ଏଠି ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଯିଏ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ, ଏବଂ ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ଏହା ସହିତ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବହୁତ ବଧୂମାନେ, କନ୍ୟାମାନେ, ସଂଗୀନୀ ଓ ଭଉଣୀମାନେ ଏଯାଁ ଆସିନାହାନ୍ତି, ଏହିପରି ଅପେକ୍ଷାରେ ମୁଁ ବହୁତ ଦିନ ହେଉଛି ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି। ସେମାନେ ନ ଆସିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏକା ଯିବିନାହିଁ; ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ, ଏବଂ ଅଲ୍ପ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର। ସମସ୍ତେ ଆସିଗଲେ, ଦେବମାନେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିବି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ତୁମେ ଏବଂ ମୁଁ, ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତମ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବୁ, ଏହିପରି କହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜାରୀ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଫେରିଗଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ ସାବିତ୍ରୀ, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଥିଲେ, କହିଲେ: "ମୋ ସଂଗୀନୀମାନେ ଆସିନାହାଁତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଆସିପାରିବିନାହିଁ।" ଏପରି କହି ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜଣେଇଲେ ଯେ, ସମୟ ବ୍ୟତୀତ ହେଉଛି, ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବ, ତାହା କର। ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା କିଛି କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଆଉ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ନେଇଆସ।" ଯେପରି ସଂସ୍କାର ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ବିନା ଆରମ୍ଭ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଜଣେ ମହିଳାକୁ ନେଇଆସ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନାହିଁ, ତୁମର ମନ ସେଠାରେ ଲଗାଇ ରଖିବ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଜ୍ଞ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ମୁଁ ସେଉଁଠାରୁ ସେମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି। ଏପରି କଥା ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଚିଲେ; ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠି ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ନିବେଦିତ ଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ, ସେ ଏକ ଅଭୀର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ନୟନ ଥିଲା; ସେ ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନ ଦାନବୀ, ନାହିଁ ସର୍ପକନ୍ୟା। ସେପରି ଏହି ଲୋକରେ ଏମିତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କନ୍ୟା ନାହିଁ, ସେ ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅବତାର ହୋଇଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ରୂପ ଓ ମନ ର ଅସାଧାରଣ ଆକର୍ଷଣ ସେ ନିଜ ଶରୀରରେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲେ; ଏହି ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସମସ୍ତ ମୂଳ ସେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଆକୃତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁଶ୍ୟମାନ, କମର ସୁନ୍ଦର, ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବିଲେ, "ଯଦି ସେ କନ୍ୟା ହେଉଥାନ୍ତି!" ଏପରି ମହିଳା ମୂଳ୍ୟ ମାତ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଲାଭ ହୋଇପାରେ, ଏହି ରତ୍ନ ସଦୃଶ ନାରୀ ପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯଦି ସେ କାମନାପ୍ରବଳ, ତେବେ ମୋ ଚେଷ୍ଟା ସଫଳ ହେବ। ସେ ନୀଳ ମେଘ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଓ ପଦ୍ମର ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚୁଳି, ଗଣ୍ଡ ଓ ଓଷ୍ଠ ଫୁଲିଥିଲା, ଯେପରି ମନର ଶୃଙ୍ଗାର ଚେତନାରେ ଅଦୂର୍ଦ୍ଦଶ୍ୟ ମୂଳ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କାମନାରେ ଦହିଯାଉଥିଲା, ନୟନ ଅଗ୍ନି ହୋଇ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା; ଏପରି ଅପୂର୍ବ ରୂପ ତିଆରି କରିବାରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କିପରି ସମର୍ଥ ହେଲେ? ଯଦି ସେ ନିଜ କଳାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କର କଳା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ତାଙ୍କର ଛାତି ଦ୍ୱୟ ଦେଖି ମୋ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି। ତାଙ୍କର ଓଷ୍ଠ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ମନ କାମନାରେ ଉତ୍କୂଳିତ; ତଥାପି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସେବା କରେ, ସେ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ଚୁଳି କିଛି ଏଡ଼ାମେଡ଼ା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଉପରେ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ହେଇଯାଏ; ତାଙ୍କର ନୟନ ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାରରେ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଜଣାପଡ଼େ ଯେ, ଚେତନା କାରଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ନୟନ ହେଉଛି କାନର ଅଳଙ୍କାର, ଏବଂ କାନ ହେଉଛି ନୟନର ଅଳଙ୍କାର। ଏଠାରେ କୌଣସି କୁଣ୍ଡଳ ବା କାଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ଏଠି ଚାହିଁ ଚାହିଁ ଦୃଷ୍ଟି ଭାଗ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣରେ ଶୋଭା ପାଏ। ଏପରି ଧନ ମୁଁ ଏତେ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେଖିଲି, ଏହି କୌଶଳ୍ୟର ସୀମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ରୂପରେ ଏହି ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମନକୁ ମମତା ଓ ଲାସ୍ୟରେ ଉତ୍କଳିତ କରେ; ଏପରି ଭାବିଲେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱିତା ସେଉଁଠି ଲୁଚିଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀର ଷଣ୍ଡିଆ ଲଗି ଉଠିଯାଇଥିଲା; ସେ ନବ ସୁନା ପରି ଅଭିରା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଲମ୍ବା ନୟନକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଦେବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ରୂପ ଦେଖିନଥିଲେ। ତିନି ଲୋକର ଯେଉଁ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ରୂପରେ ଏକତ୍ରିତ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କିଏ? କାହାର କନ୍ୟା? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଏକା କିଏଁ ଦଣ୍ଡାଇଛ?" ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ; ବରଂ ତୁମେ ଏହି ଅଳଙ୍କାରଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛ। ଏପରି ନୟନ ଦେଖି ମୁଁ ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଦାନବୀ, ସର୍ପକନ୍ୟା, କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହିଁ। ମୁଁ ଅନେକ ଥର ପଚାରିଲି, ତୁମେ କାହିଁକି ଉତ୍ତର ଦେଉନାହଁ? ସେ କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜାରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ବୀର, ମୁଁ ଏକ ଗୋପାଳିକା, ଏଠି ଗାୟର ଦୁଧ, ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅ, ଦହି ଓ ତକ୍ର ବିକ୍ରୟ କରୁଛି। ଦହି, ତକ୍ର, ଦୁଧ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଚାହଁ, ନିଅ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ହାତ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ନେଇଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ନିତାଯାଉଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପିତା, ମାତା ଓ ଭାଇଙ୍କୁ ଡାକି କୁହିଲେ: "ହେ ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ଏହି ପୁରୁଷ ମୋତେ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ନେଉଛନ୍ତି!" "ମୋ ସହିତ କିଛି କାମ ଥିଲେ, ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାର; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଦେଇଦେବେ—ଏହି ମୋର ସତ୍ୟ କଥା।