି।" "ଯାହାକୁ ସେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ତ ଭାଗ୍ୟ ଅଧିକ। ସେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଆକାର ଧାରଣ କରି ଅଲଗା ଭାବେ ଚଲିଥିବା। ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ଏଠି ଏକାଠି ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କାମଦେବଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଓ କାମଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳତା ମାତ୍ର ତୁଳନୀୟ।" "ଏହି ଦୁଃଖ ପିତା କିମ୍ବା ମାତୃକୁ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବିୟୋଗ ଦ୍ୱାରା; ସେ ଯଦି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କିଛି କଥା ମଧ୍ୟ କହିବେ ନାହିଁ—ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମ ନେବ ଏବଂ ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବି।" "ତାଙ୍କର ଛାତିର ମଣିର ଉଜ୍ୱଳତା ପଦ୍ମର ଉଜ୍ୱଳତା ସମାନ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖି ମୋର ମନ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଉଛି। ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶ ଓ ସଂଯୋଗକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମ ଦେହ ନଷ୍ଟ। କିନ୍ତୁ ହୟତ ତୁମର ଦୋଷ ନାହିଁ, ତୁମେ ଅବସର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ମନ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ଚୁରି ହୋଇଯାଇଛି।" "ଯେଉଁ ରୂପ ଦ୍ୱାରା କାମ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମିତ, ସେ ମୋର ମନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ସମଗ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଚୁରି କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମୁହଁର ରୂପ ଚନ୍ଦ୍ରରେ କେଉଁଠି, ଚନ୍ଦ୍ର ତ ଦାଗ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ; ଏପରି ନିର୍ମଳତାର ତୁଳନା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି? ପଦ୍ମ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସମାନ ନୁହେଁ, ଶଂଖ ତାଙ୍କ ଶଂଖାକାର କାନ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ତୁଳନା। କୋରାଲ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ତଳ ଓଠ ସମାନ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳରୁ ନେକ୍ତର ଧାରା ବେହୁଁଛି।" "ମୁଁ ଯଦି ଶତଶଃ ଜନ୍ମରେ କିଛି ପୁଣ୍ୟ କରିଥାଏ, ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ପ୍ରିୟ ପୁରୁଷ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେଉନ୍ତୁ।" ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଗ୍ରହ ହରିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦ୍ରୁତ କଥା କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଏହି ଶୁଭ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଗାୟତ୍ରୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ।" ଏହା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଆଜି ତୁମେ ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେଲି। ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ତୁମେ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ହାତ ଧର, ଏବଂ ନିର୍ଭୟ ହେଇ ଗ୍ରହଣ କର।" ବ୍ରହ୍ମା, ପିତାମହ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଉଁ ବର୍ଦ୍ଧମାନ କନ୍ୟା ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ମୋ ଗୃହରେ ବସାଅ।" ଏହି କନ୍ୟା ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ବେଦଜ୍ଞ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ଘରକୁ ନେଯାଇଲେ। ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଦଣ୍ଡ ଧରି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଏହିପରି, ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଭୃଗୁ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ପୁଷ୍କରରେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା। ଏହିଠାରେ, ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି କ'ଣ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା? ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ କିପରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ?" "ଗାୟତ୍ରୀ, ଆଭୀର କନ୍ୟା, ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଥିବାବେଳେ କ'ଣ କଲେ? ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଏହି ଘଟଣାକୁ କିପରି ବୁଝିଲେ?" "ଆଭୀର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେମିତି କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ କ'ଣ ଘଟିଲା, ମୋତେ କହ, ମୋର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।" ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ମୁଁ ସେଠାରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିବି; ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।" ସେଠି ରୁଦ୍ର ବଡ଼ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିନ୍ଦନୀୟ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ କିଛି କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଉପରିକ୍ରମ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ଗୋପ ଛୋକାମାନେ ତାଙ୍କର ଗୋପ କନ୍ୟା ହାରାଇଯିବାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଗୋପ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଯଜ୍ଞ ସୀମାରେ ଉପାସ୍ଥିତ ଦେଖିଲେ।