ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ମହିଳାଙ୍କ ରୂପରେ ସଂଗ୍ରହ କରି ଥିଲେ । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟା କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କାହା ପୁଅ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏତେ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ଏକା ଏ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଛ?” ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁ ଗହଣା ଏହି କନ୍ୟା ପିନ୍ଧିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ, ବରଂ ସେ ଗହଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିଛି, କୌଣସି ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଆସୁରୀ, ନାଗକନ୍ୟା କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଏତେ ଅପୂର୍ବ ନୁହଁ ।” ସେ ପୁଣି ପୁଣି ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଏତେବେଳେ ପଚାରିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଉତ୍ତର କାହିଁକି ଦେଉନାହୁଁ?” ତାହାପରେ ଲଜ୍ଜାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ସେଇ କନ୍ୟା ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାବୀର, ମୁଁ ଗୋପାଳକ କନ୍ୟା, ଏଠାରେ ଗାଈର ଦୁଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ, ଦହି ଓ ମଟଠା ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଆସିଛି । ଦହି, ମଟଠା, ଦୁଧ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଚାହଁ, ମୋତେ କହ, ନେଇଯାଅ ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ର ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁବାଳା ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ । ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ, ସେ କନ୍ୟା ଚିତ୍କାର କରି ନିଜ ବାପା, ମାଆ ଓ ଭାଇକୁ ଡାକିଲେ, “ବାପା, ମାଆ, ଭାଇ, ଏହି ପୁରୁଷ ମୋତେ ଜୋରକରି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି!” ସେଉଁଠି ଏହି କଥା କହିଲେ, “ମୋ ସହିତ କିଛି କାମ ଥିଲେ ମୋ ବାପାଙ୍କୁ କହ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋତେ ଦେଇଦେବେ—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି । କେଉଁ କନ୍ୟା ଏମିତି ପତିକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ, ଯିଏ ଭଲପାଇବାରେ ଦୃଢ଼? ମୋ ବାପା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେ ତୁମକୁ କିଛି ବାଞ୍ଛିତ କରିବେନାହିଁ ।” “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମନାଇବି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇବି; ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମୋତେ ଦେଇଦେବେ । ବାପାଙ୍କ ମନ ଜାଣିନଥିଲେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ନିଜକୁ ଦେଇପାରିବି? ଧର୍ମ ସାଗର, ଏହା ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହିଁ । ବାପା ଦେଇଦେଲେ ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହେବି ।” ଏପରି କହି, ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ କଥା କହିଲେ । ଶକ୍ର କହିଲେ, “ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛ, ଚିନ୍ତା କରନାହିଁ, ମହାସୁନ୍ଦରୀ ।” ଗୋପାଳକ କନ୍ୟା ମୃଗୀ ଭଳି ଧୌଳି ଓ ଅତି ତେଜସ୍ୱି ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନୀଳ କମଳ ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ସୁନା ଦିଲ୍ଲି ପରି ସ୍ନିଗ୍ଧ ଉର, ଯାହାକୁ କାମଳା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସମାନ ଭାବିଲେ । ତାଙ୍କର ଉରୁ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ଦଣ୍ଡ ପରି, ନଖ ଲାଲ ଓ ଚମକିଲା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାମଳା ନିଜକୁ ଅପରାଜିତ ଭାବିଲେ ଏବଂ ମନ ହରାଇଦେଲେ । ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ଆଶାରେ କାମଳା ମନ ହାରିଥିଲେ; ଗୋପାଳକ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦାନରେ ନିଜକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବିଲେ । ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ସେ ମୋ ରୂପ ଦେଖି ମୋତେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଭଳି ଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ ଭୂମିରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ । ସେ ମୋତେ ଆଣିଛନ୍ତି, ମୋତେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ସେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ, ଗ୍ରହଣ କଲେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ । ସେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ମୁଁ ଅପବାଦ ଓ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେବି; କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ସେ ଦୃଷ୍ଟି ପାକାଇଛନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି । ସେ ଯାହାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ସେ ତ ଅତି ଭାଗ୍ୟବାନ୍; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଚଳିଛନ୍ତି ।” “ଏଠି ସମସ୍ତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ସଂକଳିତ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କୁ ତୁଳନା କରିପାରିବେ କେବଳ ସ୍ମର ନିଷ୍ଠା ପତ୍ନୀ ଓ କାମଦେବଙ୍କ ତେଜ । ଏହି ଦୁଃଖ ବାପା ମାଆ ଦ୍ୱାରା ନୁହଁ, ବରଂ ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା; ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା କିଛି କଥା ମଧ୍ୟ କହିବେ ନାହିଁ—ତେବେ ମୁଁ ଦୁଃଖରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇବି, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯିବି ।” “ତାଙ୍କର ମୁକୁଟର ମଣି ଯେପରି ତେଜ, ଶୁଦ୍ଧ କମଳ ତାହା ସମାନ; ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ । ଯଦି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ ଓ ସାଙ୍ଗ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କ ସହ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଅର୍ଥହୀନ । ବାହୁଡ଼ି ହେଉଛି, ତୁମେ ଚକ୍ରାବାତରେ ଚଳିଛ; ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ଆନନ୍ଦକୁ କାମଦେବ ଚୋରି କରିନେଇଛି—ନିଜ ପ୍ରିୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର ।” “ଯାହା ରୂପ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ସେଇ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ମୋ ମନ, ମୋ ଧନ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସେଇ ଚୋରିନେଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମୁହଁର ସୌନ୍ଦର୍ୟ—ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାହା ସମାନ ନୁହଁ; ଏପରି ନିର୍ମଳ ଦେଖି କୌଣସି ତୁଳନା ହୋଇନଥିଲା । ତାଙ୍କର ଆଖି ସହ କମଳ ତୁଳନା ହୋଇପାରେନାହିଁ; ତାଙ୍କ କଣ ସାଙ୍ଗରେ ମାତ୍ର ଶଂଖ ତୁଳନାଯୋଗ୍ୟ । କୋରାଲ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧର ସମାନ ନୁହଁ; ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଅମୃତ ବହୁଛି ।” “ମୁଁ ଯଦି ଶତଶତ ଜନ୍ମରେ କିଛି ପୁଣ୍ୟ କରିଥାଏ, ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ପୁରୁଷ ମୋ ପତି ହେଉନ୍ତୁ ।” ଏପରି ଭାବନାରେ ଲୀନ ଥିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁରନ୍ତ ଏହି ବିଷୟରେ ହରିଙ୍କୁ ବଲିଲେ, “ଏହି ଧନ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଗାୟତ୍ରୀ ।” ତାହାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ମହାନ୍ତିକୁ ଆଜି ତୁମେ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି । ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ବିବାହ କର, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ କରନାହିଁ ।” ବ୍ରହ୍ମା ଆଜି ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦ୍ୱନ୍ଦ ବିନା ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ବିବାହ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ପାଇ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ବିଜ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କନ୍ୟା ଏବେ ମୋ ପତ୍ନୀ ହୋଇଛି; ତାଙ୍କୁ ଘରେ ବସାଅ ।” ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଗହଣା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଲିନେନ ସାଡ଼ିରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଯୌବନର କନ୍ୟାକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ । ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଦଣ୍ଡ ଧରି, ମୃଗଚର୍ମ ଓଢ଼ି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ନିଜ ତେଜରେ ଏହି ମହାୟଜ୍ଞରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ ।