ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଜୁଡ଼ି ଘୁଞ୍ଚିଲେ; ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଏ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଏକ ଅଭୀର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା। ସେ ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନ ଆସୁରୀ, ନ ନାଗକନ୍ୟା। ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି ସ୍ତ୍ରୀ ଆଉ କେହି ନଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ମନଃଶକ୍ତି ଓ ରୂପର ଧନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିଥିଲେ; ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ସଂକଳିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନେ ହେଲା—“ଏହି କନ୍ୟା ଅପରିଗୃହୀତ ହେଲେ କି ଭଲ ହେବ।” ସେ ଭାବିଲେ, “ମୋତେ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେନି; ଏହି ରତ୍ନ ସଦୃଶ ନାରୀ ତ ମୋ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।” ଯଦି ସେ ମୋତେ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିବେ, ତେବେ ମୋର ପ୍ରୟାସ ସାର୍ଥକ ହେବ; ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କ ଚର୍ମ ନୀଳ ମେଘ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଓ ପ୍ରବାଳ ରଙ୍ଗର ଦ୍ୟୋତନା କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି, କେଶ, ଗଣ୍ଡ, ଓଠ—ସବୁ ମିଶି ଏକ ପ୍ରେମ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାର ନବ କୁସୁମ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକାଂକ୍ଷାର ତାପରେ ପିଡ଼ିତ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲା। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିପରି ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ଗଢ଼ିଲେ, ଯାହାର ସମ କେହି ନାହିଁ? ଯଦି ଏହି କଳା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିଲା, ତେବେ କଳାର ମାର୍ଗ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୀନ ପୟୋଧର ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଓଠ ଆକାଂକ୍ଷାର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲା; ତଥାପି ତାଙ୍କ ଶୋଭା ଏପରି ଯେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁର୍ବଳତା ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ଭାବେ ପ୍ରତୀତି ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶୋଭା ଶ୍ରବଣକୁ ପ୍ରସାରିତ, ଶ୍ରବଣ ଚକ୍ଷୁକୁ ଅଲଙ୍କାର କରୁଥିଲା। ଏଠାରେ କୁଣ୍ଡଳ ବା ଅଞ୍ଜନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ଭାଗୀର ଦୃଷ୍ଟି ମନରେ ବିଭାଜିତ ହେଇଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହିତ ଜଡିତ, ସେମାନେ କିପରି ଦୁଃଖର ବହକ? ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣରେ ସୁନ୍ଦରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଏଠି ମୋ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ, ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଏପରି ଧନ ଦେଖିଲି; ଏହା କୌଶଳ୍ୟର ସୀମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ପ୍ରେମ ଓ ଖେଳ ଭାବରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମନକୁ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲେ; ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜ ତାଙ୍କ ରୂପରେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ କୁଏଁସିଆ ଓଠିଯାଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ନବ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତି ଓ କମଳଦଳ ସମ ଲମ୍ବା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଦାନବ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ। ତିନି ଲୋକର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁ ଉପାଦାନ ଅଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସେସବୁକୁ ଏହି ରୂପରେ ଏକତ୍ରିତ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? ହେ ସୁନ୍ଦର-ଭ୍ରୁ, ମୋତେ କହ। ଏପରି ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଏକା ଦଣ୍ଡାଇ କାହିଁକି ରହିଛ?” ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅଳଙ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁନାହିଁ; ବରଂ ସେ ଅଳଙ୍କାରମାନଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଚକ୍ଷୁ ଆଗରେ କେବେ ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଆସୁରୀ, ନାଗକନ୍ୟା, କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀ ଦେଖିନାହିଁ। ମୁଁ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, ତଥାପି ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ସେ କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜା ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବୀର, ମୁଁ ଗୋପକନ୍ୟା, ଏଠି ଗାୟର ଦୁଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ, ଦହି ଓ ଛାନା ବିକ୍ରି କରୁଛି। ଦହି, ଛାନା, ଦୁଧ ଆଛି, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ ନିଅ, କିଛି ଚାହିଲେ କହ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ର ତାଙ୍କ ହାତ ଦୃଢ଼ତାରେ ଧରି, ସେଇ ବିଶାଳ-ନୟନୀ କନ୍ୟାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଉଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତା, ମାତାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଓ ପିତା, ଓ ମାତା, ଓ ଭାଇ, ଏଠି ଲୋକ ମୋତେ ବଳଜୋରରେ ନେଉଛନ୍ତି!” “ତୁମେ ମୋ ସହିତ କିଛି କାମ ରଖ, ତେବେ ପ୍ରଥମେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାର; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇଦେବେ—ଏହି କଥା ଏକ ସତ୍ୟ। କେଉଁ କନ୍ୟା ଏପରି ସ୍ନେହଶୀଳ ପତି ଚାହିବେ ନାହିଁ? ମୋ ପିତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ କିଛି ନକହିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି; ସେ ଯଦି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ମୋତେ ଦେଇଦେବେ। ପିତାଙ୍କ ମନ ଜାଣିନଥିଲେ, କିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜକୁ ଦେଇପାରିବି? ଧର୍ମ ବଡ଼ ଏବଂ ତାହା ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ; ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ପିତା ଦେଲେ, ମୁଁ ତୁମ ଅଧୀନ ହେଇଯିବି।” ଏପରି କହି, ଶକ୍ର ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ, ସେଠାରେ ରଖି, ତାଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କଥା କହିଲେ। “ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛ; ଦୁଃଖ କରନାହଁ, ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି। ଏହି ଗୋପକନ୍ୟା ଗାୟର ମାନ୍ୟ ସଦୃଶ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି।” ତାଙ୍କ ନୟନ ନୀଳ କମଳ ସଦୃଶ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୟୋଧର ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ସମ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସମ ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କ ଉରୁ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ, ନଖ ରକ୍ତିମ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନେ କଲେ ନିଜେ ଅପରାଜିତ ନୁହଁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା। ଏହି ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚିନ୍ତାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମନେ କଲେ ନିଜ ହୃଦୟ ଚାଲିଯାଇଛି; ଗୋପକନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଦାନ ମାମଲାରେ ନିଜକୁ ଅଧିକ ଭାବିଲେ। ଯଦି ସେ ମୋର ରୂପକୁ ଦେଖି ମୋତେ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏ ପୃଥିବୀରେ ମୋତେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ନାରୀ ନାହିଁ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣାଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଛି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେବା ମୃତ୍ୟୁ, ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ହେଉଛି ଜୀବନର ଆନନ୍ଦ।